Shloka 143
Cakravyūha-saṃkalpaḥ, Saṃśaptaka-āhvānaṃ, Saubhadra-vikrīḍitam
Drona Parva, Adhyāya 32
शिर: प्रध्वंसयामास वक्षस्याक्रम्प कुज्जर: । आर्य! उस युद्धमें कितने मनुष्य बाणोंसे विदीर्ण होकर रथसे नीचे गिर जाते थे। कितने ही योद्धा कवचशून्य हो धरतीपर गिर पड़ते थे और सहसा कोई हाथी उनकी छातीपर पैर रखकर उनके मस्तकको भी कुचल देता था
śiraḥ pradhvaṃsayāmāsa vakṣasy ākramya kuñjaraḥ |
ສັນຈະຍະກ່າວວ່າ: ໃນຍຸດທະການນັ້ນ ມະນຸດຫຼາຍຄົນຖືກລູກສອນທະລຸຮ່າງ ແລ້ວຕົກຈາກລົດຮົບ. ນັກຮົບຫຼາຍຄົນທີ່ຖືກປອດອອກຈາກເກາະປ້ອງກັນ ລົ້ມລົງກັບດິນ; ແລະໃນພິບຕາ ຊ້າງບາງຕົວກໍວາງຕີນລົງເທິງອົກ ແລ້ວບີບຂະຍີ້ຈົນແຕກກະທັ້ງສີສະ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມເຄື່ອນໄຫວອັນໄຮ້ເມດຕາຂອງສົງຄາມ: ເມື່ອການປ້ອງກັນຫາຍໄປ ຈາກບາດເຈັບກໍພາໄປສູ່ການສູນສິ້ນຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະ ພະລັງດິບກໍກົດທັບຜູ້ທີ່ລົ້ມແລ້ວ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the brutal, indiscriminate nature of war: once a warrior is wounded and deprived of protection, destruction can come swiftly and mercilessly. Ethically, it serves as a stark reminder of the human cost of conflict and the fragility of life amid kṣatriya warfare.
Sañjaya describes the battlefield where warriors, pierced by arrows, fall from their chariots; others fall without armour, and elephants then trample their chests and crush their heads, intensifying the horror and chaos of the fighting.