Shloka 38
फिर शानपर चढ़ाकर तेज किये हुए सुवर्णमय पंखवाले बीस बाणोंसे उसके सारथिको और चार तीखे सायकोंसे उसके चारों घोड़ोंको भी घायल कर दिया ।। विद्ध्वा विद्ध्वानदद् द्रौ्णिं कम्पयन्निव मेदिनीम् । आददे सर्वलोकस्य प्राणानिव महारणे,धष्टद्युम्न अश्वत्थामाको बींध-बींधकर पृथ्वीको कँपाते हुए-से गरज रहे थे। मानो उस महासमरमें वे सम्पूर्ण जगतके प्राण ले रहे हों
tataḥ śānaparaṃ cāḍhāya tejaḥkṛtair hiraṇmayapakṣair viṃśatibhir bāṇair asya sārathiṃ caturbhiś ca tīkṣṇaiḥ sāyakaiś cāsya caturo 'śvān api vyathayat || viddhvā viddhvān adad drauṇiṃ kampayann iva medinīm | ādade sarvalokasya prāṇān iva mahāraṇe || dhṛṣṭadyumnaḥ aśvatthāmā ca bhindam-bhindan pṛthivīṃ kampayanta iva garjantaḥ sma, yathā mahāsamare sarvalokasya prāṇān ādadhyātām iva ||
ແລ້ວທ່ານຍົກຄັນທະນູທີ່ລັບຄົມດ້ວຍຫີນ ແລະຍິງລູກສອນຄົມ 20 ດອກ ທີ່ປີກສ່ອງຄໍາ ໃສ່ຄົນຂັບລົດຮົບໃຫ້ບາດເຈັບ; ພ້ອມທັງຍິງລູກສອນຄົມ 4 ດອກ ໃຫ້ມ້າທັງ 4 ບາດເຈັບດ້ວຍ. ເມື່ອທະລຸດຣາວນິ (ອັສວັດຖາມາ) ແລ້ວ ວິລະຊົນຜູ້ຮຸນແຮງນັ້ນເຮັດໃຫ້ດິນດູເໝືອນຈະສັ່ນໄຫວ. ໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນັ້ນ ທຣິສຕະດຍຸມນະ ແລະ ອັສວັດຖາມາ ຍິງທະລຸຊ້ຳໆ ດຸດກຳລັງສັ່ນພື້ນດິນ ແລະຮ້ອງຄຳຮາມດຸດສິງ—ປານກັບວ່າກຳລັງຊິງເອົາລົມຫາຍໃຈແຫ່ງໂລກທັງປວງ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how, in war, martial excellence can become indistinguishable from destructive rage: the fighters appear to ‘take the world’s life-breath.’ It invites reflection on the ethical gravity of violence—how kṣatriya valor, when unrestrained, makes the battlefield feel like a cosmic loss of life rather than a mere contest of arms.
Sañjaya describes a fierce exchange in which Dhṛṣṭadyumna shoots twenty golden-fletched arrows to wound Aśvatthāmā’s charioteer and four sharp arrows to injure the four horses. After piercing Aśvatthāmā (Drauṇi), both warriors roar and fight with such intensity that the earth seems to tremble, as if the battle were draining life itself from all beings.