Shloka 26
Droṇa’s Renewed Advance toward Yudhiṣṭhira; Fall of Satyajit and Allied Recoil (द्रोणस्य युधिष्ठिरप्रेप्सा—सत्यजितः पतनम्)
(स हि जातो महाराज द्रोणस्य निधन प्रति । मर्त्यधर्मतया तस्माद् भारद्वाजो व्यमुहयत ।।) महाराज! वह द्रोणाचार्यका वध करनेके लिये पैदा हुआ था; इसलिये उसे देखकर मर्त्यभावका आश्रय ले द्रोणाचार्य मोहित हो गये। तं तु सम्प्रेक्ष्य पुत्रस्ते दुर्मुख: शत्रुकर्षण: । प्रियं चिकीर्षद्रोणस्य धृष्टद्युम्मनमवारयत्,राजन! शत्रुओंका संहार करनेवाले आपके पुत्र दुर्मुखने द्रोणाचार्यको उदास देख धष्टद्युम्नको आगे बढ़नेसे रोक दिया। वह द्रोणाचार्यका प्रिय करना चाहता था
sa hi jāto mahārāja droṇasya nidhana-prati | martyadharmatayā tasmād bhāradvājo vyamuhyata || taṃ tu samprekṣya putras te durmukhaḥ śatrukarṣaṇaḥ | priyaṃ cikīrṣad droṇasya dhṛṣṭadyumnam avārayat ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ, ຜູ້ນັ້ນເກີດມາເພື່ອນຳໄປສູ່ຄວາມຕາຍຂອງ ໂດຣະນາ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອ ໂດຣະນາ (ບຸດຂອງ ພາຣັດວາຊ) ເຫັນເຂົາ ກໍອາໄສຄວາມອ່ອນແອຂອງທຳມະຊາດມະນຸດ ແລະຕົກຢູ່ໃນຄວາມຫຼົງ. ເຫັນຄວາມເສົ້າຫມອງຂອງ ໂດຣະນາ ບຸດຂອງພະອົງ ດຸຣມຸຂະ—ຜູ້ບົດບັງສັດຕູ—ປາດຖະນາເຮັດໃຫ້ ໂດຣະນາ ພໍໃຈ ຈຶ່ງຫ້າມ ທຣິສຕະດຍຸມນະ ບໍ່ໃຫ້ກ້າວໜ້າ.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even great warriors and teachers can be overcome by martyadharma—human vulnerability and emotional shock—showing how inner states affect ethical and strategic judgment in war.
Sañjaya explains that Dhṛṣṭadyumna is destined to cause Droṇa’s death; seeing him unsettles Droṇa. Durmukha, wanting to please Droṇa, restrains Dhṛṣṭadyumna from pressing forward.