Shloka 40
गजास्ते पन्नगा भोगैह्हस्तैर्भूरिणुगुण्ठितै: । निद्रान्धा वसुधां चक्रुर्प्राणनि:श्वासशीतलाम्,नींदसे अंधे हुए हाथी सर्पोंके समान धूलमें सनी हुई सूँड़ोंसे लंबी-लंबी साँसें छोड़कर इस वसुधाको शीतल करने लगे
gajāste pannagabhogair hastair bhūriṇuguṇṭhitaiḥ | nidrāndhā vasudhāṃ cakruḥ prāṇaniḥśvāsaśītalām ||
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ຊ້າງເຫຼົ່ານັ້ນ ງວງຂອງພວກມັນຂົມຂອງເປັນວົງຄ້າຍຂອບພັບຂອງງູ ແລະເປື້ອນຝຸ່ນໜາ; ຖືກນອນບັງຕາ ແລະຫາຍໃຈອອກຍາວໆ ໜັກໆ ຈົນເຫັນຄືກຳລັງເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນເຢັນລົງ. ຂໍ້ຄຳນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມເມື່ອຍລ້າຂອງສົງຄາມ—ພະລັງຊີວິດຫຼຸດຫຼົງເຫຼືອແຕ່ລົມຫາຍໃຈ—ແລະບອກເຖິງຄ່າທາງທຳມະທີ່ການຮົບພາໃຫ້ແມ່ນແຕ່ສັດໃຫຍ່ກໍຕ້ອງຕົກຢູ່ໃນຄວາມເມື່ອຍອ່ອນແອ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the aftermath of violence: even powerful beings become helpless with fatigue, and the battlefield reduces vitality to mere breath—inviting reflection on the human and ecological cost of war.
Sañjaya describes elephants on the battlefield, dust-covered and drowsy, breathing heavily; their cool exhalations are poetically said to cool the earth.