Shloka 1
अपन का बछ। ] अतकहऑफा<ज द्विसप्तत्याधेकशततमो< ध्याय: दुर्योधनके उपालम्भसे द्रोणाचार्य और कर्णका घोर युद्ध, पाण्डव-सेनाका पलायन, भीमसेनका सेनाको लौटाकर लाना और अर्जुनसहित भीमसेनका कौरवोंपर आक्रमण करना संजय उवाच विद्रुतं स्वबलं दृष्टवा वध्यमानं महात्मभि: । क्रोधेन महता5<विष्ट: पुत्रस्तव विशाम्पते,संजय कहते हैं--प्रजानाथ! अपनी सेनाको उन महामनस्वी वीरोंकी मार खाकर भागती देख आपके पुत्र दुर्योधनको महान् क्रोध हुआ
sañjaya uvāca | vidrutaṃ svabalaṃ dṛṣṭvā vadhyamānaṃ mahātmabhiḥ | krodhena mahatāviṣṭaḥ putras tava viśāmpate ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ເມື່ອເຫັນກຳລັງຂອງຕົນຖືກຂັບໄລ່ແຕກພ່າຍ ແລະຖືກສັງຫານໂດຍວິລະຊົນໃຈໃຫຍ່, ບຸດຂອງທ່ານ (ທຸຣະໂຢທະນະ) ກໍຖືກຄວາມໂກດແຄ້ນອັນແຮງກ້າຄອບງຳ»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a moral-psychological pattern in war: when defeat and loss appear, a leader may be overtaken by krodha (anger), which clouds discernment and drives harsher, less dharmic choices. It implicitly warns that uncontrolled wrath becomes a catalyst for further adharma and suffering.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Kaurava forces are fleeing and being slain by powerful warriors; witnessing this, Dhṛtarāṣṭra’s son Duryodhana is overwhelmed by intense anger, setting the stage for his reproach of commanders and renewed fighting.