Shloka 93
अध्याय १४८ — कर्णप्रभावः, धृष्टद्युम्नस्य विरथता, तथा घटोत्कच-आह्वानम्
Chapter 148: Karṇa’s Pressure, Dhṛṣṭadyumna Unhorsed, and the Summoning of Ghaṭotkaca
ऊरुग्राहगृहीताश्न केचित् तत्राभवन् भुवि । हतानां चापरे मध्ये द्विरदानां निलिल्यिरे,नैशं तमों5शुभि: क्षिप्रं दिनादाविव भास्कर: । तदनन्तर कौरवोंने अस्त्र-शस्त्रोंकी इतनी वर्षा की कि वहाँ अँधेरा छा गया। दूसरे कोई योद्धा उस अन्धकारको नष्ट करनेका विचार भी मनमें नहीं ला सकते थे; परंतु पाण्डुपुत्र अर्जुनने बड़ी शीघ्रता-सी करते हुए दिव्यास्त्रसम्बन्धी मन्त्रोंद्वारा अभिमन्त्रित बाणोंसे पराक्रमपूर्वक उसे नष्ट कर दिया। ठीक उसी तरह, जैसे प्रातःकालमें सूर्य अपनी किरणोंद्वारा रात्रिके अन्धकारको शीघ्र नष्ट कर देते हैं कुछ लोग बिना हिले-डुले इस प्रकार भूमिपर खड़े थे, मानो उनकी जाँघें अकड़ गयी हों। दूसरे बहुत-से सैनिक वहाँ मारे गये हाथियोंके बीचमें जा छिपे थे
ūru-grāha-gṛhītāś ca kecit tatrābhavan bhuvi | hatānāṃ cāpare madhye dviradānāṃ nililyire | naiśaṃ tamo 'śubhiḥ kṣipraṃ dinādāv iva bhāskaraḥ |
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ນັກຮົບບາງຄົນຢືນຢູ່ເທິງພື້ນດິນ ດັ່ງຖືກຈັບກຸມທີ່ຕົ້ນຂາ ແຂງຄ້າງ ບໍ່ອາດເຄື່ອນໄຫວ. ບາງຄົນອື່ນໆ ທ່າມກາງຜູ້ຖືກສັງຫານ ໄດ້ຫລົບຊ່ອນຕົວຢູ່ໃນຝູງຊ້າງ. ແລະຄວາມມືດດັ່ງຄືນນັ້ນ ຖືກຂັບໄລ່ຢ່າງວ່ອງໄວໂດຍລູກສອນອັນສະຫວ່າງໄສ ດັ່ງຕາເວັນຍາມເຊົ້າຂັບໄລ່ຄວາມມືດແຫ່ງຄືນ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນຄວາມວຸ່ນວາຍຂອງສົງຄາມ ຄວາມກ້າຫານແລະຄວາມຊໍານານອາວຸດ ຍັງສາມາດນໍາຄວາມແຈ້ງຊັດກັບຄືນ ເມື່ອຄວາມຢ້ານກົວແລະຄວາມສັບສົນຄອບງໍາ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how fear can paralyze even trained warriors, while clarity and resolve—symbolized by light dispelling darkness—restore agency amid chaos. Ethically, it underscores the inner battle in war: steadiness and discernment are as decisive as weapons.
Sañjaya describes the battlefield scene: some fighters are immobilized as if their thighs are gripped, while others hide among elephants and the slain. A simile compares the swift removal of darkness to the Sun dispersing night at dawn, conveying a sudden return of visibility/clarity after obscuration.