Shloka 91
अध्याय १४८ — कर्णप्रभावः, धृष्टद्युम्नस्य विरथता, तथा घटोत्कच-आह्वानम्
Chapter 148: Karṇa’s Pressure, Dhṛṣṭadyumna Unhorsed, and the Summoning of Ghaṭotkaca
हयाश्न पतितारोहा: पत्तयश्न नराधिप । प्रदुद्रुवर्भयाद् राजन् धनंजयशराहता:,नरेश्वर! राजन! घुड़सवार गिर गये थे और घोड़े एवं पैदल सैनिक धनंजयके बाणोंसे अत्यन्त घायल हो भयके मारे भागे जा रहे थे
hayāś ca patitārohāḥ pattayaś ca narādhipa | pradudruvur bhayād rājan dhanañjaya-śarāhatāḥ ||
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ຂ້າແຕ່ຈອມນາຍແຫ່ງມະນຸດ, ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ—ນັກຂີ່ມ້າຖືກຫຼຸດຕົກຈາກຫຼັງມ້າ, ແລະມ້າກັບທະຫານຍ່າງຕີນທີ່ຖືກລູກສອນຂອງທະນັນຊະຍະທຳຮ້າຍຢ່າງໜັກ ກໍພາກັນຫນີດ້ວຍຄວາມຢ້ານ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຝີມືອັນເຫນືອຊັ້ນໃນສົງຄາມສາມາດທຳລາຍຂວັນກຳລັງ, ປ່ຽນຄວາມກ້າໃຫ້ເປັນຄວາມຢ້ານເມື່ອຊີວິດຖືກຄຸກຄາມ ແລະແຖວທັບແຕກກະຈາຍ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a recurring ethical reality of war: when violence escalates and casualties mount, fear can overwhelm discipline, causing even trained troops to flee. It implicitly contrasts steadfast kshatriya resolve with the human tendency to panic under extreme threat.
Sanjaya reports to the king that Arjuna’s arrows have inflicted heavy damage; riders have fallen, and both horses and infantry, badly wounded, are running away in fear—indicating a breakdown of the opposing force’s cohesion.