Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

Nakula–Śakuni Duel and the Night Battle; Śikhaṇḍin–Kṛpa Engagement (नकुल-शकुनियुद्धं तथा रात्रियुद्धवर्णनम्)

असत्यो विक्रम: पार्थ यत्र भूरिश्रवा रणे । विशेषयति वार्ष्णेयं सात्यकिं सत्यविक्रमम्‌,'पार्थ! पराक्रम मिथ्या है, जिसका आश्रय लेनेपर भी वृष्णिवंशी सत्यपराक्रमी सात्यकिसे रणभूमिमें भूरिश्रवा बढ़ गये हैं!

sañjaya uvāca | asatyo vikramaḥ pārtha yatra bhūriśravā raṇe | viśeṣayati vārṣṇeyaṃ sātyakiṃ satyavikramam ||

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ໂອ ປາຣະຖະ, ‘ຄວາມກ້າຫານ’ ດູເຫມືອນຈະເປັນຂອງລວງ—ເພາະໃນສະໜາມຮົບ ພູຣິສຣະວາສໄດ້ເຫນືອກວ່າ ສາດຍະກິ ວາຣິສເນຍະ ຜູ້ມີຊື່ສຽງວ່າກ້າຫານຢ່າງແທ້.”

असत्यःfalse, untrue
असत्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअसत्य
FormMasculine, Nominative, Singular
विक्रमःvalor, prowess
विक्रमः:
Karta
TypeNoun
Rootविक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्थO Partha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
भूरिश्रवाBhūrishravas (a warrior)
भूरिश्रवा:
Karta
TypeNoun
Rootभूरिश्रवस्
FormMasculine, Nominative, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
विशेषयतिsurpasses, excels
विशेषयति:
TypeVerb
Rootविशेषय्
FormPresent, Indicative, Third, Singular, Parasmaipada
वार्ष्णेयम्the Vṛṣṇi-descendant (Sātyaki)
वार्ष्णेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootवार्ष्णेय
FormMasculine, Accusative, Singular
सात्यकिम्Sātyaki
सात्यकिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Accusative, Singular
सत्यविक्रमम्of true valor / truly valiant
सत्यविक्रमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसत्यविक्रम
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pārtha (Arjuna)
B
Bhūriśravā
S
Sātyaki (Yuyudhāna)
V
Vārṣṇeya (epithet of Sātyaki)
B
battlefield (raṇa)

Educational Q&A

The verse highlights the instability of worldly measures of ‘true valor’: even a warrior celebrated as satyavikrama (genuinely mighty) can be outmatched in a given moment. It invites reflection on how war tests reputations and how outcomes can contradict expectations, urging humility about claims of strength.

Sañjaya reports to Arjuna (addressed as Pārtha) that in the ongoing battle Bhūriśravā has gained an advantage over Sātyaki, the Vārṣṇeya warrior renowned for proven prowess, expressing this as an ironic comment that ‘valor is false’ when such a reversal occurs.