Shloka 196
Droṇa Encircled at Night: Coalition Advance and Battlefield Omens (द्रोणपर्यावरणं रात्रियुद्धवर्णनम्)
पाञ्चजन्यरवो घोर: पुनरासीद् विशाम्पते । प्रजानाथ! जब भीमसेन युद्धकी इच्छासे आपकी सेनाकी ओर प्रस्थित हुए, उस समय पुन: पांचजन्य शंखकी भयंकर ध्वनि प्रकट हुई
pāñcajanyaravo ghoraḥ punar āsīd viśāmpate | prajānātha! yadā bhīmasenaḥ yuddhecchayā tava senām abhitaḥ prasthitaḥ, tadā punaḥ pāñcajanyaśaṅkhasya bhīṣaṇā dhvaniḥ prādurabhavat |
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ ໂອ ຜູ້ປົກຄອງມະນຸດ! ສຽງຄອນຊ໌ “ປານຈະຈັນຍະ” ອັນນ່າຢ້ານ ໄດ້ດັງຂຶ້ນອີກຄັ້ງ. ເມື່ອ ພີມະເສນ ຖືກຂັບເຄື່ອນໂດຍຈິດປາຖະໜາຈະຮົບ ແລະ ກ້າວໜ້າເຂົ້າຫາກອງທັບຂອງພະອົງ ນັ້ນ ສຽງປານຈະຈັນຍະອັນດຸຮ້າຍກໍປາກົດຂຶ້ນອີກ—ເປັນນິມິດແຫ່ງຄວາມມຸ່ງມັ່ນທີ່ຟື້ນຄືນ ແລະ ແຮງກົດດັນແຫ່ງທຳມະໃນສົງຄາມທີ່ທັບກອຣະວະຕ້ອງຮັບ. »
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how symbols in war—like the sounding of Kṛṣṇa’s conch—serve as moral and psychological forces: they rally the righteous side, unsettle opponents, and signal unwavering resolve in the performance of kṣatriya-duty amid a dharma-charged conflict.
Sanjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that as Bhīma moves forward with the intent to fight against the Kaurava host, the terrifying sound of the conch Pāñcajanya is heard again, marking a renewed surge of battle momentum.