Previous Verse
Next Verse

Shloka 52

युधिष्ठिरस्य कृष्णार्जुनादि-समाश्वासनम्

Yudhiṣṭhira’s reassurance and praise of Kṛṣṇa, Arjuna, Bhīma, and Sātyaki

धृष्टय्युम्नो भुशोद्विग्नो नेत्राभ्यां पातयन्‌ जलम्‌ । अभ्यवर्तत संग्रामे क्रुद्धो द्रोणरथं प्रति,देवताओंके समान तेजस्वी पांचाल महारथियोंको मारा गया देख धृष्टद्युम्न अत्यन्त उद्विग्न हो नेत्रोंसे आँसू बहाते हुए कुपित हो उठे और संग्रामभूमिमें द्रोणाचार्यके रथकी ओर बढ़े

dhṛṣṭadyumno bhṛśodvigno netrābhyāṁ pātayan jalam | abhyavartata saṅgrāme kruddho droṇarathaṁ prati ||

ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ທຣິດສະຕະຍຸມນະ ສັ່ນສະເທືອນຢ່າງໜັກ ປ່ອຍນ້ຳຕາໄຫຼຈາກດວງຕາ ແລ້ວຫັນກັບເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ. ດ້ວຍໂທສະອັນລຸກໂຊນ ລາວພຸ່ງໄປຫາລົດຮົບຂອງ ດໂຣນະ ໂດຍກົງ—ເພາະທົນບໍ່ໄດ້ເຫັນມະຫາລົດທະຫານປານຈາລະ ທີ່ສະຫວ່າງໄສດັ່ງເທວະດາ ຖືກຟັນລົ້ມລົງ.

धृष्टद्युम्नःDhrishtadyumna
धृष्टद्युम्नः:
Karta
TypeNoun
Rootधृष्टद्युम्न
FormMasculine, Nominative, Singular
भृशोद्विग्नःgreatly agitated
भृशोद्विग्नः:
TypeAdjective
Rootभृशोद्विग्न
FormMasculine, Nominative, Singular
नेत्राभ्याम्with (his) two eyes
नेत्राभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootनेत्र
FormNeuter, Instrumental, Dual
पातयन्causing to fall / shedding
पातयन्:
TypeVerb
Rootपत्
FormShatr (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
जलम्water (tears)
जलम्:
Karma
TypeNoun
Rootजल
FormNeuter, Accusative, Singular
अभ्यवर्ततturned toward / advanced
अभ्यवर्तत:
TypeVerb
Rootवृत्
FormImperfect (Lan), Third, Singular, Atmanepada
संग्रामेin the battle
संग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम
FormMasculine, Locative, Singular
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
FormKta (past passive participle used adjectivally), Masculine, Nominative, Singular
द्रोणरथम्Drona's chariot
द्रोणरथम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रोणरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रतिtowards
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
धृष्टद्युम्न (Dhrishtadyumna)
द्रोण (Droṇa)
द्रोणरथ (Droṇa’s chariot)
संग्राम (battlefield/war)

Educational Q&A

The verse highlights how sorrow and anger can propel action in war: a leader’s emotions (grief at comrades’ deaths) intensify resolve, yet also reveal the ethical burden of violence—duty-driven combat is inseparable from human suffering.

Sañjaya describes Dhrishtadyumna becoming extremely distressed and weeping after seeing the Pāñcāla heroes slain; he then, enraged, advances in the battle toward Droṇa’s chariot to confront him directly.