Previous Verse
Next Verse

Shloka 473

युधिष्ठिरस्य कृष्णार्जुनादि-समाश्वासनम्

Yudhiṣṭhira’s reassurance and praise of Kṛṣṇa, Arjuna, Bhīma, and Sātyaki

व्यश्वसूतरथांश्ष॒क्रे कुमारान्‌ कुपितो रणे । भरतनन्दन! रणक्षेत्रमें कुपित हुए द्रोणाचार्यने हँसते हुए-से अपने बाणोंद्वारा उन किंकर्तव्यविमूढ़ राजकुमारोंको घोड़े, सारथि तथा रथसे हीन कर दिया

sañjaya uvāca |

vy-aśvasūtarathāṁś cakre kumārān kupito raṇe |

bharatanandana raṇakṣetre me kṣubdhadṛoṇācāryo hasann iva svaiḥ śaraiḥ tān kiṁkartavyavimūḍhān rājaputrān aśva-sūta-ratha-vihīnān cakāra ||

ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຄວາມຊື່ນບານແຫ່ງວົງສາບາຣະຕະ, ໃນຄວາມໂກດແຫ່ງສົງຄາມ ດໂຣນາຈານໄດ້ປົດເອົາຈາກເຈົ້າຊາຍໜຸ່ມເຫຼົ່ານັ້ນ ທັງມ້າ, ສາຣະຖີ, ແລະລົດຮົບ. ໃນສະໜາມຮົບ ດໂຣນາຜູ້ໂກດເກຣີຍວ—ຮາວກັບຍິ້ມຢູ່—ໄດ້ໃຊ້ລູກສອນຂອງຕົນ ເຮັດໃຫ້ບັນດາຍຸວະກະສັດຜູ້ມືດມົນບໍ່ຮູ້ຈັກໜ້າທີ່ ກາຍເປັນຜູ້ອ່ອນແອ ໂດຍການດຶງອອກເອົາທຸກສິ່ງທີ່ເຂົາເຈົ້າອາໄສເພື່ອສູ້ຮົບ.

व्यश्वसूतरथान्horses, charioteers, and chariots
व्यश्वसूतरथान्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व + सूत + रथ
FormMasculine, Accusative, Plural
अशक्रेmade (them) without / deprived (them of)
अशक्रे:
TypeVerb
Rootकृ (करणे)
FormAorist (Luṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
कुमारान्princes / young warriors
कुमारान्:
Karma
TypeNoun
Rootकुमार
FormMasculine, Accusative, Plural
कुपितःangered
कुपितः:
Karta
TypeAdjective
Rootकुपित
FormMasculine, Nominative, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Droṇācārya (Droṇa)
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'bharatanandana' address)
K
kumārāḥ (princes/royal youths)
R
raṇakṣetra (battlefield)
A
aśva (horses)
S
sūta (charioteer)
R
ratha (chariot)
Ś
śara (arrows)

Educational Q&A

The verse highlights how, in war, loss of composure leads to 'kiṁkartavyavimūḍhatā' (confusion about right action), while disciplined mastery can decisively disable an opponent by targeting the supports of action (horses, charioteer, chariot). Ethically, it points to the danger of wrath and the fragility of power when one’s means and guidance are removed.

Sañjaya reports that Droṇa, angered in the battle, uses his arrows to disable the princes by depriving them of their chariots, horses, and charioteers—rendering them effectively helpless and disoriented on the battlefield.