Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

भीमसेन–कर्णयुद्धवर्णनम्

Description of the Bhīmasena–Karṇa Engagement

ते पिबन्त इवाकाशमणश्लैरष्टी महारथा: । व्यराजयन्‌ दश दिशो वैयाप्रैहेंमचन्द्रकै:,भूरिश्रवा, शल, कर्ण, वृषसेन, जयद्रथ, कृपाचार्य, मद्रराज शल्य तथा रथियोंमें श्रेष्ठ अश्वत्थामा--ये आठ महारथी व्याप्रचर्मद्वारा आच्छादित तथा सुवर्णमय चन्द्रचिह्रोंसे विभूषित अअश्वोंद्वागा आकाशको पीते हुए-से दसों दिशाओंको सुशोभित कर रहे थे

te pibanta ivākāśam aṇuślāir aṣṭau mahārathāḥ | vyarājayan daśa diśo vaiyāprāiḥ hema-candrakaiḥ || bhūriśravāḥ śalaḥ karṇaḥ vṛṣasenaḥ jayadrathaḥ | kṛpācāryaḥ madrarājaḥ śalya tathā rathīnāṃ śreṣṭha aśvatthāmā ||

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ມະຫານັກຮົບລົດທັງແປດນັ້ນ ດູປານກັບກຳລັງ “ດື່ມ” ຟ້າ ດ້ວຍຝຸ່ນທີ່ຟຸ້ງຂຶ້ນຈາກຄວາມໄວຂອງພວກເຂົາ. ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍເກາະໜັງ ແລະປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງໝາຍຮູບຈັນທຣາຄໍາ, ພວກເຂົາເຮັດໃຫ້ທິດທັງສິບສະຫວ່າງໄສ—ພູຣີສຣະວາ, ສະລະ, ກັນນະ, ວຣິສະເສນະ, ໄຊຍະດຣະຖະ, ກຣິປາຈາຣຍະ, ກະສັດມັດຣະ ຊະລະຍະ, ແລະ ອັສວັດຖາມາ ຜູ້ເລີດໃນຫມູ່ນັກຮົບລົດ.

तेthey (those)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
पिबन्तिdrink
पिबन्ति:
TypeVerb
Rootपा (पिबति)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आकाशम्the sky
आकाशम्:
Karma
TypeNoun
Rootआकाश
FormNeuter, Accusative, Singular
अणश्लैःwith swift (horses/steeds)
अणश्लैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअणश्ल (अणु-अश्ल/अणश्ल)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
अष्टौeight
अष्टौ:
Karta
TypeNumeral
Rootअष्टन्
FormMasculine, Nominative, Plural
महारथाःgreat chariot-warriors
महारथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Plural
विराजयन्making splendid / adorning
विराजयन्:
TypeVerb
Rootराज् (वि + राज्)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Plural
दशten
दश:
TypeNumeral
Rootदशन्
FormFeminine, Accusative, Plural
दिशःdirections
दिशः:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Accusative, Plural
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
व्याघ्रचर्महेमचन्द्रकैःwith golden moon-emblems on tiger-skins (i.e., tiger-skin coverings bearing golden moon-marks)
व्याघ्रचर्महेमचन्द्रकैः:
Karana
TypeNoun/Adjective
Rootव्याघ्रचर्म-हेमचन्द्रक
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhūriśravā
Ś
Śala
K
Karṇa
V
Vṛṣasena
J
Jayadratha
K
Kṛpācārya
Ś
Śalya (Madrarāja)
A
Aśvatthāmā
Ā
ākāśa (sky)
D
daśa diśaḥ (ten directions)
H
hema-candra (golden moon emblems)
A
armour/protective coverings (vaiyāprā)

Educational Q&A

The verse underscores how war can appear glorious—elite warriors, shining insignia, and sweeping momentum—yet this splendour is ethically ambiguous. It invites reflection on how external brilliance and reputation can mask the grave human cost and moral peril inherent in violent conflict.

Sañjaya describes a formation of eight renowned Kaurava-aligned chariot-warriors advancing with such speed that dust seems to ‘drink the sky.’ Their armour and golden moon insignia make the battlefield’s directions appear illuminated, emphasizing their collective presence and impending impact in the battle.