Shloka 23
धर्मराजस्य चिन्ता, भीमसेनप्रेषणम्, द्रोणानीकप्रवेशप्रयत्नः
Yudhiṣṭhira’s Anxiety and the Dispatch of Bhīma; Attempted Breakthrough into Droṇa’s Formation
(यथा दैवासुरे युद्धे तृणीकृत्य च दानवान् । इन्द्राविष्णू पुरा राजन् जम्भस्य वधकाडुक्षिणौ ।।) राजन! पूर्वकालमें जैसे देवासुर-संग्राममें चम्भासुरका वध करनेकी इच्छावाले इन्द्र और भगवान् विष्णु दानवोंको तिनकोंके समान तुच्छ मानते हुए आगे बढ़ गये थे (उसी प्रकार श्रीकृष्ण और अर्जुन जयद्रथको मारनेके लिये बड़े वेगसे अग्रसर हो रहे हैं)। तौ प्रयातौ पुनर्दष्टवा तदान्ये सैनिकाब्रुवन् त्वरध्वं कुरव: सर्वे वधे कृष्णकिरीटिनो:,उन दोनोंको पुनः आगे बढ़ते देख दूसरे सैनिक बोल उठे--“कौरवो! श्रीकृष्ण और अर्जुनका वध करनेके लिये तुम सब लोग शीघ्र चेष्टा करो। इस रणक्षेत्रमें रथपर बैठे हुए श्रीकृष्ण हमारी अवहेलना करके हम सब थधनुर्धरोंके देखते-देखते जयद्रथकी ओर बढ़े जा रहे हैं!
sañjaya uvāca |
yathā daivāsure yuddhe tṛṇīkṛtya ca dānavān |
indrāviṣṇū purā rājan jambhasya vadhakāṅkṣiṇau ||
tau prayātau punar dṛṣṭvā tadānye sainikābruvan |
tvaradhvaṃ kuravaḥ sarve vadhe kṛṣṇakirīṭinoḥ ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ, ໃນການສົງຄາມເທວະ-ອະສຸຣະໃນອະດີດ ອິນທຣະ ແລະ ວິສະນຸ—ມຸ່ງຈະສັງຫານ ຈັມພະ—ໄດ້ກ້າວໜ້າໄປ ໂດຍເຫັນດານະວະເປັນເພີງຟາງ; ສັນໃດ ພຣະກຣິດສະນະ ແລະ ອາຣະຈຸນ ກໍກຳລັງພຸ່ງໄປຂ້າງໜ້າດ້ວຍຄວາມໄວອັນໃຫຍ່ ເພື່ອສັງຫານ ຈະຍະດຣະຖະ. ເມື່ອເຫັນສອງທ່ານນັ້ນກົດດັນໄປອີກ ທະຫານອື່ນໆກໍຮ້ອງຂຶ້ນວ່າ: “ຊາວກຸຣຸທັງປວງ, ຈົ່ງຮີບເຮັດ! ຈົ່ງພະຍາຍາມທຸກຢ່າງເພື່ອສັງຫານ ພຣະກຣິດສະນະ ແລະ ອາຣະຈຸນຜູ້ສວມມົງກຸດ! ໃນສະໜາມຮົບນີ້ ພຣະກຣິດສະນະຢູ່ເທິງລົດຮົບ ກຳລັງເບິ່ງຖືກພວກເຮົາ ແລະຂັບຕົງໄປຫາ ຈະຍະດຣະຖະ ຕໍ່ໜ້ານັກທະນູທັງປວງ!”»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unwavering resolve toward a chosen aim—here, the vowed slaying of Jayadratha—can make obstacles seem insignificant. It also shows how battlefield perception and morale shift: when leaders act with decisive purpose, opponents feel ‘overlooked’ and react with urgency.
Sañjaya tells Dhṛtarāṣṭra that Kṛṣṇa and Arjuna are rapidly pushing through the battle lines toward Jayadratha. Their advance is compared to Indra and Viṣṇu moving to kill the asura Jambha, treating the demon host as trivial. Seeing this, other Kaurava soldiers shout for everyone to hurry and try to kill Kṛṣṇa and Arjuna.