Shloka 98
Sātyaki-praveśaḥ and Duryodhana-saṃnipātaḥ
Sātyaki’s passage and Duryodhana’s mass engagement
इति श्रीमहा भारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि द्रोणसात्यकियुद्धे अष्टनवतितमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें द्रोण और सात्यकिका युद्धविषयक जअद्ठानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ
iti śrīmahābhārate droṇaparvaṇi jayadrathavadhaparvaṇi droṇasātyakiyuddhe aṣṭanavatitamo 'dhyāyaḥ | iti prakāraṃ śrīmahābhārata droṇaparvake antargata jayadrathavadhaparvameṃ droṇa aura sātyakikā yuddhaviṣayaka aṭhānavāṃ adhyāya pūrā huā |
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ມະຫາພາຣະຕະ» ອັນຄວນແກ່ການນົບນ້ອມ, ໃນ ດໂຣນະປະວະ, ໃນຕອນກ່ຽວກັບການສັງຫານ ໄຊຍະດຣະຖະ, ບົດທີ 98—ອັນພັນລະນາການຮົບລະຫວ່າງ ດໂຣນະ ແລະ ສາຕະຍະກີ—ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ດ້ວຍປະການນີ້ ບົດທີ 98 ຂອງ ດໂຣນະປະວະ ໃນຕອນ «ໄຊຍະດຣະຖະວະທະ» ວ່າດ້ວຍການປະລະມືລະຫວ່າງ ດໂຣນະ ແລະ ສາຕະຍະກີ ຈຶ່ງຖືກປິດລົງ. ຄໍາປິດທ້າຍນີ້ຈັດວາງເລື່ອງສົງຄາມເປັນປະຫວັດສາດແຫ່ງທຳມະທີ່ມີໂຄງສ້າງ, ຊີ້ໝາຍການສິ້ນສຸດຂອງການປະທະອັນຮຸນແຮງໜຶ່ງ ພາຍໃນວິກິດທຳມະອັນໃຫຍ່ຫຼວງຂອງ ກຸຣຸກເຩດຕະຣະ.
संजय उवाच
Educational Q&A
This verse is a colophon rather than a doctrinal statement: it teaches how the Mahābhārata frames warfare within an ordered textual and moral architecture—each violent episode is situated inside larger arcs of responsibility (dharma), consequence, and historical memory.
The chapter concludes. The text signals that, within the Droṇa Parva and specifically the Jayadratha-vadha episode, the account of the combat between Droṇa and Sātyaki has reached its end (chapter 98).