Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

भीष्म-युधिष्ठिर-संमर्दः

Bhīṣma’s Pressure on Yudhiṣṭhira; Śikhaṇḍī’s Approach; Evening Withdrawal

अथापरेण भल्‍्लेन सुयुक्तेनाशुपातिना । दुष्कर्ण सुदृढं क्रुद्धों विव्याध हृदये भूशम्‌

athāpareṇa bhallena suyuktenāśupātinā | duṣkarṇaṃ sudṛḍhaṃ kruddho vivyādha hṛdaye bhūśam ||

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວດ້ວຍລູກສອນ “ພະລະ” ອີກດອກໜຶ່ງ ທີ່ເລັ່ງບິນໄວ ແລະຍິງໄດ້ຢ່າງແມ່ນຍຳ, ນັກຮົບຜູ້ເກີດໂທສະໄດ້ຈິ່ມທະລຸດຸສກັນນະ ຢ່າງໝັ້ນແຂງ ທີ່ບໍລິເວນຫົວໃຈ. ໃນບັນຍາກາດທາງທຳມະຂອງສົງຄາມກຸຣຸເກດຕະຣະ, ຂໍ້ຄວາມນີ້ຊີ້ວ່າ ໂທສະແລະຝີມືການຮົບເມື່ອປະສົມກັນ ຍ່ອມນຳໄປສູ່ຜົນຕັດສິນອັນຮ້າຍແຮງ ແລະຫຼາຍຄັ້ງເຖິງຕາຍ—ເຕືອນວ່າ ເມື່ອຄວາມຮຸນແຮງຖືກປ່ອຍອອກແລ້ວ ມັນເຄື່ອນໄປຕາມຕັກກະອັນເຢັນຊາຂອງມັນ ໂດຍບໍ່ເຫັນແກ່ສາຍສຳພັນສ່ວນຕົວ.

अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अपरेणwith another
अपरेण:
Karana
TypeAdjective
Rootअपर
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
भल्लेनwith an arrow
भल्लेन:
Karana
TypeNoun
Rootभल्ल
FormMasculine, Instrumental, Singular
सुयुक्तेनwell-fixed/well-aimed
सुयुक्तेन:
Karana
TypeAdjective
Rootसुयुक्त
FormMasculine, Instrumental, Singular
आशुपातिनाswift-falling (rapidly shot)
आशुपातिना:
Karana
TypeAdjective
Rootआशुपातिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
दुष्कर्णम्Dushkarna
दुष्कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुष्कर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
सुदृढम्firmly/strongly
सुदृढम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुदृढ
FormMasculine, Accusative, Singular
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
विव्याधpierced
विव्याध:
TypeVerb
Rootव्यध्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
हृदयेin the heart
हृदये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृदय
FormNeuter, Locative, Singular
भूशम्greatly, exceedingly
भूशम्:
TypeIndeclinable
Rootभूशम्

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duṣkarṇa
B
bhalla (arrow)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical tension of battlefield duty: skill and determination, when driven by anger, lead to swift and irreversible harm. It implicitly warns that wrath (krodha) intensifies violence and accelerates destructive outcomes, even within the framework of kṣatriya warfare.

Sañjaya narrates a combat moment in which an enraged warrior shoots another well-aimed, fast-flying bhalla-arrow and strikes Duṣkarṇa powerfully in the heart-region, indicating a decisive and grievous wound in the ongoing Kurukṣetra battle.