Shloka 34
भीष्मवधाय प्रयाणम् — The Advance toward Bhīṣma and Counter-Engagements
निहतैर्मत्तमातज्ैः शोणितौघपरिप्लुतै: । भूर्भाति भरतश्रेष्ठ पर्वतैराचिता यथा,भरतश्रेष्ठ) मरकर गिरे हुए मतवाले हाथी खूनसे लथपथ हो रहे थे। उनसे ढकी हुई वहाँकी भूमि पर्वतोंसे व्याप्त-सी जान पड़ती थी
sañjaya uvāca |
nihatāir mattamātangaiḥ śoṇitaughapariplutaiḥ |
bhūrbhāti bharataśreṣṭha parvatair ācitā yathā ||
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ເລີດລ້ຳໃນວົງພັນບາຣະຕະ, ແຜ່ນດິນ—ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຊ້າງທີ່ຄຸ້ມຄັ່ງດ້ວຍຄວາມມັນ (rut) ທີ່ຖືກຂ້າລົ້ມ ແລະ ຖືກທ່ວມດ້ວຍກະແສເລືອດ—ປາກົດຄືຖືກຫວ່ານໄວ້ດ້ວຍພູເຂົາ. ພາບນີ້ຕອກຢ້ຳນ້ຳໜັກທາງທຳຂອງສົງຄາມ: ແມ່ນແຕ່ຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກໍກາຍເປັນກອງຢູ່ເທິງດິນ, ແລະ ຄວາມອະລັງການຂອງສະໜາມຮົບບໍ່ອາດແຍກອອກຈາກຄ່າແຫ່ງຄວາມເຈັບປວດຂອງມັນໄດ້.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse conveys the stark ethical gravity of war: power and grandeur collapse into devastation, and the battlefield’s ‘mountain-like’ heaps of slain elephants highlight impermanence and the human cost that accompanies martial glory.
Sañjaya describes the Kurukṣetra battlefield to Dhṛtarāṣṭra: many rut-maddened war-elephants have been slain, blood flows in torrents, and the ground looks as though it is covered with mountains because of the piled bodies.