Shloka 34
अध्याय ८० — मध्यंदिन-रणवृत्तान्तः
Yudhiṣṭhira–Śrutāyu encounter; Cekitāna–Gautama clash; Abhimanyu pressure; Arjuna’s redeployment
उस समय कुछ दूर जाकर धृष्टद्युम्नने शत्रुसेनाको दग्ध करते हुए भीमसेनको देखा। जैसे आँधी वृक्षोंको बलपूर्वक तोड़ देती या उखाड़ डालती है, उसी प्रकार भीमसेन भी रणभूमिमें शत्रुओंका संहार कर रहे थे ।। ते वध्यमाना: समरे रथिन: सादिनस्तथा । पादाता दन्तिनश्लैव चक्कुरार्तस्वरं महत्,समरांगणमें भीमसेनके मारे हुए रथी, घुड़सवार, पैदल और सवारोंसहित हाथी बड़े जोरसे आर्तनाद कर रहे थे
sañjaya uvāca | tadā kiñcid dūraṃ gatvā dhṛṣṭadyumno bhīmasenaṃ dadarśa śatrusenāṃ dagdhayantaṃ | yathā āndhī vṛkṣān balāt chinatti vā unmūlayati, tathā bhīmaseno ’pi raṇabhūmau śatrūṇāṃ saṃhāraṃ karoti sma || te vadhyamānāḥ samare rathinaḥ sādinastathā | pādātā dantināś caiva cakrur ārta-svaraṃ mahat ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວ ດຣິດສະຕະດຸມນະ ໄປຂ້າງໜ້າອີກໜ່ອຍ ແລະເຫັນ ພີມະເສນ ກຳລັງເຜົາຜານກອງທັບສັດຕູ. ເຫມືອນພາຍຸຮຸນແຮງທີ່ຫັກຫຼືຖອນຕົ້ນໄມ້ອອກຈາກຮາກ ດ້ວຍກຳລັງ, ພີມະກໍເຊັ່ນກັນ ກຳລັງທຳລາຍສັດຕູໃນສະໜາມຮົບ. ເມື່ອຖືກສັງຫານໃນການຮົບ—ນັກຮົບລົດສົງຄາມ, ນັກຂີ່ມ້າ, ທະຫານຍ່າງຕີນ, ແລະແມ່ນແຕ່ຊ້າງພ້ອມຄົນຂີ່—ພວກເຂົາຮ້ອງຄຳຄວນອັນໃຫຍ່ ດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the tension within kṣatriya-dharma: decisive courage and effectiveness in battle are praised through powerful simile, yet the ethical weight of war is not hidden—the ‘great anguished cry’ foregrounds suffering as an inseparable consequence of violence.
Sañjaya reports that Dhṛṣṭadyumna, moving forward, sees Bhīma devastating the enemy forces. The enemy’s charioteers, cavalry, infantry, and elephant-corps are being cut down and cry out loudly in distress across the battlefield.