Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

भीष्मपर्व — अध्याय ६६: तुमुलसंग्रामवर्णनम्

The Tumult of Battle Described

सेनाका वह अनन्त वेग देवताओंके लिये भी दुःसह था। पूर्णिमाको बढ़े हुए समुद्रके समान अपार जान पड़ता था ।। रथनागाश्चवकलिलं शड्खदुन्दुभिनादितम्‌ | अनन्तरथपादातं रजसा सर्वतो वृतम्‌,वह सैन्य-समुद्र रथ, हाथी और घोड़ोंसे भरा हुआ था। शंख और दुन्दुभियोंकी ध्वनिसे कोलाहलपूर्ण हो रहा था। उसमें रथ और पैदलोंकी संख्या नहीं बतायी जा सकती थी तथा उस सेनामें सब ओर धूल व्याप्त हो रही थी

sa senā ca vah ananta-vegaḥ devatānām api duḥsahaḥ āsīt | pūrṇimāyāṃ vardhamāna-samudra iva apāraḥ pratibhāti || ratha-nāgāśva-kalilaṃ śaṅkha-dundubhi-nāditam | ananta-ratha-pādātaṃ rajasā sarvato vṛtam ||

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ກອງທັບນັ້ນພຸ້ງມາດ້ວຍຄວາມໄວອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ ແມ່ນແຕ່ເທວະດາກໍຍັງທົນບໍ່ໄຫວ ແລະເບິ່ງຄືບໍ່ມີທ້າຍສຸດ ດັ່ງມະຫາສະໝຸດທີ່ພອງຂຶ້ນໃນຄືນເດືອນເຕັມ. ມັນແອດແນ້ນໄປດ້ວຍລົດຮົບ ຊ້າງ ແລະມ້າ; ສຽງສັງຂ໌ ແລະກອງດຸນດຸບີ ດັງກັ່ນກ້ອງ. ຈໍານວນລົດຮົບແລະທະຫານຍ່າງທ້າວນັ້ນນັບບໍ່ຖ້ວນ ແລະຝຸ່ນກໍຟຸ້ງກະຈາຍປົກຄຸມໄປທົ່ວ.

रथchariots
रथ:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Plural
नागाःelephants
नागाः:
Karta
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अश्वhorses
अश्व:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Nominative, Plural
कलिलम्dense, crowded
कलिलम्:
Karta
TypeAdjective
Rootकलिल
FormNeuter, Nominative, Singular
शङ्खby conches
शङ्ख:
Karana
TypeNoun
Rootशङ्ख
FormMasculine, Instrumental, Plural
दुन्दुभिby kettle-drums
दुन्दुभि:
Karana
TypeNoun
Rootदुन्दुभि
FormMasculine, Instrumental, Plural
नादितम्resounded (made noisy)
नादितम्:
Karta
TypeAdjective
Rootनद्
FormNeuter, Nominative, Singular, क्त (past passive participle), Passive
अनन्तof countless
अनन्त:
TypeAdjective
Rootअनन्त
FormMasculine, Genitive, Singular
रथchariots
रथ:
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Genitive, Plural
पादातम्infantry, foot-soldiers
पादातम्:
Karta
TypeNoun
Rootपादात
FormNeuter, Nominative, Singular
रजसाby dust
रजसा:
Karana
TypeNoun
Rootरजस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
वृतम्covered, enveloped
वृतम्:
Karta
TypeAdjective
Rootवृ
FormNeuter, Nominative, Singular, क्त (past passive participle), Passive

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
army (senā)
G
gods (devatāḥ)
O
ocean (samudra)
C
chariots (ratha)
E
elephants (nāga)
H
horses (aśva)
C
conches (śaṅkha)
K
kettledrums (dundubhi)
I
infantry (pādāta)
D
dust (rajas)