Shloka 38
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
सासिर्वेगवदाप्लुत्य दन्ताभ्यां वारणोत्तमम् | आरुरोह ततो मध्यं नागराजस्य मारिष,भरतश्रेष्ठ) उस सेनाके सैनिकोंने भीनसेनको युद्धमें मनुष्य नहीं, कोई देवता समझा। आर्य! तदनन्तर महाबाहु भीमसेन जोर-जोरसे गर्जना करके हाथमें तलवार लिये वेगपूर्वक उछलकर गजराजके दाँतोंके सहारे उसके मस्तकपर चढ़ गये
sa-āsir vegavad āplutya dantābhyāṁ vāraṇottamam | āruroha tato madhyaṁ nāgarājasya māriṣa ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ພີມເສນ ຖືດາບໃນມື ໂດດພຸ້ນໄປດ້ວຍຄວາມໄວອັນແຮງກ້າ ແລະອາໄສງາຂອງຊ້າງຜູ້ປະເສີດເປັນທີ່ພຶ່ງ ຈຶ່ງຂຶ້ນໄປເຖິງຫົວ—ເຖິງຍອດ—ຂອງພະຍາຊ້າງນັ້ນ. ພາບນັ້ນເຮັດໃຫ້ນັກຮົບທັງຫຼາຍບໍ່ເຫັນລາວເປັນມະນຸດທົ່ວໄປ ແຕ່ເຫັນດັ່ງຜູ້ມີພະລັງເກີນມະນຸດ ເກືອບດັ່ງເທວະ—ເປັນຮູບພາບແຫ່ງຄວາມກ້າຫານທ່າມກາງຄວາມຮຸນແຮງຂອງສົງຄາມ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya ideal of fearless resolve and extraordinary effort in battle; it also shows how visible courage can reshape perception—warriors begin to see a human hero as ‘divine’ due to unmatched prowess.
Bhīma, roaring and holding a sword, leaps up and uses the elephant’s tusks as footholds to climb onto the head of the great war-elephant, astonishing the surrounding soldiers.