Shloka 24
Bhīmasena’s Kalinga Engagement and the Approach of Bhīṣma (भीमसेन-कालिङ्ग-संग्रामः)
नवमेघप्रतीकाशाश्षाक्षिप्य तुरगान् गजा: । पादैरेव विमृद्नन्ति मत्ता: कनकभूषणा:,नूतन मेघोंके समान शोभा पानेवाले स्वर्णभूषित मतवाले हाथी बहुत-से घोड़ोंको सूँड्ोंस झटककर पैरोंसे ही रौंद डालते थे
sañjaya uvāca |
navameghapratīkāśāḥ kṣipya turagān gajāḥ |
pādair eva vimṛdnanti mattāḥ kanakabhūṣaṇāḥ ||
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ດັ່ງເມກຝົນທີ່ເພິ່ງກໍຕົວໃໝ່ ຊ້າງທີ່ຄຸ້ມຄັ່ງ ແລະປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງຄໍາ ໄດ້ສະບັດມ້າອອກໄປ ແລ້ວຢ່ຳຂີ້ຢູ່ໃຕ້ຕີນ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນພະລັງອັນທ່ວມທົ່ນ ແລະບໍ່ເລືອກໜ້າຂອງສົງຄາມ ເມື່ອສັດມີຊີວິດກາຍເປັນເຄື່ອງມືແຫ່ງການທໍາລາຍທ່າມກາງສຽງປະທະຂອງກອງທັບ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse primarily offers vivid battlefield description rather than a direct moral injunction; implicitly, it highlights the terrifying momentum of war, where strength and frenzy can overwhelm life indiscriminately, inviting reflection on the human cost of conflict.
Sañjaya describes the combat: rut-maddened, gold-adorned elephants, dark like fresh rain-clouds, toss horses aside and crush them under their feet amid the chaos of the Kurukṣetra battle.