Shloka 32
उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
चतुर्दशी पञ्चदशीं भूतपूर्वां च षोडशीम् । इमां तु नाभिजाने5हममावास्यां त्रयोदशीम् । चन्द्रसूर्यावु भौ ग्रस्तावेकमासीं त्रयोदशीम्
caturdaśī pañcadaśīṁ bhūtapūrvāṁ ca ṣoḍaśīm | imāṁ tu nābhijāne ’ham amāvāsyāṁ trayodaśīm | candrasūryāv ubhau grastāv ekamāsīṁ trayodaśīm ||
ວຽສະກ່າວວ່າ: “ໃນອະດີດ ຂ້າເຄີຍເຫັນວັນອະມາວາສະຍາ (amāvāsyā) ຕົກໃນວັນທີ 14, ວັນທີ 15 ແລະກະທັ້ງວັນທີ 16—ເມື່ອມີການຂາດຕິຖິ ຫຼືເມື່ອຕິຖິຖືກຍືດອອກ. ແຕ່ອະມາວາສະຍາມາໃນວັນທີ 13 ນັ້ນ ຂ້າບໍ່ຈື່ຈຳວ່າເຄີຍເກີດມາກ່ອນ. ໃນເດືອນດຽວນີ້ ພາຍໃນ 13 ວັນ ທັງດວງຈັນແລະດວງອາທິດຖືກ ‘ກືນ’ (ຄືການຄຣາສ) ທັງຄູ່.” ຄຳກ່າວນີ້ວາງໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄຣາສເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນການລົບກວນອັນອຸບາດຕໍ່ລຳດັບໂລກ ແລະເປັນລາງກ່ອນຂອງຄວາມປັ່ນປ່ວນທາງຄຸນທຳແລະສັງຄົມ ທີ່ຈະລົງເອົາໄປສູ່ສົງຄາມ.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how disturbances in the rhythms of time (tithi irregularities and eclipses) are read as signs of a deeper disorder in dharma and society. It suggests that when moral balance collapses, even the perceived stability of the cosmos appears shaken—serving as a warning before catastrophic conflict.
Vyāsa reports an unprecedented calendrical anomaly: amāvāsyā occurring on the thirteenth tithi, and both lunar and solar eclipses happening within thirteen days in the same month. This functions as an ominous portent foreshadowing the coming Kurukṣetra war.