Shloka 47
Bhīṣma-nipāta-saṃvāda — Sañjaya’s Report of Bhīṣma’s Fall (भीष्मनिपातसंवादः)
जामदग्न्य: पुरा राम: सर्वस्त्रिविदनुत्तम: | अम्बार्थमुद्यत: संख्ये भीष्मेण युधि निर्जित:,पूर्वकालमें अम्बाके लिये उद्यत होकर सम्पूर्ण अस्त्रवेत्ताओंमें श्रेष्ठ जमदग्निनन्दन परशुराम युद्ध करनेके लिये आये थे, परंतु भीष्मने उन्हें परास्त कर दिया, उन्हीं इन्द्रके समान पराक्रमी तथा सम्पूर्ण धनुर्धरोंमें श्रेष्ठ भीष्मको तुम मारा गया कह रहे हो, इससे बढ़कर दुःखकी बात और क्या हो सकती है?
jāmadagnyaḥ purā rāmaḥ sarvāstravid anuttamaḥ | ambārtham udyataḥ saṅkhye bhīṣmeṇa yudhi nirjitaḥ ||
ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໃນອະດີດ ຣາມະ ຊາມະດັກນະ (ປະຣະຊຸຣາມ) ຜູ້ເລີດລ້ຳໃນວິຊາອາວຸດ ໄດ້ຍົກອາວຸດອອກສູ້ເພື່ອອຳບາ; ແຕ່ໃນຍຸດທະນັ້ນ ທ່ານຖືກພີສະມະປະລາຍ. ແລະບັດນີ້ ເຈົ້າກ່າວວ່າ ພີສະມະ—ກ້າຫານດັ່ງອິນທຣະ ແລະເປັນຜູ້ເລີດໃນບັນດານັກທະນູ—ຖືກສັງຫານແລ້ວ. ຈະມີຄວາມໂສກໃດໃຫຍ່ກວ່ານີ້?»
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how worldly assessments of strength and fame can be overturned by the larger forces of time and destiny: even one who once defeated Paraśurāma can fall. It also highlights the human dimension of war—attachment and shock—showing how grief intensifies when an apparently invincible pillar of dharma and prowess is believed to be lost.
Dhṛtarāṣṭra reacts to the report that Bhīṣma has been struck down. To express disbelief and sorrow, he recalls an earlier episode: Paraśurāma, the supreme weapons-master, fought for Ambā’s cause but was defeated by Bhīṣma. Therefore, hearing that such a warrior has been slain seems to him the greatest possible calamity.