Shloka 15
पाण्डवानभ्यवर्तन्त तस्मिन् वीरवरक्षये । महाराज! बड़े-बड़े वीरोंका विनाश करनेवाले उस महायुद्धमें जब एक ओर भीष्म और दूसरी ओर पाण्डुनन्दन धनंजय पराक्रम प्रकट कर रहे थे, उस समय पितामह भीष्मको महान पराक्रममें प्रवृत्त देख आपके सभी पुत्र सेनाओंके साथ स्वर्गको अपना परम लक्ष्य बनाकर युद्धमें मृत्यु चाहते हुए पाण्डवोंपर चढ़ आये || १२--१४ ह ।। पाण्डवा5पि महाराज स्मरन्तो विविधान् बहून्,तावकांस्तव पुत्रांश्व योधयन्ति प्रह्ृष्टवत् । राजन! नरेश्वर! शूरवीर पाण्डव भी पुत्रोंसहित आपके दिये हुए नाना प्रकारके अनेक क्लेशोंका स्मरण करके युद्धमें भय छोड़कर ब्रह्मलोक जानेके लिये उत्सुक हो बड़ी प्रसन्नताके साथ आपके सैनिकों और पुत्रोंके साथ युद्ध करने लगे
sañjaya uvāca |
pāṇḍavān abhyavartanta tasmin vīravarakṣaye |
mahārāja! bṛhad-bṛhad-vīrāṇāṁ vināśa-karaṇe tasmin mahāyuddhe yadā ekato bhīṣmaḥ aparato pāṇḍunandano dhanañjayaḥ parākramaṁ prakaṭayataḥ, tadā pitāmahaṁ bhīṣmaṁ mahāparākrame pravṛttaṁ dṛṣṭvā tava sarve putrāḥ senābhiḥ saha svargaṁ paramaṁ lakṣyaṁ kṛtvā yuddhe mṛtyum icchantaḥ pāṇḍavān abhyadhāvan ||
pāṇḍavā api mahārāja smaranto vividhān bahūn tāvakān tava putrān kleśān, prahṛṣṭavat bhayatyāgaṁ kṛtvā brahmaloka-gamanāya utsukāḥ tava sainyān putrāṁś ca yodhayanti |
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໃນມະຫາສົງຄາມນັ້ນ ອັນເປັນຜູ້ທຳລາຍວີລະຊົນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຫຼາຍຄົນ ເມື່ອຝ່າຍໜຶ່ງມີປິຕາມະຫະ ພີສະມະ ສະແດງວິລະກຳ ແລະອີກຝ່າຍໜຶ່ງມີ ທະນັນຊະຍະ (ອາຣະຈຸນ) ບຸດຂອງປານດຸ ສະແດງພະລັງ, ບັນດາລູກຊາຍຂອງທ່ານ ເຫັນພີສະມະກຳລັງເຂົ້າສູ່ວິລະກຳອັນໃຫຍ່ ຈຶ່ງນຳກອງທັບບຸກເຂົ້າຫາປານດະວະ ໂດຍຍຶດສະຫວັນເປັນເປົ້າໝາຍສູງສຸດ ແລະປາຖະໜາຄວາມຕາຍໃນການຮົບ. ແລະຝ່າຍປານດະວະກໍເຊັ່ນກັນ ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອລະລຶກເຖິງຄວາມທຸກຍາກຫຼາຍປະການທີ່ທ່ານແລະລູກຊາຍໄດ້ກໍ່ໃຫ້ ກໍສູ້ຮົບກັບກອງທັບແລະເຈົ້າຊາຍຂອງທ່ານດ້ວຍໃຈຮ່າເຮີງ—ປະຖິ້ມຄວາມຢ້ານ ແລະມຸ່ງຫາໂລກອັນສູງສຸດ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the kṣatriya ethos: warriors accept death in battle as a path to heavenly reward, while the Pandavas’ resolve is fueled by remembered injustice. Ethically, it frames combat as duty-bound and consequence-driven—valor is praised, yet the narrative underscores how past wrongs and the pursuit of posthumous merit intensify violence.
Sanjaya reports that as Bhishma and Arjuna display great prowess, Dhritarashtra’s sons, inspired by Bhishma’s fierce engagement, charge the Pandavas seeking a glorious death and heaven. The Pandavas, recalling the many hardships imposed on them, fight back with heightened courage and eagerness for the highest worlds.