Adhyaya 121
Chapter Arc: संकुल-युद्ध का उन्मत्त आरम्भ—व्यूह टूट चुके हैं, पहचान मिटती है, और रथ-हाथी-घोड़े-पैदल सब एक-दूसरे में गुँथे हुए हैं। → नियम-विहीन घमासान में ध्वजिनियाँ काँपती हैं; दुःशासन और विकर्ण जैसे कौरव-वीर चमकते रथों पर चढ़कर पाण्डव-पक्ष की पंक्तियों को हिलाते हैं, जबकि अर्जुन के तीक्ष्ण नाराच यूथपतियों और महागजों को आर्त-स्वर में गिराते जाते हैं। → देवासुर-संग्राम-तुल्य युद्ध में किरीटी अर्जुन, शिखण्डी को आगे कर, सीधे भीष्म की ओर बढ़ता है—यही वह निर्णायक मोड़ है जहाँ भीष्म पर ‘अवध्य’ कवच-सा बना भय टूटने लगता है। → भीष्म बाणों की मार से अमर्ष में भरकर सृंजयों पर टूट पड़ते हैं; परशुराम-प्रदत्त अस्त्र-शिक्षा और भीष्म की अद्भुत युद्ध-कुशलता का स्मरण कराते हुए अध्याय भीष्म के प्रचण्ड प्रतिरोध और दोनों सेनाओं के क्षय का विस्तार करता है। → दशम दिन की निर्णायक घड़ी निकट—अर्जुन-शिखण्डी का भीष्माभिमुख रथ-प्रयाण अगले प्रहार का संकेत बनकर ठहर जाता है।
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वमें संकुलयुद्धाविषयक एक सौ सत्रहवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ११७ ॥। फल + (0) आजअत+- अष्टादशाधिकशततमोब<् ध्याय: भीष्मका अद्भुत पराक्रम करते हुए पाण्डव-सेनाका भीषण संहार संजय उवाच सम॑ व्यूढेष्वनीकेषु भूयिष्ेष्वनिवर्तिन: । ब्रह्मलोकपरा: सर्वे समपद्यन्त भारत
ສັນຈະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ທ່ານຜູ້ສືບສາຍພະຣະຕະ, ເມື່ອກອງທັບທັງສອງຝ່າຍຖືກຈັດວາງເປັນຮູບຂະບວນຢ່າງສະເໝີກັນ ນັກຮົບສ່ວນໃຫຍ່ຢືນໝັ້ນຢູ່ໃນແຖວຂອງຕົນ—ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ບໍ່ຫັນຫຼັງໃນການຮົບ, ແລະສູ້ດ້ວຍການຖືວ່າພຣະພົມໂລກ (Brahmaloka) ແມ່ນເປົ້າໝາຍສູງສຸດ. ພາບນັ້ນເຮັດໃຫ້ສົງຄາມປາກົດເປັນການທົດສອບທີ່ເລືອກເອົາດ້ວຍໜ້າທີ່ແລະຄວາມໝັ້ນຄົງ; ຄວາມອົດທົນ ແລະຄວາມຫວັງໃນລາງວັນເຫນືອໂລກ ກໍ່ຮູບຄວາມເຂົ້າໃຈດ້ານຈັນຍາຂອງນັກຮົບ».
Verse 2
न हानीकमनीकेन समसज्जत संकुले । रथा न रथिभि: सार्थ पादाता न पदातिभि:
ໃນສົງຄາມອັນວຸ່ນວາຍນັ້ນ ກອງຫນຶ່ງບໍ່ໄດ້ສູ້ກັບອີກກອງຫນຶ່ງຕາມຄວາມເໝາະສົມ; ນັກຮົບລົດສົງຄາມບໍ່ໄດ້ສູ້ກັບນັກຮົບລົດສົງຄາມເປັນກຸ່ມ, ແລະທະຫານຍ່າງທ້າວກໍບໍ່ໄດ້ສູ້ກັບທະຫານຍ່າງທ້າວ.
Verse 3
अश्वा नाश्वैरयुध्यन्त गजा न गजयोधिभि: । उन्मत्तवन्महाराज युध्यन्ते तत्र भारत
ສັນຈະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາກະສັດ, ນັກຮົບມ້າບໍ່ໄດ້ສູ້ກັບນັກຮົບມ້າເທົ່ານັ້ນ, ແລະນັກຮົບຊ້າງກໍບໍ່ໄດ້ສູ້ກັບນັກຮົບຊ້າງເທົ່ານັ້ນ. ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພະຣະຕະ, ທີ່ນັ້ນຜູ້ຄົນສູ້ກັນດັ່ງຄົນຄຸ້ມຄັ່ງ—ບໍ່ຄຳນຶງເຖິງຄວາມເໝາະສົມ ຫຼືລະບຽບ—ພຸ້ນເຂົ້າໄປປະຈັນກັບຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ພົບເຈີ».
Verse 4
महान् व्यतिकरो रौद्र: सेनयो: समपद्यत । नरनागगणेष्वेवं विकीर्णेषु च सर्वश:,उन दोनों सेनाओंमें अत्यन्त भयंकर घोलमेल हो गया। इसी तरह मनुष्य और हाथियोंके समूह सब ओर बिखर गये थे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ການປະປົນກັນອັນໃຫຍ່ ແລະນ່າຢ້ານກົວ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງກອງທັບທັງສອງ. ແລະດັ່ງນັ້ນເອງ ຝູງຄົນ ແລະຝູງຊ້າງ ກໍຖືກກະຈາຍໄປທົ່ວທິດທາງ.
Verse 5
क्षये तस्मिन् महारौद्रे निर्विशेषमजायत । ततः शल्य: कृपश्चैव चित्रसेनश्व भारत
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໃນຊ່ວງທີ່ນ່າຢ້ານກົວທີ່ສຸດຂອງສົງຄາມນັ້ນ ຄວາມແຕກຕ່າງທັງປວງຖືກລົບລ້າງ—ບໍ່ອາດຈະຈຳແນກໄດ້ວ່າໃຜສູງ ຫຼືຕ່ຳ ໃນຄວາມພິນາດຮ່ວມກັນ. ແລ້ວ ໂອ ພາຣະຕະ! ຊາລະຍະ, ກຣິປະ ແລະ ຈິຕຣະເສນ ໄດ້ກ້າວອອກໜ້າ ເພື່ອກົດດັນການຮົບໃຫ້ແຮງຂຶ້ນ.
Verse 6
दुःशासनो विकर्णश्व रथानास्थाय भास्वरान् । पाण्डवानां रणे शूरा ध्वजिनीं समकम्पयन्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ທຸຫສາສະນ ແລະ ວິກັນນະ—ຜູ້ກ້າຫານໃນສະໜາມຮົບ—ໄດ້ຂຶ້ນລົດສົງຄາມອັນສະຫວ່າງວາບ ແລ້ວພຸ້ນເຂົ້າໃສ່ພານດະວະ ຈົນເຮັດໃຫ້ກອງທັບຂອງເຂົາເຈົ້າສັ່ນສະເທືອນໃນສະໜາມ.
Verse 7
सा वध्यमाना समरे पाण्डुसेना महात्मभि: | भ्राम्यते बहुधा राजन् मारुतेनेव नौर्जले
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ດັ່ງເຮືອນ້ອຍໃນນ້ຳ ຖືກລົມພັດກະແທກ ແລ້ວຖືກຫມຸນວຽນໄປມາ, ກອງທັບຂອງພານດະວະກໍດັ່ງນັ້ນ—ເມື່ອຖືກບຸກຕີໃນສະໜາມຮົບໂດຍນັກຮົບຈິດໃຈສູງເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍສັບສົນ ແລະພະເນຈອນໄປຫຼາຍທິດ».
Verse 8
यथा हि शैशिर: कालो गवां मर्माणि कृन्तति । तथा पाण्डुसुतानां वै भीष्मो मर्माणि कृन्तति,जैसे शिशिरकाल गौओंके मर्मस्थानोंका उच्छेद करने लगता है, उसी प्रकार भीष्म पाण्डवोंके मर्मस्थानोंको विदीर्ण करने लगे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງລະດູໜາວ ທີ່ກັດກິນເຂົ້າໄປຫາຈຸດສຳຄັນຂອງຝູງງົວ, ບີສະມະ ກໍດັ່ງນັ້ນແທ້—ກຳລັງຕັດທະລຸຈຸດອ່ອນອັນສຳຄັນຂອງບຸດພານດຸ.»
Verse 9
तथैव तव सैन्यस्य पार्थेन च महात्मना । नवमेघप्रतीकाशा: पातिता बहुधा गजा:,इसी प्रकार महात्मा अर्जुनने आपकी सेनाके नूतन मेघके समान काले रंगवाले बहुत-से हाथी मार गिराये
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໃນກອງທັບຂອງພະອົງເຊັ່ນດຽວກັນ ຊ້າງຫຼາຍໂຕ—ດຳດັ່ງເມກຝົນທີ່ພຶ່ງກໍ່ຕົວ—ຖືກພາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ຜູ້ມີຈິດໃຈສູງ ຍິງລົ້ມລົງເປັນຈຳນວນຫຼາຍ»។
Verse 10
मृद्यमानाश्न दृश्यन्ते पार्थेन नरयूथपा: । इषुभिस्ताड्यमानाश् नाराचैश्व सहस्रश:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຫົວໜ້າກອງທະຫານຂອງມະນຸດ ຖືກເຫັນວ່າກຳລັງຖືກພາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ບີບຂະຍີ້; ຖືກລູກສອນຂອງລາວຕີຊ້ຳໆ—ດ້ວຍລູກສອນເຫຼັກນັບພັນ—ຈົນຖືກກົດທັບໃນຄວາມແອອັດຂອງສົງຄາມ»។
Verse 11
पेतुरार्तस्वरं घोरं कृत्वा तत्र महागजा: । अर्जुनके द्वारा बहुत-से पैदलोंके यूथपति मिट्टीमें मिलते दिखायी दे रहे थे। नाराचों और बाणोंसे पीड़ित हुए सहस्रों महान् गज घोर आर्तनाद करके पृथ्वीपर गिर रहे थे || १० इ ।।
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຊ້າງໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ ຮ້ອງຄຳຄວນອັນນ່າສະພຶງກົວ ແລ້ວລົ້ມລົງສູ່ພື້ນດິນ»។
Verse 12
तस्मिन्नेव महाराज महावीरवरक्षये
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາກະສັດ, ໃນຂະນະນັ້ນເອງ—ທ່າມກາງການພິນາດຂອງວີລະຊົນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ເລືອກສັນ—…»
Verse 13
भीष्मे च युधि विक्रान्ते पाण्डवे च धनंजये । ते पराक्रान्तमालोक्य राजन् युधि पितामहम्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອພີສະມະ ກຳລັງສະແດງວິລະກຳໃນສົງຄາມ ແລະເມື່ອທະນັນຊະຍະ (ອາຣຊຸນ) ຊາວປານດະວະ ກໍກ້າຫານກ້າວໜ້າເຊັ່ນກັນ, ນັກຮົບທັງຫຼາຍ—ເຫັນການບຸກຕີອັນຮຸນແຮງຂອງປິຕາມະຫະ (ປູ່ໃຫຍ່) ໃນສະໜາມຮົບ—ກໍ… ໂອ ພະຣາຊາ»។
Verse 14
अभ्यवर्तन्त ते पुत्रा: सर्वे सैन्यपुरस्कृता: । इच्छन्तो निधन युद्धे स्वर्ग कृत्वा परायणम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວບັນດາລູກຊາຍເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ນຳກອງທັບໄວ້ທາງໜ້າ ໄດ້ຫັນກັບເຂົ້າສູ່ການຮົບ—ປາຖະໜາຄວາມຕາຍໃນສົງຄາມ ໂດຍຍຶດສະຫວັນເປັນເປົ້າໝາຍສູງສຸດ.
Verse 15
पाण्डवानभ्यवर्तन्त तस्मिन् वीरवरक्षये । महाराज! बड़े-बड़े वीरोंका विनाश करनेवाले उस महायुद्धमें जब एक ओर भीष्म और दूसरी ओर पाण्डुनन्दन धनंजय पराक्रम प्रकट कर रहे थे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໃນມະຫາສົງຄາມນັ້ນ ອັນເປັນຜູ້ທຳລາຍວີລະຊົນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຫຼາຍຄົນ ເມື່ອຝ່າຍໜຶ່ງມີປິຕາມະຫະ ພີສະມະ ສະແດງວິລະກຳ ແລະອີກຝ່າຍໜຶ່ງມີ ທະນັນຊະຍະ (ອາຣະຈຸນ) ບຸດຂອງປານດຸ ສະແດງພະລັງ, ບັນດາລູກຊາຍຂອງທ່ານ ເຫັນພີສະມະກຳລັງເຂົ້າສູ່ວິລະກຳອັນໃຫຍ່ ຈຶ່ງນຳກອງທັບບຸກເຂົ້າຫາປານດະວະ ໂດຍຍຶດສະຫວັນເປັນເປົ້າໝາຍສູງສຸດ ແລະປາຖະໜາຄວາມຕາຍໃນການຮົບ. ແລະຝ່າຍປານດະວະກໍເຊັ່ນກັນ ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອລະລຶກເຖິງຄວາມທຸກຍາກຫຼາຍປະການທີ່ທ່ານແລະລູກຊາຍໄດ້ກໍ່ໃຫ້ ກໍສູ້ຮົບກັບກອງທັບແລະເຈົ້າຊາຍຂອງທ່ານດ້ວຍໃຈຮ່າເຮີງ—ປະຖິ້ມຄວາມຢ້ານ ແລະມຸ່ງຫາໂລກອັນສູງສຸດ.
Verse 16
क्लेशान् कृतान् सपुत्रेण त्वया पूर्व नराधिप । भयं त्यक्त्वा रणे शूरा ब्रह्मलोकाय तत्परा:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພະຣາຊາ, ຄວາມທຸກຍາກທີ່ທ່ານເຄີຍກໍ່ໃຫ້—ພ້ອມກັບລູກຊາຍ—ບັນດາວີລະຊົນເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ປະຖິ້ມຄວາມຢ້ານໃນສົງຄາມ ແລະບັດນີ້ມຸ່ງໝັ້ນທັງໝົດເພື່ອໄປສູ່ພຣະພຣົມໂລກ.”
Verse 17
सेनापतिस्तु समरे प्राह सेनां महारथ:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໃນກາງສົງຄາມ ນາຍກອງທັບ—ມະຫາຣະຖະຜູ້ຂັບລົດຮົບຍິ່ງໃຫຍ່—ໄດ້ກ່າວຕໍ່ກອງທັບ ເພື່ອຊີ້ນຳໃນວິກິດແຫ່ງການຮົບ.
Verse 18
अभिद्रवत गाड़ेयं सोमका: सृजजयै: सह । उस समय समरभूमिमें पाण्डव-सेनापति महारथी धृष्टद्युम्नने अपनी सेनासे कहा --'सोमको! तुम सूंजय वीरोंको साथ लेकर गंगानन्दन भीष्मपर टूट पड़ो” ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ພວກໂສມະກະ ພ້ອມກັບພວກສຣິນຊະຍະ ໄດ້ບຸກຮຸກຢ່າງດຸເດືອດ. ໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ ຜູ້ບັນຊາການຝ່າຍປານດະວະ ມະຫາຣະຖະ ທຣິສຕະດຸມນະ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ກອງທັບຂອງຕົນວ່າ: “ໂສມະກະເອີຍ! ຈົ່ງນຳວີລະຊົນສຣິນຊະຍະໄປດ້ວຍ ແລ້ວພຸ່ງເຂົ້າໃສ່ພີສະມະ ບຸດແຫ່ງແມ່ນ້ຳຄັງຄາ!” ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳຂອງນາຍກອງ ພວກໂສມະກະ ແລະພວກສຣິນຊະຍະເຫຼົ່ານັ້ນ… ກໍບຸກຕາມຄຳສັ່ງ.
Verse 19
वध्यमानस्ततो राजन् पिता शान्तनवस्तव
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ແລ້ວແຕ່ນັ້ນ ໂອ ພະຣາຊາ, ໃນຂະນະທີ່ທ່ານກໍາລັງຖືກຟັນຕີລົງ ບິດາຂອງພະອົງ—ບຸດຂອງຊານຕະນຸ—…»
Verse 20
तस्य कीर्तिमतस्तात पुरा रामेण धीमता
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ລູກເອີຍ, ອາໄສການຝຶກຝົນອາວຸດທີ່ເຄີຍໄດ້ຮັບໃນກ່ອນການ ຈາກພຣະຣາມະ (ປະຣະຊຸຣາມະ) ຜູ້ມີປັນຍາ—ການຝຶກທີ່ທໍາລາຍກອງທັບສັດຕູໄດ້—ພີສະມະ ປິຕາມະຫາຜູ້ເຖົ້າແຫ່ງວົງກຸຣຸ ແລະຜູ້ສັງຫານວີຣະບຸຣຸດສັດຕູ ຍັງຄົງຟັນລົງວີຣະຊົນຊັ້ນເອກຂອງກອງພານດະວະ ວັນລະສິບພັນ ຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍ.»
Verse 21
सम्प्रदत्तास्त्रशिक्षा वै पपानीकविनाशनी । सतां शिक्षामधिष्ठाय कुर्वन् परबलक्षयम्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ອາໄສການຝຶກອາວຸດທີ່ເຄີຍຖືກມອບໃຫ້—ການຝຶກທີ່ສາມາດທໍາລາຍກອງພານດະວະໄດ້—ແລະຍືນຢູ່ໃນວິໄນທີ່ຜູ້ດີງາມສອນໄວ້, ໂອ ລູກເອີຍ, ພີສະມະ ກໍ່ກະທໍາໃຫ້ກໍາລັງຂອງສັດຕູພິນາດລົງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ.»
Verse 22
अहन्यहनि पार्थानां वृद्ध: कुरुपितामह: । भीष्मो दश सहस्राणि जघान परवीरहा
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ວັນແລ້ວວັນເລົ່າ ປິຕາມະຫາຜູ້ເຖົ້າແຫ່ງກຸຣຸ—ພີສະມະ ຜູ້ສັງຫານວີຣະບຸຣຸດສັດຕູ—ຍັງຄົງສັງຫານທະຫານພານດະວະ ວັນລະສິບພັນ.»
Verse 23
तस्मिंस्तु दशमे प्राप्ते दिवसे भरतर्षभ । भीष्मेणैकेन मत्स्येषु पज्चालेषु च संयुगे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນເລີດໃນວົງພາຣະຕະ, ເມື່ອວັນທີສິບມາຮອດ, ພີສະມະ ພຽງຜູ້ດຽວ ໃນສົງຄາມຕໍ່ຕ້ານມັດສະຍະ ແລະ ປານຈາລະ, ໄດ້ຟັນລົງນັກຮົບຈໍານວນຫຼາຍດ້ວຍພະລັງແຫ່ງການຝຶກອາວຸດຂອງຕົນ. ໂອ ເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ພີສະມະ ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ເປັນດັ່ງບິດາຂອງພະອົງ, ໂດຍກໍາລັງແຫ່ງວິໄນໃນອາວຸດ, ໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດການສັງຫານອັນໃຫຍ່ຫຼວງໃນສົງຄາມມະຫານັ້ນ.»
Verse 24
गजाश्चममितं हत्वा हता: सप्त महारथा: । हत्वा पजच सहस्राणि रथानां प्रपितामह:
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກສັງຫານຊ້າງຈຳນວນຫາທີ່ນັບບໍ່ໄດ້ ປຣະປິຕາມະຫາ (ພີດສະມະ) ຍັງໄດ້ລົ້ມມະຫາຣະຖະ 7 ຄົນ. ແລະເມື່ອທຳລາຍລົດຮົບ 5,000 ຄັນແລ້ວ ທ່ານກໍຍັງສືບຕໍ່ການຮົບອັນນ່າຢ້ານໃນສະໜາມຮົບ.
Verse 25
नराणां च महायुद्धे सहस्राणि चतुर्दश । दन्तिनां च सहस्राणि हयानामयुतं पुन:
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: «ໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນັ້ນ ມີທະຫານລາບ 14,000; ແລະຍັງມີຊ້າງຫຼາຍພັນ ກັບມ້າ 10,000 ອີກດ້ວຍ».
Verse 26
ततः सर्वमहीपानां क्षपयित्वा वरूथिनीम्
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ມາ ເມື່ອທ່ານໄດ້ເຮັດໃຫ້ກອງຮົບຈັດຂະບວນຂອງບັນດາກະສັດທັງປວງອ່ອນແຮງ ແລະທຳລາຍສິ້ນແລ້ວ ທ່ານກໍກ້າວຕໍ່ໄປ».
Verse 27
विराटस्य प्रियो भ्राता शतानीको निपातित: । शतानीकं च समरे हत्वा भीष्म: प्रतापवान्
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ຊະຕານີກະ ຜູ້ເປັນນ້ອງຊາຍອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງວິຣາຕະ ຖືກລົ້ມລົງ. ເມື່ອພີດສະມະຜູ້ກ້າຫານໄດ້ສັງຫານຊະຕານີກະໃນກາງສົງຄາມ ທ່ານກໍກ້າວຕໍ່ໄປ.
Verse 28
सहस्राणि महाराज राज्ञां भल्लैरपातयत् | तदनन्तर समस्त भूमिपालोंकी सेनाका उच्छेद करके राजा विराटके प्रिय भाई शतानीकको मार गिराया। महाराज! शतानीकको रणक्षेत्रमें मारकर प्रतापी भीष्मने भल्ल नामक बाणोंद्वारा एक हजार नरेशोंको धराशायी कर दिया || २६-२७ $ई ।।
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາກະສັດ, ດ້ວຍລູກສອນຫົວກວ້າງ ພີດສະມະໄດ້ລົ້ມກະສັດຫຼາຍພັນ. ໃນຄວາມອຶດອັດຂອງການຮົບ ນັກຮົບທັງຫຼາຍສັ່ນສະທ້ານດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວ ແລະຮ້ອງເອີ້ນ ທະນັນຊະຍະ (ອາຣຈຸນ). ບັນດາຜູ້ປົກຄອງທີ່ອອກມາຝ່າຍປານດະວະພ້ອມອາຣຈຸນ ເມື່ອໄດ້ປະເຊີນໜ້າກັບພີດສະມະແຕ່ທັນທີ ກໍກາຍເປັນຜູ້ເດີນທາງໄປສູ່ອານາຈັກຂອງຍະມະ»។
Verse 29
ये च केचन पार्थानामभियाता धनंजयम् | राजानो भीष्ममासाद्य गतास्ते यमसादनम्
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ແລະບັນດາກະສັດໃດໆ ຝ່າຍປາຣຖະ (ປານດະວະ) ທີ່ອອກໜ້າໄປຊ່ວຍທະນັນຈະຍະ (ອາຣຊຸນ)—ເມື່ອເຂົ້າເຖິງພີສະມະ ກໍໄປສູ່ທີ່ພັກຂອງຍະມະ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນນ້ຳໜັກທາງສິນທຳອັນມືດມົນຂອງສົງຄາມ: ຄວາມກ້າຫານແລະຄວາມຈົ່ງຮັກພັກດີ ເມື່ອປະຈັນໜ້າກັບນັກຮົບຜູ້ເຖົ້າທີ່ບໍ່ອາດຊະນະໄດ້ ກໍອາດຈົບລົງດ້ວຍຄວາມຕາຍຢ່າງວ່ອງໄວ—ເຕືອນໃຫ້ຮູ້ວ່າຜົນຂອງສົງຄາມຫຼີກບໍ່ພົ້ນ ແລະອຳນາດມະນຸດບາງບອດຕໍ່ໜ້າຊະຕາ ແລະ ທຳມະ.
Verse 30
एवं दश दिशो भीष्म: शरजालै: समन्तत: । अतीत्य सेनां पार्थानामवतस्थे चमूमुखे
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ພີສະມະ ໄດ້ແຜ່ຝົນລູກສອນເປັນດັ່ງຕາຂ່າຍ ປົກຄຸມທົ່ວທິດທັງສິບ, ຝ່າທະລຸກກອງທັບຂອງປານດະວະ ແລະໄປຢືນຢູ່ທີ່ແນວໜ້າສຸດຂອງກອງພົນ. ພາບນີ້ຍ້ຳເນັ້ນຈັນຍາບັນອັນເຂັ້ມງວດຂອງສົງຄາມກະສັດຕະຣິຍະ: ຄວາມຊຳນານແລະຄວາມແນ່ວແນ່ໃນສະໜາມຮົບ ອາດຕັດສິນຮູບຂະບວນແລະຂວັນກຳລັງ, ແມ່ນແຕ່ສົງຄາມໃຫຍ່ຍັງຜູກພັນກັບຄຳຖາມເລື່ອງທຳອັນຊອບ ແລະຄ່າແຫ່ງຄວາມຮຸນແຮງ.
Verse 31
स कृत्वा सुमहत् कर्म तस्मिन् वै दशमे5हनि । सेनयोरन्तरे तिष्ठन् प्रगुहीतशरासन:,दसवें दिन यह महान् पराक्रम करके हाथमें धनुष लिये वे दोनों सेनाओंके बीचमें खड़े हो गये
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ກະທຳວຽກອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນວັນທີສິບນັ້ນແລ້ວ, ລາວກໍຢືນຢູ່ກາງລະຫວ່າງກອງທັບທັງສອງ ພ້ອມກັບຈັບຄັນທະນູໄວ້ແນ່ນຫນາ—ຢູ່ໃນພື້ນທີ່ທີ່ທຳມະ, ຄວາມກ້າຫານ, ແລະຄ່າແຫ່ງສົງຄາມ ປະຈັນໜ້າກັນໂດຍກົງ.
Verse 32
न चैन पार्थिवा: केचिच्छक्ता राजन् निरीक्षितुम् | मध्यं प्राप्तं यथा ग्रीष्मे तपन्तं भास्करं दिवि
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ, ບໍ່ມີຜູ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນຄົນໃດໃນພວກນັ້ນ ມີແຮງພໍທີ່ຈະເບິ່ງເຂົາໄດ້ແມ່ນແຕ່ຊົ່ວພິບຕາ—ດັ່ງກັບໃນລະດູຮ້ອນ ຍາກຈະຈ້ອງໄປຫາດວງອາທິດອັນແຜດເຜົາ ເມື່ອມັນຢູ່ກາງຟ້າຍາມທ່ຽງ. ພາບນີ້ສື່ຖຶງຄວາມສະຫວ່າງອັນທ່ວມທົ້ນ ແລະອຳນາດນັກຮົບຂອງພີສະມະ ຈົນກະທັ້ງກະສັດທັງຫຼາຍກໍບໍ່ກ້າຍົກສາຍຕາຂຶ້ນ.
Verse 33
यथा दैत्यचमूं शक्रस्तापयामास संयुगे | तथा भीष्म: पाण्डवेयांस्तापयामास भारत
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ! ດັ່ງທີ່ ສັກຣະ (ອິນທຣະ) ເຄີຍເຜົາໃຫ້ກອງທັບດານະວະຮ້ອນຮົ່ມໃນສົງຄາມ, ພີສະມະກໍກຳລັງເຜົາໃຫ້ນັກຮົບປານດະວະຮ້ອນຮົ່ມຢູ່ໃນບັດນີ້.” ຂໍ້ຄຳນີ້ວາງການບຸກຕີຂອງພີສະມະໃຫ້ເທົ່າທຽບພະລັງທິບ—ເພີ່ມຄວາມຕຶງຕັນທາງສິນທຳຂອງສົງຄາມ, ເມື່ອຄວາມກ້າແລະທຳມະເຄື່ອນໄຫວຢູ່ທ່າມກາງຄ່າເຈັບປວດຂອງມະນຸດ.
Verse 34
तथा चैन पराक्रान्तमालोक्य मधुसूदन: । उवाच देवकीपूुत्र: प्रीयमाणो धनंजयम्,उन्हें इस प्रकार पराक्रम करते देख मधु दैत्यको मारनेवाले देवकीनन्दन भगवान् श्रीकृष्णने अर्जुनसे प्रसन्नतापूर्वक कहा--
ເມື່ອເຫັນເຂົາກ້າຫານຮຸກຄືບໄປດັ່ງນັ້ນ ມະທຸສູດະນະ—ພຣະກຣິດສະນະ ພຣະບຸດຂອງເທວະກີ—ຊົມຊື່ນໃນພຣະຫົວໃຈ ແລ້ວຕັດກັບທະນັນຊະຍະ (ອາຣຊຸນ)។
Verse 35
एष शान्तनवो भीष्म: सेनयोरन्तरे स्थित: । संनिहत्य बलादेनं विजयस्ते भविष्यति,“अर्जुन! ये शान्तनुनन्दन भीष्म दोनों सेनाओंके बीचमें खड़े हैं। यदि तुम बलपूर्वक इन्हें मार सको तो तुम्हारी विजय हो जायगी
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ນັ້ນແມ່ນ ພີສະມະ ບຸດຂອງສານຕະນຸ ຢືນຢູ່ກາງລະຫວ່າງສອງກອງທັບ. ຖ້າເຈົ້າສາມາດປະຫານເຂົາໄດ້ດ້ວຍກໍາລັງ ໄຊຊະນະຈະເປັນຂອງເຈົ້າ».
Verse 36
बलात् संस्तम्भयस्वैनं यत्रैषा भिद्यते चमू: । न हि भीष्मशरानन्य: सोढुमुत्सहते विभो
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໄປຫາຈຸດທີ່ກອງທັບນີ້ກໍາລັງຖືກທໍາລາຍ ແລ້ວໃຊ້ກໍາລັງລ້ວນໆກົດເຂົາໃຫ້ຕິດ ຈົນບໍ່ອາດກ້າວໜ້າຫຼືຖອຍຫຼັງໄດ້. ໂອ ຜູ້ມີລິດເດດ, ນອກຈາກເຈົ້າ ບໍ່ມີໃຜທົນກຳລັງກະທົບຂອງລູກສອນພີສະມະໄດ້».
Verse 37
ततस्तस्मिन् क्षणे राजंश्वोदितो वानरध्वज: । सध्वजं सरयथं साक्षर भीष्ममन्तर्दधे शरै:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນເອງ ໂອ ພຣະຣາຊາ, ອາຣຊຸນ—ຜູ້ມີທຸງຮູບວານອນ—ລຸກຂຶ້ນ ແລ້ວຍິງລູກສອນຢ່າງວ່ອງໄວ ຈົນປົກຄຸມພີສະມະ ພ້ອມທັງລົດຮົບແລະທຸງຂອງເຂົາ».
Verse 38
स चापि कुरुमुख्यानामृषभ: पाण्डवेरितान् । शरव्रातै: शरब्रातान् बहुधा विदुधाव तान्,कुरुश्रष्ठ वीरोंमें प्रधान भीष्मने भी अपने बाणसमूहोंद्वारा अर्जुनके चलाये हुए बाणसमुदायके टुकड़े-टुकड़े कर दिये
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ພີສະມະເອງ—ຜູ້ເປັນຫົວໜ້າໃນຫມູ່ກຸຣຸ ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ໃນຫມູ່ມະນຸດ—ໄດ້ທໍາລາຍກຸ່ມລູກສອນທີ່ປານດະວະ (ອາຣຊຸນ) ຍິງມາ ໃຫ້ແຕກກະຈາຍໄປຫຼາຍປະການ ດ້ວຍຝົນລູກສອນອັນໜາແນ່ນຂອງຕົນ.
Verse 39
(तथा पुनर्जघानाशु पाण्डवानां महारथान् | शरैरशनिकल्पैश्न शिताग्रैश्न सुपर्वभि: ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວອີກຄັ້ງ ລາວໄດ້ຟັນຟາດບັນດາມະຫາລົດຮົບຂອງພານດະວະດ້ວຍກຳລັງອັນວ່ອງໄວ ພ້ອມທັງຫວ່ານລູກສອນດັ່ງຟ້າຜ່າ—ປາຍແຫຼມ ແລະຕໍ່ຂໍ້ດີ—ຈົນສະໜາມຮົບຄືກັບກາຍເປັນພາຍຸເຫຼັກ. ຕອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນແຮງກົດດັນທາງທຳມະຂອງສົງຄາມ: ແມ່ນແຕ່ຜູ້ກ້າແຂງທີ່ສຸດກໍຖືກເຮັດໃຫ້ອ່ອນໄຫວໂດຍຄວາມຮຸນແຮງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ແລະໜ້າທີ່ປົກປ້ອງຈຶ່ງຕົກແກ່ຜູ້ທີ່ສາມາດຊ່ວຍພັນມິດອອກຈາກຄວາມຫມົດຫວັງໄດ້.
Verse 40
यमौ च चेकितानश्न केकया: पञज्च चैव ह । सात्यकिश्व महाबाहु: सौभद्रो5थ घटोत्कच:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ພີ່ນ້ອງຝາແຝດ ນະກຸລ ແລະ ສະຫະເທວ; ເຈກິຕານ; ເຈົ້າຊາຍຫ້າອົງແຫ່ງເກກະຍະ; ສາຕະຍະກິ ຜູ້ມີແຂນແຮງ; ແລະ ອະພິມັນຍຸ ບຸດຂອງສຸພັດຣາ ພ້ອມດ້ວຍ ຄະໂຕດກະຈ—ພວກນີ້ ແລະວີລະບຸລຸດພານດະວະອື່ນໆອີກຫຼາຍ ກຳລັງຖືກທໍລະມານໂດຍລູກສອນຂອງພີສະມະ ແລະກຳລັງຈົມລົງໃນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມໂສກ. ແຕ່ ອາຣະຈຸນ ໄດ້ຊ່ວຍພວກເຂົາທັງໝົດ.”
Verse 41
द्रौपदेया: शिखण्डी च कुन्तिभोजश्न वीर्यवान् सुशर्मा च विराटश्न पाण्डवेया महाबला:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ບຸດທັງຫ້າຂອງດຣໍປະດີ ແລະ ຊິຄັນດີ; ກຸນຕິໂພຊະຜູ້ກ້າຫານ; ແລະ ສຸສັຣມາ ກັບ ວິຣາດ—ພວກນີ້ ແລະວີລະບຸລຸດພານດະວະຜູ້ແຂງແກ່ອື່ນໆອີກຫຼາຍ ຖືກທໍລະມານໂດຍລູກສອນຂອງພີສະມະ ແລະກຳລັງຈົມລົງໃນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມໂສກ. ແຕ່ ອາຣະຈຸນ ໄດ້ຊ່ວຍພວກເຂົາທັງໝົດ ຟື້ນຄືນຄວາມກ້າຫານ ແລະຊ່ວຍໃຫ້ພົ້ນຈາກພະຍັນຕະລາຍນັ້ນ.
Verse 42
एते चान्ये च बहव: पीडिता भीष्मसायकै: । समुद्धृता: फाल्गुनेन निमग्ना: शोकसागरे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ພວກນີ້ ແລະອື່ນໆອີກຫຼາຍ ຖືກທໍລະມານໂດຍລູກສອນຂອງພີສະມະ ແລະກຳລັງຈົມລົງໃນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມໂສກ; ແຕ່ ຟາລກຸນ (ອາຣະຈຸນ) ໄດ້ຍົກພວກເຂົາຂຶ້ນມາ.” ຂໍ້ນີ້ວາງການເຂົ້າຊ່ວຍຂອງອາຣະຈຸນ ບໍ່ແມ່ນແຕ່ການກູ້ໄພທາງຍຸດທະວິທີ ແຕ່ເປັນການຟື້ນຟູຄວາມກ້າຫານ ແລະລະບຽບທຳມະ ທ່າມກາງຄວາມຫມົດຫວັງອັນຖືກບີບຄັ້ນໂດຍອຳນາດອັນລົ້ນເຫຼືອຂອງພີສະມະ.
Verse 43
तत: शिखण्डी वेगेन प्रगृह् परमायुधम् । भीष्ममेवाभिदुद्राव रक्ष्यमाण: किरीटिना,तब शिखण्डी अपने उत्तम अस्त्र-शस्त्रोंको लेकर बड़े वेगसे भीष्मकी ही ओर दौड़ा। उस समय किरीटधारी अर्जुन उसकी रक्षा कर रहे थे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວ ຊິຄັນດີ ຈັບອາວຸດອັນສູງສຸດຂອງຕົນ ແລະພຸ້ນໄປດ້ວຍຄວາມໄວອັນແຮງກ້າ ຕົງເຂົ້າຫາ ພີສະມະ ແຕ່ຜູ້ດຽວ. ໃນຂະນະທີ່ລາວບຸກໜ້າ ອາຣະຈຸນ ຜູ້ສວມມົງກຸດ (ກິຣີຕິນ) ໄດ້ຄຸ້ມຄອງລາວ—ເພື່ອໃຫ້ການຈູ່ໂຈມຕໍ່ປູ່ເຖົ້າແຫ່ງກອງທັບ ດຳເນີນໄປພາຍໃຕ້ການປົກປ້ອງ ສະທ້ອນການຄຳນວນທາງທຳມະອັນເຂັ້ມງວດຂອງສົງຄາມ ທີ່ຍຸດທະສາດ ແລະ ໜ້າທີ່ ພັນກັນແນ່ນຫນາ.
Verse 44
ततोअ<स्यानुचरान् हत्वा सर्वान् रणविभागवित् | भीष्ममेवाभिदुद्राव बीभत्सुरपराजित:
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ອາຈຸນ—ຜູ້ຊໍານານໃນການແບ່ງກອງ ແລະ ກຸລະຍຸດໃນສົງຄາມ ຜູ້ບໍ່ເຄີຍຖືກພ່າຍ—ໄດ້ສັງຫານນັກຮົບທັງປວງທີ່ຕິດຕາມຢູ່ຫຼັງພີສະມະ ແລ້ວຈຶ່ງພຸ້ນເຂົ້າໄປຫາພີສະມະໂດຍກົງ. ຂະນະນັ້ນສະທ້ອນຫນ້າທີ່ຂອງກະສັດນັກຮົບ (kṣatriya-dharma): ການກະທໍາຢ່າງແນ່ວແນ່ໃນສົງຄາມ ແຕ່ມຸ່ງໄປຫາເປົ້າໝາຍທາງຍຸດທະສາດ ແລະ ທາງທໍາ ບໍ່ແມ່ນການຂ້າຟັນຢ່າງບໍ່ເລືອກໜ້າ.
Verse 45
सात्यकिश्रेकितानश्च धृष्टद्युम्नश्न पार्षत: । विराटो द्रुपदश्चैव माद्रीपुत्री च पाण्डवी
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: “ຍັງມີ ສາຕະຍະກິ ແລະ ສຣະເກຕານ; ແລະ ທຣິສະຕະດຍຸມນ ບຸດແຫ່ງປາຣະສະຕະ (ດຣຸປະດ); ພ້ອມທັງ ວິຣາຕ ແລະ ດຣຸປະດ; ແລະນາງປານດະວີ ທິດາຂອງມາດຣີ.” ການເອີ້ນນາມເປັນລໍາດັບນີ້ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມກວ້າງໃຫຍ່ຂອງພັນທະມິດປານດະວະ—ທັງຜູ້ນໍາ ແລະ ພະຣາຊະຜູ້ສະໜັບສະໜູນ—ຜູ້ມາປະກົດຕົວເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງຄວາມໝັ້ນຄົງ, ຄວາມຈົ່ງຮັກ, ແລະຄໍາສັນຍາຮ່ວມກັນຕໍ່ພາລະທາງທໍາ ແລະ ການເມືອງຂອງສົງຄາມທີ່ກໍາລັງຈະມາ.
Verse 46
दुद्रुवुर्भीष्ममेवाजौ रक्षिता दृढ्धन्वना । इनके साथ सात्यकि, चेकितान, ट्रुपदकुमार धृष्टद्युम्न, विराट, ट्रुपद, माद्रीकुमार पाण्डुपुत्र नकुल-सहदेवने भी युद्धमें भीष्मपर ही आक्रमण किया। ये सब-के-सब सुदृढ़ धनुष धारण करनेवाले अर्जुनसे सुरक्षित थे ।।
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ໃນຄວາມຄັບຄັ່ງຂອງສົງຄາມ ພວກເຂົາທັງໝົດພຸ້ນເຂົ້າໄປຫາພີສະມະໂດຍກົງ. ພາຍໃຕ້ການຄຸ້ມຄອງຂອງອາຈຸນ ນັກທະນູຜູ້ແຂງກ້າ, ບັນດານັກຮົບ—ສາຕະຍະກິ, ເຈກິຕານ, ທຣິສະຕະດຍຸມນ ບຸດຂອງດຣຸປະດ, ວິຣາຕ, ດຣຸປະດ, ບຸດຂອງມາດຣີ (ນະກຸລ ແລະ ສະຫະເດວ), ອະພິມັນຍຸ, ແລະບຸດທັງຫ້າຂອງດຣາວປະດີ—ໄດ້ຮ່ວມກັນເປີດການຈູ່ໂຈມພີສະມະ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມພະຍາຍາມຮ່ວມກັນຢ່າງຈົ່ງໃຈເພື່ອຫຸ້ມຫ້າມພະລັງອັນເຫຼືອລົ້ນຂອງຜູ້ເຖົ້າຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ໂດຍຍັງຢູ່ໃນຂອບເຂດຈັນຍາບັນນັກຮົບ: ປະຈັນໜ້າຜູ້ບັນຊາການໃຫຍ່ໂດຍກົງ ແຕ່ຢູ່ໃຕ້ການນໍາແລະການຄຸ້ມຄອງຂອງອາຈຸນ.
Verse 47
दुद्रुवु: समरे भीष्म समुद्यतमहायुधा: । द्रौपदीके पाँचों पुत्र और अभिमन्यु भी महान् अस्त्र-शस्त्र लिये उस समरांगणमें भीष्मकी ही ओर दौड़े ।। ते सर्वे दृढ्धन्वान: संयुगेष्वपलायिन:
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ໃນສົງຄາມນັ້ນ ບັນດານັກຮົບຜູ້ຖືອາວຸດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ພຸ້ນເຂົ້າໄປຫາພີສະມະ. ບຸດທັງຫ້າຂອງດຣາວປະດີ ແລະ ອະພິມັນຍຸດ້ວຍ—ແຕ່ລະຄົນຖືອາວຸດ ແລະ ອາວຸດຂວ້າງອັນຍິ່ງໃຫຍ່—ໄດ້ແລ່ນຂ້າມທົ່ງຮົບໄປຫາພີສະມະໂດຍກົງ. ພວກເຂົາທັງໝົດເປັນຜູ້ຖືທະນູແຂງກ້າ ແລະ ໃນການປະຈັນໜ້າບໍ່ແມ່ນຄົນທີ່ຈະຫັນຫຼັງຖອຍ.
Verse 49
विधूय तान् बाणगणान् ये मुक्ता: पार्थिवोत्तमै: ४८ ।।
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ພີສະມະ—ຜູ້ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນໃຈ—ໄດ້ສັດສະເທືອນປັດປ່ອຍຝົນລູກທະນູທີ່ຖືກຍິງອອກໂດຍບັນດາກະສັດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ແລ້ວພຸ້ນເຂົ້າໄປໃນຂະບວນຮົບອັນກວ້າງໃຫຍ່ຂອງປານດະວະ. ທີ່ນັ້ນ ປູ່ໃຫຍ່ຜູ້ເຖົ້າ (ພີສະມະ) ດັ່ງກຳລັງຫຼິ້ນ ໄດ້ໃຊ້ລູກທະນູຂອງຕົນທຳລາຍອາວຸດ ແລະ ອາວຸດຂວ້າງຂອງນັກຮົບ ສະແດງຄວາມເປັນເຈົ້າແຫ່ງສົງຄາມ ແຕ່ໃນໃຈຍັງຖືກຄຸ້ມຄອງໂດຍຄວາມສະຫງົບອົດກັ້ນ ແລະ ການລະລຶກເຖິງຄໍາປະຕິຍານເກົ່າ.
Verse 50
नाभिसंधत्त पाज्चाल्ये स्मयमानो मुहुर्मुहु: । स्त्रीत्वं तस्यानुसंस्कृत्य भीष्मो बाणात् शिखण्डिने
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ບີສະມະຍິ້ມຊ້ຳໆ ແລະບໍ່ໄດ້ເລັ່ງລູກສອນໄປຫາເຈົ້າຊາຍແຫ່ງປານຈາລ (ສິຂັນດິນ). ເພາະລະລຶກເຖິງຄວາມເປັນຍິງຂອງສິຂັນດິນ ບີສະມະຈຶ່ງຫ້າມໃຈບໍ່ຍິງເຂົາ—ແມ່ນແຕ່ຢູ່ກາງຄວາມດຸເດືອດຂອງສົງຄາມ ກໍຍັງຍຶດຖືຫຼັກທຳສ່ວນຕົວວ່າຜູ້ໃດຈຶ່ງຄວນຖືກຕີຟັນຢ່າງຊອບທຳ.
Verse 51
जघान द्रुपदानीके रथान् सप्त महारथ: । तत: किलकिलाशब्द: क्षणेन समभूत् तदा
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ມະຫາລົດທະຫານນັ້ນໄດ້ຟັນທຳລາຍລົດຮົບເຈັດຄັນໃນກອງຂອງດຣຸປະດະ. ແລ້ວໃນພິບພິບຕານັ້ນເອງ ສຽງຮ້ອງອື້ອອຶງກະຫຼືກກະຫຼືກດັງຂຶ້ນໃນສະໜາມຮົບ—ເປັນສຽງສົງຄາມທີ່ບອກເຖິງການຜັນຜວນຂອງຊະຕາກຳຢ່າງວ່ອງໄວທ່າມກາງການປະທະອາວຸດ.
Verse 52
मत्स्यपाञज्चालचेदीनां तमेकमभिधावताम् | महारथी भीष्मने ट्रपदकी सेनाके सात रथियोंको मार डाला। तब एकमात्र भीष्मपर धावा करनेवाले मत्स्य
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອນັກຮົບແຫ່ງມັດສະຍະ, ປານຈາລ ແລະ ເຈດີ ພາກັນພຸ້ນເຂົ້າຈົມຕີບີສະມະພຽງຜູ້ດຽວ ສຽງອື້ອອຶງອັນໃຫຍ່ກໍດັງກຶກກ້ອງໃນສະໜາມຮົບ. ດ້ວຍຝູງທະຫານຍ່າງທ້າວ, ທະຫານມ້າ, ແລະນັກຮົບລົດຮົບ ພ້ອມຝົນລູກສອນອັນນັບບໍ່ຖ້ວນ ພວກເຂົາຫຸ້ມຫໍ້ມບີສະມະທຸກດ້ານ ດັ່ງເມກບັງດວງຕາເວັນ. ແຕ່ບີສະມະ ບຸດແຫ່ງຄົງຄາ ຢືນຢູ່ຜູ້ດຽວທ່າມກາງຝູງສັດຕູ ແລະຍັງເຜົາຜານກອງຂ້າສຶກດ້ວຍລິດເດດຂອງຕົນ.
Verse 53
तमेक॑ छादयामासुर्मेघा इव दिवाकरम् । भीष्म भागीरथीपुत्र प्रतपन्तं रणे रिपून्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ດັ່ງເມກບັງດວງຕາເວັນ ວິລະຊົນເຫຼົ່ານັ້ນກໍຫຸ້ມຫໍ້ມບີສະມະ—ລ້ອມຮອບດ້ວຍຝູງທະຫານຍ່າງທ້າວ, ທະຫານມ້າ, ແລະນັກຮົບລົດຮົບ ພ້ອມລູກສອນອັນນັບບໍ່ຖ້ວນ. ແຕ່ໃນເວລານັ້ນ ບີສະມະ ບຸດແຫ່ງພາຄີຣະທີ (ຄົງຄາ) ຢືນຢູ່ຜູ້ດຽວໃນສະໜາມຮົບ ແລະເຜົາຜານແຖວຂ້າສຶກຢ່າງດຸເດືອດ—ໂອ ຜູ້ປະຫານສັດຕູ!
Verse 54
ततस्तस्य च तेषां च युद्धे देवासुरोपमे । किरीटी भीष्ममागच्छत् पुरस्कृत्य शिखण्डिनम्
ຕໍ່ມາ ເມື່ອການຮົບລະຫວ່າງລາວແລະວິລະຊົນເຫຼົ່ານັ້ນລຸກໂຮມຂຶ້ນ—ນ່າຢ້ານດັ່ງສົງຄາມເທວະກັບອະສຸຣະໃນຕຳນານ—ອາຈຸນ ຜູ້ສວມມົງກຸດ ກໍກ້າວເຂົ້າຫາບີສະມະ ໂດຍໃຫ້ສິຂັນດິນຢູ່ດ້ານໜ້າ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຈັນຍາບັນອັນເຂັ້ມຂອງສົງຄາມ: ກົນລະຍຸດບໍ່ໄດ້ຖືກກຳນົດໂດຍກຳລັງຢ່າງດຽວ ແຕ່ຍັງໂດຍຄຳສາບານ, ຊື່ສຽງ, ແລະຂໍ້ຈຳກັດທາງທຳທີ່ນັກຮົບຍອມຮັບ ແມ່ນແຕ່ທ່າມກາງການຂ້າຟັນ.
Verse 116
छन्नमायोधन रेजे शिरोभिश्व सकुण्डलै: । मारे गये महामनस्वी वीरोंके आभरणभूषित शरीरों और कुण्डलमण्डित मस्तकोंसे आच्छादित हुई वह रणभूमि बड़ी शोभा पा रही थी
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ສະໜາມຮົບນັ້ນສ່ອງສະຫວ່າງ ເພາະຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຫົວທີ່ປະດັບຕຸ້ມຫູ ແລະດ້ວຍຮ່າງກາຍຂອງວີລະຊົນໃຈໃຫຍ່ທີ່ຖືກສັງຫານ ອັນປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອາພອນ. ແມ່ນແຕ່ທ່າມກາງການຂ້າຟັນ ການບັນຍາຍກໍຍັງແຈ້ງຊັດແບບເຢັນຊາ ຮາວກັບມີຄວາມງາມອັນໂຫດຮ້າຍ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄ່າແທນອັນໂສກເສົ້າຂອງສົງຄາມ ແລະນ້ຳໜັກທາງທຳມະທີ່ຜູ້ເລືອກຄວາມຮຸນແຮງຕ້ອງແບກຫາບ ແມ່ນແຕ່ຈະມີທ່າທາງວີລະກໍຕາມ.
Verse 118
इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि भीष्मपराक्रमे अष्टादशाधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वमें भीष्मपराक्रमविषयक एक यौ अठारहवाँ अध्याय पूरा हुआ
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໃນ ‘ສີຣີ ມະຫາພາຣະຕະ’ ພາຍໃນ ‘ພີສະມະ ປະຣະວະ’—ໃນພາກວ່າດ້ວຍການລົ້ມລົງຂອງພີສະມະ—ບົດທີ່ໜຶ່ງຮ້ອຍສິບແປດ ອັນພັນລະນາຄວາມກ້າຫານ ແລະວິລະກຳຂອງພີສະມະ ກໍສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ.”
Verse 166
तावकांस्तव पुत्रांश्व योधयन्ति प्रह्ृष्टवत् । राजन! नरेश्वर! शूरवीर पाण्डव भी पुत्रोंसहित आपके दिये हुए नाना प्रकारके अनेक क्लेशोंका स्मरण करके युद्धमें भय छोड़कर ब्रह्मलोक जानेके लिये उत्सुक हो बड़ी प्रसन्नताके साथ आपके सैनिकों और पुत्रोंके साथ युद्ध करने लगे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ, ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ—ກອງທັບ ແລະພະຣາຊະບຸດຂອງພະອົງ ກຳລັງຖືກພວກເຂົາຕໍ່ສູ້ຮາວກັບມີຄວາມຍິນດີ. ວີລະຊົນປານດະວະ ພ້ອມດ້ວຍບຸດຂອງພີສະມະ ໄດ້ລະລຶກເຖິງຄວາມທຸກທໍລະມານຫຼາຍປະການທີ່ພະອົງເຄີຍມອບໃຫ້; ພວກເຂົາຈຶ່ງປະຖິ້ມຄວາມຢ້ານກົວໃນສົງຄາມ ແລະດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຈະໄປສູ່ພຣະພົມໂລກ (Brahmaloka) ກໍເຂົ້າສູ່ການຮົບດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ ຕໍ່ສູ້ກັບທະຫານ ແລະພະຣາຊະບຸດຂອງພະອົງ.
Verse 186
अभ्यद्रवन्त गाड़ेयं शरवृष्ट्या समाहता: । सेनापतिकी यह बात सुनकर सोमक और सूंजय वीर बाणोंकी भारी वर्षासे घायल होनेपर भी गंगानन्दन भीष्मकी ओर दौड़े
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ຖືກກະແທກຢ່າງໜັກດ້ວຍຝົນລູກສອນອັນໜາແໜ້ນ ພວກເຂົາກໍພຸ່ງຕົງໄປຫາ ກາງເກຍ ພີສະມະ. ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳເອີ້ນຂອງແມ່ທັບ ວີລະຊົນສົມະກະ ແລະ ສູນຊະຍະ—ແມ່ນແຕ່ບາດເຈັບຈາກຝົນລູກສອນອັນໜັກ—ກໍຍັງຊາຣຈ໌ໄປຫາບຸດແຫ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ, ເລືອກໜ້າທີ່ໃນສົງຄາມເຫນືອກວ່າຄວາມຫ່ວງໃຍຕໍ່ຮ່າງກາຍຂອງຕົນ.
Verse 196
अमर्षवशमापन्नो योधयामास सृञ्जयान् । राजन्! तब आपके पितृतुल्य शान्तनुनन्दन भीष्म बाणोंकी मार खाकर अमर्षमें भर गये और सृंजयोंके साथ युद्ध करने लगे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກຄວາມຂຶ້ນໃຈຄອບງຳ ລາວກໍເຂົ້າປະລະມືກັບສຣິນຈະຍະ. ໂອ ພະຣາຊາ! ພີສະມະ ບຸດແຫ່ງຊານຕະນຸ—ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ອັນຄວນເຄົາລົບດັ່ງບິດາຂອງພະອົງ—ເມື່ອຖືກລູກສອນລະດົມຍິງໃສ່ ກໍເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂກດກ້າ ແລະຕໍ່ສູ້ກັບສຣິນຈະຍະຢ່າງປະຈັນໜ້າ. ຕອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ພິທັກທຳມະຜູ້ຄວນເຄົາລົບ ກໍອາດຖືກການຍຸຍົງໃນສະໜາມຮົບຜັກດັນໃຫ້ເຂົ້າສູ່ການປະລະມືອັນຮຸນແຮງ ເປັນຄວາມຕຶງຕັນທາງຈັນຍາລະຫວ່າງການອົດກັ້ນ ແລະໜ້າທີ່ຂອງນັກຮົບໃນສົງຄາມ.
Verse 256
शिक्षाबलेन निहतं पित्रा तव विशाम्पते । भरतश्रेष्ठ] उस दसवें दिनके आनेपर एकमात्र भीष्मने युद्धमें मत्स्य और पांचालदेशकी सेनाओंके अगणित हाथी
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ການຖືກສັງຫານນັ້ນເກີດຈາກພຣະບິດາຂອງພຣະອົງ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງການຝຶກຝົນອາວຸດອັນເຂັ້ມງວດ. ເມື່ອມາຮອດວັນທີສິບ ບີສະມະພຽງຜູ້ດຽວໃນສະໜາມຮົບ ໄດ້ສັງຫານຊ້າງແລະມ້າຈຳນວນນັບບໍ່ຖ້ວນຂອງກອງທັບມັດສະຍະ ແລະ ປານຈາລະ ພ້ອມທັງປະຫານມະຫາຣະຖີ 7 ຄົນ. ໂອ ຜູ້ປົກຄອງປະຊາ, ຕໍ່ມາທ່ານໄດ້ສັງຫານນັກຮົບລົດຮົບ 5,000 ຄົນ ແລະ ບີສະມະຜູ້ເປັນດັ່ງບິດາຂອງພຣະອົງ ໄດ້ທຳລາຍທະຫານຍ່າງທ້າວ 14,000 ຄົນ, ຊ້າງ 1,000 ໂຕ, ແລະ ມ້າ 10,000 ຕົວ ໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນັ້ນ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວິຊາອາວຸດຂອງທ່ານ.
Verse 476
बहुधा भीष्ममानर्च्छुर्मार्गणै: क्षतमार्गणै: । ये सभी वीर सुदृढ़ धनुष धारण करनेवाले और युद्धसे कभी पीछे न हटनेवाले थे। इन्होंने शत्रुओंके बाणोंको नष्ट करनेवाले सायकोंद्वारा भीष्मको बारंबार पीड़ित किया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ ພວກເຂົາຍິງລູກສອນເປັນຝົນໃສ່ບີສະມະ—ລູກສອນທີ່ຖືກທຳລາຍ ແລະ ທື່ມລົງແລ້ວໃນການພຸ້ນຜ່ານ—ແຕ່ພວກເຂົາກໍຍັງບຸກຕໍ່. ນັກຮົບເຫຼົ່ານັ້ນເປັນຜູ້ຖືຄັນທະນູແຂງກ້າ ແລະ ບໍ່ເຄີຍຫັນຫຼັງໃຫ້ສົງຄາມ; ພວກເຂົາໄດ້ທຳໃຫ້ບີສະມະທຸກທົນຊ້ຳໆ ດ້ວຍລູກສອນທີ່ມຸ່ງຈະທຳລາຍລູກສອນຂອງສັດຕູ ເພີ່ມຄວາມດຸເດືອດຮອບອົງປູ່ໃຫຍ່ນັ້ນ.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.