Shloka 2
Adhyāya 111 (Book 6): Daśama-dina-saṃgrāma—Bhīṣma’s Counsel to Yudhiṣṭhira and the Śikhaṇḍin-Led Advance
संजय उवाच ततस्ते पाण्डवा:ः सर्वे सूर्यस्योदयनं प्रति । ताड्यमानासु भेरीषु मृदड्भेष्वानकेषु च
sañjaya uvāca tataste pāṇḍavāḥ sarve sūryasyodayaṃ prati | tāḍyamānāsu bherīṣu mṛdaṅgeṣv ānakeṣu ca ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວພວກປານດະວະທັງໝົດ ຫັນໜ້າໄປທາງຕາເວັນຂຶ້ນ ແລະກ້າວໜ້າ; ໃນຂະນະທີ່ກອງກະຫຼອງສົງຄາມຖືກຕີດັງກັງວານ—ກະຫຼອງໃຫຍ່, ມຣິດັງກະ ແລະເຄື່ອງດົນຕີສົງຄາມອື່ນໆ ກ້ອງກັງວານ. ພາບນັ້ນເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງການເລີ່ມຕົ້ນການຮົບຢ່າງສົງ່າງາມ—ບໍ່ແມ່ນການທະເລາະສ່ວນຕົວ ແຕ່ເປັນການປະຈັນໜ້າຕາມລະບຽບ ທີ່ປະກາດໜ້າທີ່ແລະຄວາມແນ່ວແນ່ຜ່ານສຽງພິທີການແຫ່ງສົງຄາມ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores disciplined, duty-bound warfare: action begins at an auspicious, public moment (sunrise) and is framed by formal martial signals. It reflects the Mahābhārata’s ethical tension—war is grievous, yet undertaken as a regulated kṣatriya obligation rather than impulsive violence.
Sañjaya reports that at sunrise the Pāṇḍavas move out as battle-instruments—bherīs, mṛdaṅgas, and ānakas—are struck. It sets the battlefield atmosphere and marks the organized start of the day’s engagement.