Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

शकुनेः पुत्रेण सह आश्वमेधाश्वविषयः संघर्षः — Arjuna’s restrained engagement with Śakuni’s son during the horse-escort

एतस्मिन्नेव काले तु द्वादशीं माघमासिकीम्‌ । इष्टं गृहीत्वा नक्षत्र धर्मराजो युधिष्ठिर:,कुरुनन्दन! उस दिन माघ महीनेकी शुक्लपक्षकी द्वादशी तिथि थी। उसमें पुष्य- नक्षत्रका योग पाकर महातेजस्वी पृथ्वीपति धर्मराज युधिष्ठिरने अपने समस्त भाइयों-- भीमसेन, नकुल और सहदेवको बुलवाया और प्रहार करनेवालोंमें श्रेष्ठ भीमसेनको सम्बोधित करके वक्ताओं तथा धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ युधिष्ठिने यह समयोचित बात कही --

etasmīn eva kāle tu dvādaśīṁ māghamāsikīm | iṣṭaṁ gṛhītvā nakṣatraṁ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ, kurunandana |

ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນເວລານັ້ນເອງ ເປັນວັນທີ 12 (ດວາດະສີ) ໃນຂ້າງຂຶ້ນຂອງເດືອນມາຄະ. ເມື່ອໄດ້ຮັບການປະສົມປະສານອັນເປັນມົງຄຸນຂອງດາວພຸສຍະ ພະຣາຊາຢຸທິສຖິຣ—ຜູ້ປົກຄອງຕາມທຳ ແລະເປັນຄວາມພາກພູມໃຈຂອງວົງກຸຣຸ—ກໍພິຈາລະນາເຫັນເວລາອັນຄວນ ແລະຕຽມຈະກະທຳຕາມທຳ ໂດຍເລືອກເວລາທີ່ຖືກຊຳລະໂດຍໝາຍສັນຍາແຫ່ງຟ້າດິນ ເພື່ອພາລະກິດທີ່ຢູ່ຂ້າງໜ້າ.

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
कालेtime
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Locative, Singular
तुbut/and
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
द्वादशीम्the twelfth lunar day (Dvādaśī)
द्वादशीम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वादशी
FormFeminine, Accusative, Singular
माघमासिकीम्belonging to the month of Māgha
माघमासिकीम्:
TypeAdjective
Rootमाघमासिक
FormFeminine, Accusative, Singular
इष्टम्the desired/auspicious (thing); (here) chosen/appointed (time)
इष्टम्:
Karma
TypeNoun
Rootइष्ट
FormNeuter, Accusative, Singular
गृहीत्वाhaving taken/selected
गृहीत्वा:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
नक्षत्रम्constellation; lunar mansion
नक्षत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootनक्षत्र
FormNeuter, Accusative, Singular
धर्मराजःDharma-king (Yudhiṣṭhira)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira (Dharmarāja)
K
Kuru lineage (Kurunandana as address)
M
Māgha (month)
D
Dvādaśī (tithi)
N
Nakṣatra (asterism; implied auspicious one, traditionally Puṣya in the prose context)