Shloka 26
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
एतत् पदमनुद्धिग्नं वरिष्ठ धर्मलक्षणम् । उस विषयको यहाँ पूर्णतया सुनकर अच्छी प्रकार धारण करो। सब प्राणियोंकी अहिंसा ही सर्वोत्तम कर्तव्य है--ऐसा माना गया है। यह साधन उद्देगरहित
etad padam anuddhignaṁ variṣṭha-dharma-lakṣaṇam | yathārṇavaṁ mahāghoram aplavaḥ sampragāhate | bāhubhyām eva sammohād vardha vāñchaty asaṁśayam ||
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ນີ້ແມ່ນເສັ້ນທາງທີ່ບໍ່ກໍ່ໃຫ້ໃຈຫວັ່ນໄຫວ (ປອດພະຍັນ) ແລະເປັນເຄື່ອງໝາຍສູງສຸດແຫ່ງທຳມະ. ດັ່ງຊາຍຄົນໜຶ່ງຜູ້ຖືກມົວເມົາ ເຂົ້າໄປໃນມະຫາສະໝຸດອັນນ່າຢ້ານກົວໂດຍບໍ່ມີເຮືອ ແລະເຊື່ອວ່າຈະຂ້າມໄດ້ດ້ວຍການວ່າຍນ້ຳດ້ວຍແຂນສອງຂ້າງເທົ່ານັ້ນ—ບໍ່ຕ້ອງສົງໄສ ລາວກຳລັງເຊີນຄວາມພິນາດມາຫາຕົນ. ໃນທຳນອງດຽວກັນ ຖ້າບໍ່ມີທີ່ພຶ່ງແຫ່ງຄວາມຮູ້ທີ່ແທ້ ກໍບໍ່ອາດຂ້າມມະຫາສະໝຸດແຫ່ງສັງສານໄດ້».
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the highest, fear-free path of dharma requires the support of true knowledge; attempting to cross saṁsāra relying only on one’s own limited effort is like entering a terrifying ocean without a boat—an act that leads to ruin.
Vāyudeva is instructing the listener about the nature of supreme dharma and illustrates his point with a vivid simile: a deluded man tries to cross a dreadful sea without a boat, trusting only his arms—highlighting the necessity of a proper means (knowledge) to attain liberation.