Shloka 7
तमोगुण-निरूपण
Analysis of Tamas and its Marks
नियम्यते तमो यत्र रजत्तत्र प्रवर्तते । नियम्यते रजो यत्र सत्त्वं तत्र प्रवर्तते,जहाँ तमोगुणको रोका जाता है, वहाँ रजोगुण बढ़ता है और जहाँ रजोगुणको दबाया जाता है, वहाँ सत्त्वगुणकी वृद्धि होती है
niyamyate tamo yatra rajas tatra pravartate | niyamyate rajo yatra sattvaṃ tatra pravartate ||
ວາຍຸກ່າວວ່າ: ບ່ອນໃດທີ່ຄວາມມືດແຫ່ງຄວາມເຉື່ອຍຊາ (ຕະມະສະ) ຖືກຫ້າມໄວ້ ພະລັງແຫ່ງການເຄື່ອນໄຫວ (ຣາຊະສະ) ຈະເລີ່ມເຮັດວຽກ. ແລະບ່ອນໃດທີ່ຄວາມກະສັບກະສ່າຍ (ຣາຊະສະ) ຖືກຄວບຄຸມ ຄວາມແຈ້ງໃສ ແລະ ຄວາມສົມດຸນ (ສັດຕະວະ) ຈະປາກົດຂຶ້ນ. ຄຳສອນນີ້ຊີ້ໄປສູ່ການຂັດເກົາຕົນທາງຈິດທຳ: ຄວາມກ້າວໜ້າເກີດຈາກການຄວບຄຸມແນວໂນ້ມຕ່ຳໆ ເພື່ອໃຫ້ຄຸນທີ່ສູງກວ່າເກີດຂຶ້ນ.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
By regulating a lower guṇa, a higher one becomes prominent: restraining tamas allows rajas to function, and restraining rajas allows sattva to manifest. Ethical refinement is presented as a stepwise discipline of control and redirection.
Vāyudeva is instructing the listener about the dynamics of the three guṇas—how mental qualities shift when one is checked—framing a practical guideline for inner governance and moral improvement.