Shloka 3
Āśvamedhika-parva Adhyāya 1 — Yudhiṣṭhira’s Lament by the Gaṅgā and Dhṛtarāṣṭra’s Counsel
Devanagari script
उत्तीर्य तु महाबाहुर्बाष्पव्याकुललोचन: । पपात तीरे गड़ाया व्याधविद्ध इव द्विप:,बाहर निकलकर विशालबाहु युधिष्ठिर गंगाजीके तटपर व्याथके बाणोंसे बिंधे हुए गजराजके समान गिर पड़े। उस समय उनके दोनों नेत्रोंसे आँसुओंकी धारा बह रही थी
Transliteration
uttīrya tu mahābāhur bāṣpa-vyākula-locanaḥ | papāta tīre gaṅgāyā vyādha-viddha iva dvipaḥ ||
Translation
ເມື່ອຂຶ້ນຈາກນໍ້າແລ້ວ, ຢຸທິສຖິຣະ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ—ດວງຕາຖືກນໍ້າຕາຄອບງໍາ—ໄດ້ລົ້ມລົງຢູ່ຝັ່ງແມ່ນໍ້າຄົງຄາ ດັ່ງຊ້າງໃຫຍ່ຖືກລູກສອນຂອງນາຍພານ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ແມ່ນແຕ່ກະສັດຜູ້ຊອບທໍາ ກໍອາດຖືກຄວາມໂສກທໍາໃຫ້ຮ່າງກາຍພັງທະລາຍ ເນື່ອງຈາກນໍ້າໜັກແຫ່ງຄວາມຮຸນແຮງໃນອະດີດ ແລະ ພາລະຮັບຜິດຊອບ.
Word by Word
उत्तीर्यhaving crossed (over), having come out
उत्तीर्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootउत्-तॄ (तॄ)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्यय), कर्तरि, having crossed/come out
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
महाबाहुःthe mighty-armed (one)
महाबाहुः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
बाष्पव्याकुललोचनःwhose eyes were distressed/blurred with tears
बाष्पव्याकुललोचनः:
Karta
TypeAdjective
Rootबाष्प-व्याकुल-लोचन
FormMasculine, Nominative, Singular
पपातfell
पपात:
TypeVerb
Rootपत्
Formलिट् (परस्मैपदम्) / व्यवहारतः भूतार्थे, Past, 3rd, Singular
तीरेon the bank/shore
तीरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतीर
FormNeuter, Locative, Singular
गङ्गायाःof the Ganga
गङ्गायाः:
TypeNoun
Rootगङ्गा
FormFeminine, Genitive, Singular
व्याधविद्धःpierced by a hunter
व्याधविद्धः:
TypeAdjective
Rootव्याध-विद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle) from √व्यध्/विध् 'to pierce', pierced by a hunter
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
द्विपःan elephant
द्विपः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विप
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशमग्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaY
YudhiṣṭhiraG
Gaṅgā (river)T
tīra (riverbank)V
vyādha (hunter)D
dvipa (elephant)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes