Shloka 15
Bhīmasya paruṣa-vākyaṃ
Bhīma’s Harsh Speech Heard by Dhṛtarāṣṭra and Gāndhārī
“इन्होंने रत्नमय पर्वतोंसे सुशोभित और प्रचुर दक्षिणासे सम्पन्न अनेक बड़े-बड़े यज्ञ किये हैं, पृथ्वीका राज्य भोगा है और प्रजाका भलीभाँति पालन किया है ।। पुत्रसंस्थं च विपुलं राज्यं विप्रोषिते त्वयि । त्रयोदशसमा भुक्तं दत्त च विविधं वसु
putrasaṁsthaṁ ca vipulaṁ rājyaṁ viproṣite tvayi | trayodaśa-samā bhuktaṁ datta ca vividhaṁ vasu ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງໄດ້ປະກອບຍັດຍາໃຫຍ່ໆຫຼາຍຄັ້ງ ອຸດົມດ້ວຍທັກຊິນາທານ ແລະງາມສະຫງ່າດ້ວຍພູແຫ່ງແກ້ວມະນີ; ພຣະອົງໄດ້ຄອງອຳນາດເໜືອແຜ່ນດິນ ແລະປົກຄອງປະຊາຊົນຢ່າງດີ. ໃນຍາມທີ່ທ່ານຢູ່ໄກ ອານາຈັກອັນກວ້າງໃຫຍ່ທີ່ຢູ່ໃນສາຍລູກຫຼານຂອງທ່ານ ກໍຖືກຮັກສາໃຫ້ໝັ້ນຄົງ; ຕະຫຼອດສິບສາມປີ ມັນຖືກບໍລິຫານ ແລະໃຊ້ສິດອຳນາດຢ່າງຖືກທຳນອງ ພ້ອມທັງແຈກຈ່າຍຊັບສິນນານາປະເພດເປັນທານ»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Legitimate sovereignty is not mere enjoyment; it is stewardship—maintaining continuity through heirs, administering the realm properly, and practicing generosity through rightful gifts.
Vaiśampāyana summarizes the condition of the kingdom during the addressee’s absence: the rule remained secure in the family line, the realm was governed for thirteen years, and various forms of wealth were distributed as gifts.