Shloka 41
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
विप्रवर! तदनन्तर तोतेने अग्निका पता बता दिया। फिर तो देवता शमीवृक्षकी ओर दौड़े। यह देख अग्निने तोतेको शाप दे दिया--'तू वाणीसे रहित हो जायगा” ।।
jihdām āvartayāmāsa tasyāpi hutabhuk tathā | dṛṣṭvā tu jvalanaṃ devāḥ śukam ūcur dayānvitāḥ ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ອັກນິ—ຜູ້ຮັບເຄື່ອງບູຊາ—ກໍເຮັດໃຫ້ລີ້ນຂອງນົກແກ້ວຫັນກັບ ຈົນມັນບໍ່ອາດເວົ້າໄດ້. ເມື່ອເຫັນໄຟລຸກໂຊນ ບັນດາເທວະ—ດ້ວຍຄວາມເມດຕາ—ໄດ້ກ່າວກັບນົກແກ້ວ»។ ເຫດການນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຕຶງຕັນທາງທຳມະລະຫວ່າງການເຜີຍຄວາມຈິງທີ່ອາດເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນເສຍຫາຍ ແລະຜົນຂອງການລົງໂທດທີ່ເກີດຈາກໂທສະ; ຄວາມເມດຕາ ແລະການສຳລວມໃຈຖືກຍົກຂຶ້ນເປັນຄຳຕອບທີ່ສູງກວ່າຕໍ່ຄວາມເຈັບປວດ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that anger and punitive impulses (even when provoked) can lead to disproportionate harm—here, the loss of speech—whereas compassion and restraint are portrayed as the nobler, dharmic response.
Agni (Hutabhuk) renders the parrot speechless by causing its tongue to retract; the gods, seeing the blazing fire and moved by pity, then speak to the parrot, indicating an intervention motivated by compassion.