Shloka 112
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
यानि दारुणि निर्यासास्ते मासा: पक्षसंज्ञिता: अहोरात्रा मुहूर्ताश्न पित्त ज्योतिश्न दारुणम्
yāni dāruṇi niryāsās te māsāḥ pakṣasaṃjñitāḥ | ahorātrā muhūrtāś ca pittaṃ jyotiṣ ca dāruṇam ||
ວະສິດຖະກ່າວວ່າ: “ນ້ໍາຢາງອັນແຂງກະດ້າງທີ່ໄຫຼອອກຈາກໄມ້ຟືນບູຊາ (ສະມິທາ) ໄດ້ກາຍເປັນມາດຕາວັດເວລາ—ເດືອນ, ການແບ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າປັກສະ (ຄື່ງເດືອນ), ກາງວັນແລະກາງຄືນ, ແມ່ນກະທັ້ງມຸຫູຣຕະ. ແລະ ‘ນ້ໍາດີ’ ຂອງອັກນິ ປາກົດເປັນລັງສີຮ້ອນແຮງອັນດຸເດືອດ.” ໃນເລື່ອງນີ້ ພິທີຖືກພາບເປັນແຫຼ່ງກໍາເນີດລະບຽບໂລກແລະຈັງຫວະເວລາ; ແຕ່ພະລັງບູຊາດຽວກັນນັ້ນກໍອາດປາກົດເປັນຄວາມຮ້ອນຮຸນແຮງອັນອັນຕະລາຍ—ຊີ້ວ່າ ທັມມະຄໍ້າຈຸນໂລກເມື່ອຖືກຈັດວາງຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແຕ່ຈະນ່າຢ້ານເມື່ອພະລັງຂອງມັນພຸ່ງຂຶ້ນໂດຍບໍ່ຖືກຄວບຄຸມ.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse links sacrificial order (yajña) with the emergence of cosmic time-measures (months, fortnights, day-night, muhūrtas), implying that dharma expressed through rightly ordered ritual sustains the world’s structure; yet the same sacred energy can manifest as fierce heat (Agni’s pitta/jyotiḥ), reminding one to handle power with restraint and proper regulation.
Vasiṣṭha describes a mythic transformation: the sap/exudation arising from the sacrificial fuel becomes the divisions of time, while Agni’s inner ‘bile’ becomes an intense radiance. The scene presents the yajña as a generative event from which both orderly temporality and formidable fiery energy arise.