Adhyaya 81
गोशकृन्माहात्म्य-प्रश्नः (On the Merit of Cow-Dung and the Abode of Śrī) / Inquiry into the Sanctity of Cow-Dung
Upa-parva: Go-mahātmyopākhyāna (Episode on the Sanctity of Cows and the Abode of Śrī)
Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma about a received claim: that cow-dung is associated with Śrī (prosperity), expressing doubt and requesting clarification (1). Bhīṣma replies by citing an ancient itihāsa: a dialogue involving cows and Śrī (2). Śrī appears in a beautiful form among the cows; they inquire who she is and where she intends to go (3–5). Śrī identifies herself as the famed Śrī, stating that gods and sages prosper when she is present, while those she rejects become deprived of dharma, artha, and kāma (6–9). She requests permanent residence among the cows. The cows refuse, characterizing her as unstable and unnecessary to them (10–11). Śrī challenges the refusal, noting that many beings seek her through austerity and that rejecting her may result in her being dishonored publicly (12–18). She asks for protection and at least a partial dwelling in one limb/part of them, requesting instruction on where she may reside (19–21). The cows deliberate and grant her residence in their dung and urine, calling it auspicious for them (22–23). Śrī accepts, blessing them, and then disappears (24–25). Bhīṣma concludes by stating that he has described the greatness of cow-dung and will further describe the greatness of cows (26).
Chapter Arc: भीष्म युधिष्ठिर को इक्ष्वाकुवंशी राजा सौदास और ब्रह्मतेज से दीप्त पुरोहित वसिष्ठ की कथा में ले जाते हैं—राजा पूछता है कि त्रैलोक्य में परम पवित्र क्या है, जिसका कीर्तन मनुष्य को उत्तम पुण्य दे। → वसिष्ठ उत्तर में ‘गौ’ को सनातन पवित्रता का आधार बताते हैं—गौ का दान, सेवा, और स्मरण भय-निवारक है; साथ ही गौ के प्रति आचरण-संहिता रखी जाती है: गोमूत्र-गोबर से घृणा न करना, गौमांस का त्याग, नित्य गो-नाम-संकीर्तन, अपमान से बचना। → वसिष्ठ का निर्णायक उद्घोष: ‘गावो भूतं च भव्यं च’—गौ ही भूत-भविष्य, पुष्टिका सनातन स्रोत और लक्ष्मी का मूल हैं; गोषु दत्तं न नश्यति—गौ में दिया दान नष्ट नहीं होता, और संकट-काल में भी गो-कीर्तन भय से मुक्त करता है। → कथा विधि में उतरती है—गोदान के आदर्श रूप (स्वर्ण-मण्डित सींग, दुग्धवती, सुरभि-स्वभाव) और उसके फल का आश्वासन; साधक को नित्य स्मरण, सम्मान और शरण-भाव अपनाने का उपदेश देकर भीष्म अध्याय का उपसंहार करते हैं।
Shlokas
Verse 1
ऑपन--माजल छा टॉस: अष्टसप्ततितमो< ध्याय: वसिष्ठका सौदासको गोदानकी विधि एवं महिमा बताना भीष्म उवाच एतस्मिन्नेव काले तु वसिष्ठमृषिसत्तमम् | इक्ष्वाकुवंशजो राजा सौदासो वदतां वर:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາ, ໃນເວລານັ້ນເອງ ກະສັດເຊົາດາສະ ຜູ້ສືບສາຍອິກຊະວາກຸ ເປັນຜູ້ເລີດໃນການເວົ້າ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາວະສິດຖະ ມະຫາຣິສີຜູ້ປະເສີດ ແລະເລີ່ມຕົ້ນຖາມທ່ານ.”
Verse 2
सर्वलोकचरं सिद्ध ब्रह्यकोशं सनातनम् । पुरोहितमभिप्रष्टमभिवाद्योपचक्रमे
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຄັ້ງໜຶ່ງ ກະສັດເຊົາດາສະ ຜູ້ສືບສາຍອິກຊະວາກຸ ຜູ້ມີຊື່ສຽງໃນການເວົ້າ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາຣິສີວະສິດຖະ ປຸໂຣຫິດປະຈຳວົງຂອງຕົນ—ຜູ້ສຳເລັດທາງິດ (ສິດທະ) ແລະດຳລົງຢູ່ອັນນິລັນດອນ, ເປັນຄັງແຫ່ງປັນຍາເວທ, ແລະເດີນທາງໄດ້ຢ່າງເສຣີໃນທຸກໂລກ. ເມື່ອກົ້ມກາບດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບແລ້ວ ເຊົາດາສະຈຶ່ງເລີ່ມຖາມດັ່ງນີ້.”
Verse 3
सौदास उवाच त्रैलोक्ये भगवन् किंस्वित् पवित्र कथ्यतेडनघ । यत् कीर्तयन् सदा मर्त्य: प्राप्तुयात् पुण्यमुत्तमम्
ເຊົາດາສະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຜູ້ເປັນມົງຄຸນ, ໂອ ຣິສີຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ! ໃນສາມໂລກ ສິ່ງໃດຖືກກ່າວວ່າເປັນຄວາມບໍລິສຸດຢ່າງແທ້ຈິງ? ໂດຍການສັນລະເສີນ ຫຼືເອີ້ນນາມສິ່ງໃດເປັນນິດ ມະນຸດຈຶ່ງຈະໄດ້ຮັບບຸນອັນສູງສຸດ?”
Verse 4
भीष्म उवाच तस्मै प्रोवाच वचन प्रणताय हित॑ तदा । गवामुपनिषद्धिद्वान् नमस्कृत्य गवां शुचि:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ໃນເວລານັ້ນ ຕໍ່ໜ້າກະສັດຜູ້ກົດກົງກົດກາຍຍອມນົບນ້ອມ ພຣະລະສີວະສິດຖະ ຜູ້ບໍລິສຸດ—ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໃນຄຳສອນລຶກລັບວ່າດ້ວຍໂຄ (‘ກະວາມ ອຸປະນິສັດ’)—ໄດ້ນົບນ້ອມບູຊາໂຄທັງຫຼາຍກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງເລີ່ມກ່າວຖ້ອຍຄຳອັນເປັນປະໂຫຍດແກ່ກະສັດນັ້ນ.
Verse 5
गाव: सुरभिगन्धिन्यस्तथा गुग्गुलुगन्धय: । गाव: प्रतिष्ठा भूतानां गाव: स्वस्त्ययनं महत्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ກະສັດເອີຍ, ໂຄທັງຫຼາຍຍ່ອມມີກິ່ນຫອມອັນພິເສດຫຼາຍປະການອອກມາໂດຍທຳມະຊາດ, ແລະໂຄຫຼາຍຕົວກໍຫອມດັ່ງກຸກກຸລຸ. ໂຄແມ່ນຖານຮອງຮັບຂອງສັດມີຊີວິດທັງປວງ, ແລະສຳລັບພວກເຂົາ ໂຄແມ່ນຄັງແຫ່ງມົງຄຸນອັນໃຫຍ່».
Verse 6
गावो भूतं च भव्यं च गाव: पुष्टि: सनातनी | गावो लक्ष्म्यास्तथा मूलं गोषु दत्त न नश्यति
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂຄແມ່ນທັງອະດີດ ແລະ ອະນາຄົດ. ໂຄແມ່ນແຫຼ່ງອາຫານຫຼ້ຽງຊີວິດ ແລະ ຄວາມຜາສຸກອັນຖາວອນ; ອີກທັງເປັນຮາກຖານແຫ່ງຄວາມຮັ່ງມີ (ລັກສະມີ). ສິ່ງໃດທີ່ບໍລິຈາກແກ່ໂຄ ບຸນກຸສົນຂອງມັນບໍ່ເຄີຍສູນຫາຍ».
Verse 7
अन्न हि परमं गावो देवानां परमं हवि: । स्वाहाकारवषट्कारीौ गोषु नित्यं प्रतिक्ठिती
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂຄແມ່ນແຫຼ່ງອາຫານອັນສູງສຸດ; ໂຄແມ່ນຮະວິ (ເຄື່ອງບູຊາ) ອັນສູງສຸດຂອງເທວະທັງຫຼາຍ. ການເອີ້ນ ‘ສະວາຫາ’ ແລະ ‘ວະສັດ’ ໃນພິທີຍັດ—ກຳມະທັງສອງນີ້ຕັ້ງຢູ່ແລະພຶ່ງພາໂຄຢູ່ເປັນນິດ».
Verse 8
गावो यज्ञस्य हि फल गोषु यज्ञा: प्रतिष्ठिता: । गावो भविष्यं भूतं च गोषु यज्ञा: प्रतिष्ठिता:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂຄແມ່ນຜູ້ໃຫ້ຜົນແຫ່ງຍັດ; ຍັດທັງຫຼາຍມີຖານຮາກຢູ່ໃນໂຄ. ໂຄແມ່ນທັງອະດີດ ແລະ ອະນາຄົດ; ຍັດທັງຫຼາຍຖືກສ້າງໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ໃນໂຄ—ໝາຍຄວາມວ່າ ອຳນາດຜົນ ແລະ ການສືບຕໍ່ຂອງຍັດ ສຸດທ້າຍພຶ່ງພາໂຄ».
Verse 9
सायं प्रातश्न सततं होमकाले महाद्युते । गावो ददति वै हौम्यमृषिभ्य: पुरुषर्षभ,“महातेजस्वी पुरुषप्रवर! प्रातः:काल और सायंकाल सदा होमके समय ऋषियोंको गौएँ ही हवनीय पदार्थ (घृत आदि) देती हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີລັດສະໝີອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ໃນບັນດາມະນຸດ! ໃນເວລາບູຊາຕອນເຊົ້າແລະຕອນແລງ—ແທ້ຈິງໃນເວລາອັນຄວນແກ່ພິທີໂຮມະ (homa) ຢູ່ເສມອ—ງົວທັງຫຼາຍເອງກໍໃຫ້ວັດຖຸບູຊາ (ເຊັ່ນ ນ້ຳມັນເນີຍ ghee ແລະອື່ນໆ) ແກ່ພະລິສີ».
Verse 10
यानि कानि च दुर्गाणि दुष्कृतानि कृतानि च । तरन्ति चैव पाप्मानं धेनुं ये ददति प्रभो
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເຈົ້າ! ຜູ້ໃດບໍລິຈາກງົວ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຂ້າມພົ້ນອັນຕະລາຍອັນຍາກຈະຂ້າມທັງປວງທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນ; ແລະຍັງຂ້າມພົ້ນມົນທິນແຫ່ງບາບ—ພົ້ນຈາກຜົນຂອງກຳຊົ່ວທີ່ຕົນເຮັດ ແລະກອງບາບທັງມວນ».
Verse 11
एकां च दशगुर्दद्याद् दश दद्याच्च गोशती । शतं सहस्गुर्दद्यात् सर्वे तुल्यफला हि ते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດມີງົວສິບໂຕ ຄວນໃຫ້ທານໜຶ່ງໂຕ; ຜູ້ໃດມີຮ້ອຍໂຕ ຄວນໃຫ້ທານສິບໂຕ; ແລະຜູ້ໃດມີພັນໂຕ ຄວນໃຫ້ທານຮ້ອຍໂຕ. ເພາະຂອງທານເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ຜົນເທົ່າກັນ—ບຸນຖືກວັດຕາມການໃຫ້ທີ່ເປັນສັດສ່ວນກັບກຳລັງຂອງຕົນ».
Verse 12
अनाहिताग्नि: शतगुरयज्वा च सहस्रगुः । समृद्धों यश्व॒ कीनाशो नार्घ्यमर्हन्ति ते त्रयः
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ມີຊາຍສາມປະເພດທີ່ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບອັຣຄະຍະ (arghya) ອັນເປັນການຖວາຍຄວາມເຄົາລົບ: (1) ຜູ້ມີງົວຮ້ອຍໂຕແຕ່ບໍ່ຮັກສາໄຟສັກສິດ (ບໍ່ເຮັດອັກນິໂຫຕຣະ), (2) ຜູ້ມີງົວພັນໂຕແຕ່ບໍ່ປະກອບຍັດຍະ, ແລະ (3) ຜູ້ມັ່ງຄັ່ງແຕ່ຍັງຄົງຕະໜີ.»
Verse 13
कपिलां ये प्रयच्छन्ति सवत्सां कांस्यदोहनाम् । सुव्रतां वस्त्रसंवीतामुभी लोकौ जयन्ति ते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດຖວາຍງົວກະປິລາ (kapilā) ສີນ້ຳຕານອ່ອນ ພ້ອມລູກງົວ, ຕົກແຕ່ງດີ ແລະຫຸ້ມດ້ວຍຜ້າ, ພ້ອມທັງໃຫ້ພາຊະນະທອງສຳລັບຮີດນົມ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຊະນະທັງສອງໂລກ—ໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ».
Verse 14
महर्षि वशिष्ठका राजा सौदाससे गौओंका माहात्म्य-कथन युवानमिन्द्रियोपेतं शतेन शतयूथपम् । गवेन्द्रं ब्राह्मणेन्द्राय भूरिशंगमलड्कृतम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ເຜົາຜານສັດຕູ! ຜູ້ໃດປະດັບຕົວ ແລະ ຖວາຍທານແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ພຣະເວດ (ສະໂຣຕຣິຍະ) ດ້ວຍງົວຜູ້ອົງຄ໌ອຸດົມ—ວັຍໜຸ່ມ ສົມບູນທຸກອິນທຣີ ເປັນຫົວໜ້າຝູງງົວຮ້ອຍ ມີເຂົາໃຫຍ່—ພ້ອມງົວແມ່ອີກຮ້ອຍ ຜູ້ນັ້ນເມື່ອໃດກໍຕາມທີ່ເກີດມາໃນໂລກນີ້ ກໍຈະໄດ້ຮ່ວມໃນອຳນາດ ແລະ ຊັບສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຊ້ຳໆ. »
Verse 15
वृषभ ये प्रयच्छन्ति श्रोत्रियाय परंतप । ऐश्वर्य तेडधिगच्छन्ति जायमाना: पुनः पुन:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເຜົາຜານສັດຕູ! ຜູ້ໃດຖວາຍງົວຜູ້ແກ່ພຣາຫມັນສະໂຣຕຣິຍະ ຜູ້ຮູ້ພຣະເວດ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຮັບອຳນາດແລະຊັບສົມບັດ. ເມື່ອໃດກໍຕາມທີ່ເກີດມາໃນໂລກນີ້ອີກ ກໍຈະໄດ້ຮ່ວມໃນໂຊກລາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຊ້ຳໆ.»
Verse 16
नाकीर्तयित्वा गा: सुप्यात् तासां संस्मृत्य चोत्पतेत् । सायंप्रातर्नमस्येच्च गास्ततः पुष्टिमाप्तुयात्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຢ່າເຂົ້ານອນໂດຍບໍ່ໄດ້ຂັບຂານນາມ (ຫຼື ຄຳສັນລະເສີນ) ຂອງງົວ. ຈົ່ງຕື່ນຂຶ້ນດ້ວຍການລະລຶກເຖິງພວກນາງ ແລະ ໃນຕອນເຊົ້າກັບຕອນແລງ ຈົ່ງນົບນ້ອມຄຳນັບງົວ. ດ້ວຍການປະພຶດເຊັ່ນນີ້ ມະນຸດຈະໄດ້ພະລັງ ແລະ ຄວາມອຸດົມສົມບູນແຫ່ງກາຍ.»
Verse 17
गवां मूत्रपुरीषस्य नोद्विजेत कथंचन । न चासां मांसमश्रीयाद् गवां पुष्टिं तथाप्लुयात्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຢ່າໄດ້ຮູ້ສຶກຂະຍະຂະຍອມຕໍ່ນ້ຳປັດສະວະ ແລະ ຂີ້ງົວໃນທາງໃດໆ; ແລະ ຢ່າກິນເນື້ອງົວ. ດ້ວຍການປະພຶດເຊັ່ນນີ້ ມະນຸດຈະໄດ້ຄວາມອຸດົມສົມບູນ ແລະ ຄວາມສຸຂະພາບດີ.»
Verse 18
गाक्ष संकीर्तयेन्नित्यं नावमन्येत तास्तथा । अनिष्टं स्वप्रमालक्ष्य गां नर: सम्प्रकीर्तयेत्,“प्रतिदिन गौओंका नाम ले। उनका कभी अपमान न करे। यदि बुरे स्वप्न दिखायी दें तो मनुष्य गोमाताका नाम ले
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຂັບຂານ ແລະ ລະລຶກນາມຂອງງົວທຸກມື້; ຢ່າໄດ້ດູໝິ່ນພວກນາງເລີຍ. ຖ້າເຫັນຄວາມຝັນອັນອັບມົງຄຸນ ມະນຸດຄວນເອີ້ນນາມ ‘ແມ່ງົວ’ ທັນທີ ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.»
Verse 19
गोमयेन सदा स्नायात् करीषे चापि संविशेत् । श्लेष्ममूत्रपुरीषाणि प्रतिघातं च वर्जयेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຄວນທາຂີ້ງົວໃສ່ກາຍແລ້ວອາບນ້ຳເປັນປະຈຳ ແລະຄວນນັ່ງຫຼືນອນເທິງຂີ້ງົວທີ່ແຫ້ງ. ຈົ່ງຫ້າມຖົ່ມເສມະລົງໃສ່ມັນ ຫ້າມຖ່າຍປັດສະວະ ຫຼືອຸຈາລະທີ່ນັ້ນ ແລະຈົ່ງຫຼີກເວັ້ນການດູໝິ່ນ ຫຼືການເຮັດຮ້າຍຕໍ່ງົວ»។
Verse 20
सादे चर्मणि भुञज्जीत निरीक्षेद् वारुणीं दिशम् । वाग्यत: सर्पिषा भूमौ गवां पुष्टिं सदाश्नुते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃຫ້ຮັບປະທານອາຫານໂດຍນັ່ງເທິງໜັງງົວທີ່ຊຸ່ມ ແລະຫັນໜ້າໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກ. ຢູ່ໃນຄວາມສງົບ ໃຫ້ນັ່ງຢູ່ພື້ນແລ້ວຮັບປະທານນ້ຳມັນເນີຍ (ghee). ດ້ວຍຂໍ້ປະພຶດນີ້ ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແລະການບຳລຸງຂອງຝູງງົວຈະເພີ່ມພູນຢູ່ເສມອ»។
Verse 21
घृतेन जुहुयादग्निं घृतेन स्वस्ति वाचयेत् । घृतं दद्याद् घृतं प्राशेद् गवां पुष्टिं सदाश्षुते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃຫ້ຖວາຍເຄື່ອງບູຊາລົງໃນໄຟສັກສິດດ້ວຍນ້ຳມັນເນີຍ (ghee) ແລະໃຫ້ກ່າວຄຳອວຍພອນມົງຄຸນດ້ວຍ ghee. ໃຫ້ບໍລິຈາກ ghee ແລະຕົນເອງກໍໃຫ້ຮັບປະທານ ghee. ດ້ວຍສິ່ງນີ້ ຄົນຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບການບຳລຸງແລະການເພີ່ມພູນຂອງຝູງງົວຢູ່ເສມອ»។
Verse 22
गोमत्या विद्यया धेनुं तिलानामभिमन्त्रय यः । सर्वरत्नमयीं दद्यान्न स शोचेत् कृताकृते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ເຮັດພິທີປະພອງ ‘ງົວທີ່ເຮັດຈາກເມັດງາ’ (ທານະ-ເທນຸ) ດ້ວຍມົນຕຣາ “ໂກມະຕີ” ແລະມອບງົວນັ້ນ—ທີ່ກ່າວວ່າປະດັບດ້ວຍຮັດຕະນະທຸກປະເພດ—ໃຫ້ແກ່ພຣາຫມັນ ຜູ້ນັ້ນຈະບໍ່ໂສກເສົ້າຕໍ່ສິ່ງທີ່ໄດ້ເຮັດ ຫຼືບໍ່ໄດ້ເຮັດ; ເພາະບຸນແຫ່ງທານນັ້ນລຶບລ້າງຄວາມສຳນຶກຜິດຕໍ່ກຳດີແລະກຳຊົ່ວ.»
Verse 23
गावो मामुपतिष्ठन्तु हेमशूड्ग्य: पयोमुच: । सुरभ्य: सौरभेय्यश्व सरित: सागरं यथा,“जैसे नदियाँ समुद्रके पास जाती हैं, उसी तरह सोनेसे मढ़ी हुई सींगोंवाली, दूध देनेवाली सुरभी और सौरभेयी गौएँ मेरे निकट आयें
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຂໍໃຫ້ຝູງງົວ—ມີເຂົາຫຸ້ມຄຳ ພົ່ນນ້ຳນົມ ເປັນສາຍພັນສຸຣະພີ ແລະສໍຣະເພຍ—ມາຢືນໃກ້ຂ້ອຍ ເຫມືອນແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍໄຫຼໄປຫາທະເລແລະເຖິງທະເລ»។
Verse 24
गा वै पश्याम्यहं नित्यं गाव: पश्यन्तु मां सदा । गावो<स्माकं वयं तासां यतो गावस्ततो वयम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນຝູງງົວທຸກມື້ ແລະຂໍໃຫ້ຝູງງົວເບິ່ງຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍສາຍຕາແຫ່ງຄວາມເມດຕາຢູ່ເສມອ. ງົວເປັນຂອງພວກເຮົາ ແລະພວກເຮົາກໍເປັນຂອງງົວ; ບ່ອນໃດທີ່ງົວຢູ່ ບ່ອນນັ້ນພວກເຮົາກໍຄວນຢູ່».
Verse 25
एवं रात्रौ दिवा चापि समेषु विषमेषु च । महाभयेषु च नर: कीर्तयन् मुच्यते भयात्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ບໍ່ວ່າຈະເປັນກາງຄືນຫຼືກາງວັນ, ໃນຍາມດີຫຼືຍາມຮ້າຍ, ແມ່ນແຕ່ເມື່ອພົບພາຍອັນໃຫຍ່—ຜູ້ໃດທີ່ຍັງຄົງສັນລະເສີນ ແລະສວດເອີ້ນນາມ “ໂກມາຕາ” (ແມ່ງົວອັນສັກສິດ) ຢູ່ເສມອ, ຜູ້ນັ້ນຈະພົ້ນຈາກຄວາມຢ້ານກົວ».
Verse 77
इस प्रकार श्रीमह्ााभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें गौओंकी उत्पत्तिका वर्णनविषयक सतहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ» ໂດຍສະເພາະໃນພາກ «ທານະທັມມະ» ບົດທີ 77 ວ່າດ້ວຍການບັນຍາຍເຖິງກໍາເນີດຂອງງົວ ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ.
Verse 78
इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि गोप्रदानिके अष्टसप्ततितमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें गोदानविषयक अठठठत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ» ໃນພາກ «ທານະທັມມະ» ບົດທີ 78 ອັນກ່ຽວກັບການຖວາຍງົວ (ການໃຫ້ງົວ) ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ.
Frequently Asked Questions
Yudhiṣṭhira questions how cow-dung can be described as ‘associated with Śrī’ (prosperity/auspiciousness), requesting an authoritative rationale rather than relying on hearsay.
Prosperity is portrayed as powerful yet unstable; dharma manages it by assigning it an appropriate, bounded locus and practice. The episode frames auspiciousness as something to be hosted with discernment rather than pursued without regulation.
Yes in functional form: Bhīṣma explicitly labels the account as the ‘māhātmya’ (greatness) of cow-dung and transitions to further praise of cows, marking the narrative as an authoritative etiological explanation intended to ground later merit/purity discussions.