Shloka 25
Adhyāya 64: Dāna-prakāra—Suvarṇa, Pānīya-dāna, Ghṛta-dāna, and Upakaraṇa-dāna
Utility Gifts
वृद्धबालधन रक्ष्यमन्धस्य कृपणस्य च । न खाततपूर्व कुर्वीत न रुदन्ती धनं हरेत्
bhīṣma uvāca | vṛddhabāladhanaṁ rakṣyam andhasya kṛpaṇasya ca | na khātataḥ pūrvaṁ kurvīta na rudantī dhanaṁ haret |
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ກະສັດຄວນປົກປ້ອງຊັບສິນຂອງຄົນເຖົ້າ, ເດັກນ້ອຍ, ຄົນທຸກຍາກ ແລະຄົນຕາບອດ. ໃນຍາມແຫ້ງແລ້ງ ເມື່ອປະຊາຊົນຕ້ອງຂຸດບໍ່ນໍ້າເພື່ອຊົນລະປະທານ ແລະພຽງແຕ່ຜະລິດເຂົ້າໄດ້ນ້ອຍໆເພື່ອດໍາລົງຊີວິດ ກະສັດບໍ່ຄວນເກັບຮຽກຫຼືຍຶດເອົາຊັບຈາກເຂົາເຈົ້າ. ແລະບໍ່ຄວນເອົາຊັບຂອງແມ່ຍິງຜູ້ກໍາລັງຮ້ອງໄຫ້ດ້ວຍຄວາມທຸກທ້ອນ. ລາຍຮັບຂອງຜູ້ປົກຄອງບໍ່ຄວນເກີດຈາກການກິນເປັນກໍາໄລເຫນືອຜູ້ອ່ອນແອ ຫຼືຜູ້ທີ່ຖືກຄວາມພິບັດກົດຂີ່ຢູ່ແລ້ວ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s duty is protective, not predatory: he must safeguard the property of the vulnerable (elderly, children, blind, destitute) and refrain from extracting revenue from those suffering calamity—especially those barely surviving drought or a woman in distress.
In Bhishma’s instruction on kingship (rājadharma) during the Anushasana Parva, he lays down specific limits on royal taxation and appropriation, emphasizing compassion and justice toward subjects facing hardship.