Shloka 1
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें विवाहधर्मके अन्तर्गत पैतृक धनका विभागनामक सैंतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ४७ ॥ अपना बछ। जि: - 'दार' शब्दकी व्युत्पत्ति इस प्रकार है--“आद्रियन्ते त्रिवर्गार्थिभि: इति दारा'। धर्म
yudhiṣṭhira uvāca |
arthāl lobhād vā kāmād vā varṇānāṃ cāpy aniścayāt |
ajñānād vāpi varṇānāṃ jāyate varṇasaṅkaraḥ ||
ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພິຕາມະຫະ (ພະອະຍົກ), ບໍ່ວ່າເພາະການລໍ້ລວງຂອງຊັບສິນ, ເພາະຄວາມໂລບ, ເພາະຕັນຫາ, ຫຼືເພາະຄວາມບໍ່ແນ່ນອນໃນວັນນະ—ຫຼືແມ່ນແຕ່ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ເລື່ອງນັ້ນ—ກໍເກີດລູກຫຼວມວັນນະ (varṇasaṅkara) ຂຶ້ນ. ເມື່ອນາງຜູ້ຢູ່ວັນນະສູງ ຖືກຄວາມປາຖະໜາແລະເຫດປັດໃຈເຫຼົ່ານີ້ຄອບງຳ ແລ້ວໄປຜູກສາຍສຳພັນກັບຊາຍວັນນະຕ່ຳ ລູກຫຼວມວັນນະກໍເກີດ. ຂໍຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າ: ທຳມະຂອງຜູ້ທີ່ເກີດຈາກການປົນປົວວັນນະແບບນີ້ແມ່ນຫຍັງ? ແລະມີໜ້າທີ່ ແລະອາຊີບໃດບ້າງທີ່ກຳນົດໃຫ້ເຂົາ?»
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse frames varṇasaṅkara as arising from ethically charged motives (greed, desire) as well as from epistemic/social confusion (ignorance or uncertainty about varṇa). It sets up a dharma-inquiry: how society should assign duties and moral expectations to those born from irregular unions, emphasizing responsibility, social regulation, and the need for clear ethical guidance.
In the Anuśāsana Parva’s instruction setting, Yudhiṣṭhira questions the Grandsire (Bhīṣma) about the origin of mixed progeny and asks for a detailed account of their dharma and prescribed occupations—preparing the ground for Bhīṣma’s normative explanation in the subsequent verses.