Shloka 35
तीर्थवंशोपदेशः
Tīrtha-vaṃśa Upadeśa: Instruction on the Fruits of Sacred Waters
(मुहूर्तानां त्रय॑ पूर्वमह्नः प्रातरिति स्मृतम् । जपथध्यानादिभिस्तस्मिन् विप्रैः कार्य शुभव्रतम् ।।
bhīṣma uvāca | muhūrtānāṃ trayaḥ pūrvam ahnaḥ prātar iti smṛtam | japa-dhyānādibhis tasmin vipraiḥ kāryaṃ śubha-vratam || saṅgava-ākhyas tribhāgaṃ tu madhyāhnas tri-muhūrtakaḥ | laukikaṃ saṅgave 'rthyaṃ ca snānādi madhyame || caturtham aparāhṇaṃ tu tri-muhūrtaṃ tu pitṛyakam | sāyāhnas tri-muhūrtaś ca madhyamaṃ kavibhiḥ smṛtam || śrāddhāpavarge viprasya svadhā vai muditā bhavet | kṣatriyasya api yo brūyāt prīyantāṃ pitaras tv iti ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ສາມມຸຮູດຕະທຳອິດຂອງວັນ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນເວລາເຊົ້າ. ໃນເວລານັ້ນ ພຣາຫມັນຄວນປະພຶດວຣະຕະອັນເປັນມົງຄຸນເພື່ອປະໂຫຍດທາງວິນຍານຂອງຕົນ ໂດຍການສວດມົນ (japa) ແລະ ສະມາທິ (dhyāna) ເປັນຕົ້ນ. ສາມມຸຮູດຕະຕໍ່ໄປເອີ້ນວ່າ ສັງກະວະ (saṅgava) ແລະຫຼັງຈາກນັ້ນອີກສາມມຸຮູດຕະເອີ້ນວ່າ ເວລາທ່ຽງ. ໃນສັງກະວະຄວນເຮັດວຽກທາງໂລກ; ໃນເວລາທ່ຽງຄວນອາບນ້ຳ ແລະປະກອບພິທີສັນທະຍາ (sandhyā). ຫຼັງທ່ຽງ ສາມມຸຮູດຕະຕໍ່ໄປເອີ້ນວ່າ ອະປະຣາຫນ (ບ່າຍ); ນີ້ແມ່ນສ່ວນທີສີ່ຂອງວັນ ເໝາະສຳລັບກິດພິທີແກ່ບັນພະບຸລຸດ. ຕໍ່ຈາກນັ້ນອີກສາມມຸຮູດຕະເອີ້ນວ່າ ຍາມແລງ (sāyāhna) ຊຶ່ງນັກປັນຍາເຫັນວ່າເປັນຊ່ວງຄາບລະຫວ່າງກາງວັນແລະກາງຄືນ. ເມື່ອຈົບສຣາດທະໃນເຮືອນພຣາຫມັນ, ການເວົ້າ ‘svadhā’ ກ່າວວ່າເຮັດໃຫ້ບັນພະບຸລຸດຍິນດີ; ແລະໃນເຮືອນກະສັດຕຣິຍະ ຄວນປິດພິທີດ້ວຍຄຳວ່າ ‘ຂໍໃຫ້ບັນພະບຸລຸດພໍໃຈ’.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches a dharmic ordering of the day: allocate specific time-blocks (muhūrtas) for spiritual practice (japa, dhyāna), worldly responsibilities, purification and sandhyā rites, and ancestral duties (śrāddha/pitṛ-kārya). Right timing is presented as part of right conduct.
In the Anuśāsana Parva’s instruction-setting, Bhīṣma continues his didactic discourse by defining traditional divisions of daytime and prescribing appropriate activities for each, including how to conclude a śrāddha with role-appropriate formulas for brahmins and kṣatriyas.