Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 11

Devanagari script

सा च तीव्रं तपस्तेपे महाभागा यशस्विनी । उतथ्यार्थ तु चार्वज्ी परं नियममास्थिता

Transliteration

sā ca tīvrāṁ tapas tepe mahābhāgā yaśasvinī | utathyārthaṁ tu cārv-aṅgī paraṁ niyamam āsthitā ||

Translation

ນາງ—ຜູ້ມີກຽດສັກ ແລະເປັນຜູ້ມີພອນຫຼາຍ—ໄດ້ປະພຶດຕະປະສະຢ່າງເຂັ້ມງວດ. ເພື່ອໄດ້ອຸຕັດຖະຍະເປັນສາມີ ນາງຜູ້ມີອວັຍະວະງາມນັ້ນໄດ້ຍຶດຖືວິໄນອັນສູງສຸດແຫ່ງການຂົມຕົນ ແລະເລີ່ມການບຳເນັດຢ່າງແຮງກ້າ.

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• तीव्रम्: intense
• तीव्रम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: तीव्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तेपे: performed (austerity)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• महाभागा: highly fortunate, illustrious
• महाभागा: Karta
• Type: Adjective
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यशस्विनी: famous, renowned
• यशस्विनी: Karta
• Type: Adjective
• Root: यशस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उतथ्यार्थम्: for (obtaining) Utathya (as husband); for Utathya's sake
• उतथ्यार्थम्: Karma
• Type: Noun
• Root: उतथ्य + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• चार्वङ्गी: she who has beautiful limbs
• चार्वङ्गी: Karta
• Type: Adjective
• Root: चारु + अङ्गिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• परम्: supreme, excellent
• परम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• नियमम्: vow, observance, discipline
• नियमम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आस्थिता: having undertaken; having resorted to
• Type: Verb
• Root: आ-स्था (धातु) → आस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, क्त (भूतकृदन्त/PPP)

Speaker

अजुन उवाच

Characters & Entities

• Arjuna
• Utathya
• Bhadrā (implied by the Hindi gloss)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights niyama (disciplined self-restraint) and tapas (austerity) as ethically potent means to pursue a righteous aim—here, the socially and dharmically framed goal of attaining a worthy husband—showing resolve, purity of intention, and steadfast practice.

What is happening in the narrative?

Arjuna describes a renowned, noble woman who undertakes intense austerities. Her purpose is specifically to obtain Utathya as her husband, and she therefore adopts the highest observances and vows to accomplish that aim.