Shloka 41
Adhyāya 152 — Bhīṣma’s Authorization for Yudhiṣṭhira’s Return to the Capital (नगरप्रवेशानुज्ञा)
साध्वी स्त्री सदा अपने पतिको देवताके समान समझती है। पति और पत्नीका यह सहधर्म (साथ-साथ रहकर धर्माचरण करना) रूप धर्म परम मंगलमय है ।।
śrī-maheśvara uvāca | śuśrūṣāṃ paricāraṃ ca devatulyam prakurvatī | vaśyā bhāvena sumanāḥ suvratā sukhadarśanā | ananyacittā sumukhī bhartuḥ sā dharmacāriṇī | yā svāminaḥ kaṭhoravākye doṣadṛṣṭyā ca darśite 'pi prasannā smayamānā tiṣṭhati sā pativratā ||
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: ນາງຜູ້ດີຖືຜົວເປັນເທວະ. ວິຖີຮ່ວມນີ້—ຜົວເມຍຢູ່ຮ່ວມກັນ ແລະປະພຶດທຳຮ່ວມກັນ—ເປັນມົງຄຸນຢ່າງຍິ່ງ. ນາງໃດທີ່ຮັບໃຊ້ ແລະດູແລຜົວດັ່ງເທວະ; ຢູ່ໃນຄວາມອ່ອນໂຍນ ແລະຍອມອຸທິດຕົນດ້ວຍໃຈດີ; ຮັກສາໃຈໃຫ້ຮ່າເຮີງ; ຮັບຖືວຣະຕະອັນດີ ແລະຮັກສາຮູບລັກສະນະໃຫ້ນ່າພໍໃຈເພື່ອຄວາມສຸກຂອງຜົວ; ໃຈບໍ່ຫັນໄປຫາຜູ້ອື່ນ; ແລະພົບຜົວດ້ວຍໃບໜ້າສົດໃສອ່ອນໂຍນ—ນາງນັ້ນເອີ້ນວ່າຜູ້ປະພຶດທຳ. ແລະນາງໃດທີ່ ແມ່ນແຕ່ເມື່ອຜົວເວົ້າຄຳຮຸນແຮງ ຫຼືເບິ່ງດ້ວຍສາຍຕາຈັບຜິດ ກໍຍັງຍິ້ມຢ່າງສະຫງົບ—ນາງນັ້ນແຕ່ຜູ້ດຽວທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ປະຕິວຣະຕາ’ ຢ່າງແທ້ຈິງ.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse defines an ideal of marital dharma: a wife’s steadfast, single-minded devotion expressed through respectful service, good conduct, and inner serenity—even under provocation—presented as highly auspicious ‘shared dharma’ within household life.
In Anuśāsana Parva’s didactic setting, Śrī Maheśvara speaks in a prescriptive, ethical mode, describing qualities by which a woman is recognized as dharmacāriṇī and pativratā, emphasizing household harmony and disciplined conduct.