Shloka 24
Adhyāya 152 — Bhīṣma’s Authorization for Yudhiṣṭhira’s Return to the Capital (नगरप्रवेशानुज्ञा)
समुद्रगामिनी सरिताओ! पृथ्वीपर या स्वर्गमें मैं किसीका भी ऐसा कोई विज्ञान नहीं देखती, जिसे उसने अकेले ही--दूसरोंका सहयोग लिये बिना ही सिद्ध कर लिया हो, इसीलिये मैं आपलोगोंसे सादर सलाह लेती हूँ ।।
samudragāminī saritaḥ! pṛthvīpar vā svargamadhye vāhaṁ kasyāpi tādṛśaṁ vijñānaṁ na paśyāmi, yat tenaikenaiva—anyasahāyyam vinā—siddhaṁ kṛtam; tasmād ahaṁ yuṣmābhyaḥ sādaraṁ mantraṁ pṛcchāmi. evaṁ sarvāḥ saricchreṣṭhāḥ pṛṣṭāḥ puṇyatamāḥ śivāḥ; tato devanadī gaṅgā niyuktā pratipūjyaca.
«ໂອ ແມ່ນ້ຳທີ່ໄຫຼລົງສູ່ມະຫາສະໝຸດ! ບໍ່ວ່າໃນໂລກນີ້ ຫຼືໃນສະຫວັນ ຂ້ອຍບໍ່ເຫັນວ່າ ຄວາມຮູ້ທີ່ແທ້ ຫຼືການສຳເລັດໃດໆ ຈະຖືກສ້າງສຳເລັດໄດ້ໂດຍລຳພັງ ໂດຍບໍ່ອາໄສການຊ່ວຍເຫຼືອຈາກຜູ້ອື່ນ. ເພາະສະນັ້ນ ຂ້ອຍຈຶ່ງຂໍຄຳປຶກສາຈາກພວກເຈົ້າດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ»। ເມື່ອອຸມາໄດ້ນຳຄຳຖາມນີ້ວາງໄວ້ຕໍ່ໜ້າແມ່ນ້ຳທີ່ເປັນມົງຄຸນ ແລະບໍລິສຸດຢ່າງສູງສຸດ ທີ່ເປັນຍອດແຫ່ງແມ່ນ້ຳທັງປວງ, ພວກນາງໄດ້ໃຫ້ກຽດແກ່ແມ່ນ້ຳເທວະ ຄື ຄັງຄາ ແລະແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ນາງເປັນຜູ້ກ່າວຕອບ।
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes that meaningful knowledge and successful accomplishment are rarely achieved in isolation; humility and the willingness to seek counsel and cooperation are ethical strengths, not weaknesses.
Umā addresses the ocean-bound rivers, stating she has not seen any achievement perfected without others’ help, and asks them for advice. The assembled sacred rivers then honor Gaṅgā and appoint her to give the response.