Shloka 54
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
(तथैव देवि वैश्याश्व॒ लोकयात्राहिता: स्मृता: । अन्ये तानुपजीवन्ति प्रत्यक्षफलदा हि ते ।।
tathaiva devi vaiśyāś ca lokayātrāhitāḥ smṛtāḥ | anye tān upajīvanti pratyakṣaphaladā hi te || yadi na syus tathā vaiśyā na bhaveyus tathā pare || vaiśyasya satataṁ dharmaḥ pāśupālyaṁ kṛṣis tathā | agnihotraparisphando dānādhyayanam eva ca | atithisatkāraḥ śamo damo brāhmaṇānāṁ svāgataṁ tyāgaś ca ||
ພຣະມະເຫສວະຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະນາງ, ໃນທໍານອງດຽວກັນ ພວກໄວສະຍະ (Vaiśya) ຖືກຈື່ຈໍາວ່າເປັນຜູ້ຄ້ຳຈຸນການດໍາເນີນຊີວິດຂອງສັງຄົມ. ວັນນະອື່ນໆ ດໍາລົງຊີວິດໂດຍອາໄສພວກເຂົາ, ເພາະວ່າພວກເຂົາໃຫ້ຜົນທີ່ເຫັນໄດ້ຊັດແຈ້ງໃນທັນທີ. ຖ້າບໍ່ມີໄວສະຍະ ວັນນະອື່ນໆ ກໍບໍ່ອາດດໍາລົງຢູ່ໄດ້. ທຳປະຈໍາຂອງໄວສະຍະແມ່ນ ການລ້ຽງສັດ, ກະສິກໍາ (ແລະການດໍາລົງຊີວິດດ້ວຍການຄ້າ), ການປະກອບອັກນິໂຫຕຣະເປັນປະຈໍາ, ການໃຫ້ທານ, ແລະການສຶກສາ; ພ້ອມທັງຄວາມປະພຶດດີອັນອາໄສທາງທີ່ຖືກຕ້ອງ—ການຕ້ອນຮັບແຂກ, ຄວາມສະຫງົບໃນໃຈແລະວິໄນ, ການເຄົາລົບຕ້ອນຮັບພຣາຫມະນ, ແລະຄວາມໃຈກວ້າງດ້ວຍການສະຫລະ»។
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The passage frames the Vaiśya’s dharma as socially indispensable: by producing tangible goods and services (agriculture, cattle-rearing, trade), they sustain the livelihood of all, and their ethical ideal includes ritual responsibility (Agnihotra), learning, charity, hospitality, self-control, and honoring Brahmins.
In Anuśāsana Parva’s instruction setting, Mahēśvara addresses Devī and explains the role and duties of the Vaiśya order, emphasizing that the other orders depend on them for practical sustenance and that their prescribed conduct combines economic work with religious and moral disciplines.