Shloka 104
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
पितृलोकसमीपस्थास्त उज्छन्ति यथाविधि । इनके अतिरिक्त दूसरे भी बहुत-से शुद्धचित्त, दयाधर्मपरायण एवं पुण्यात्मा संत हैं, जिनमें कुछ चक्रचर (चक्रके समान विचरनेवाले), कुछ सोमलोकमें रहनेवाले तथा कुछ पितृलोकके निकट निवास करनेवाले हैं। ये सब शास्त्रीय विधिके अनुसार उज्छवृत्तिसे जीविका चलाते हैं || १०३ $ ।।
pitṛlokasamīpasthās ta ujjhanti yathāvidhi | samprakṣālāśmakutṭāśn dantolūkhalikāśn te |
ພຣະສີມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: “ຍັງມີນັກບວດຜູ້ມີໃຈບໍລິສຸດ ເມດຕາກະລຸນາ ມຸ່ງໝັ້ນໃນທຳມະ ແລະມີບຸນອີກຫຼາຍ—ບາງພວກເຄື່ອນໄຫວຕາມວົງຈອນ ‘ດັ່ງລໍ້’, ບາງພວກພຳນັກໃນໂລກໂສມາ, ແລະບາງພວກຢູ່ໃກ້ໂລກພິຕຣຶ (ໂລກບັນພະບຸລຸດ). ທຸກພວກລ້ວນດຳລົງຊີວິດຕາມຂໍ້ບັນຍັດໃນຄຳພີ ໂດຍວິຖີ ‘ອຸຈຈະ’ (ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍຂອງທີ່ເຫຼືອ). ໃນພວກເຂົາ ບາງຄົນເອີ້ນວ່າ ສຳປຣະກສາລາ (samprakṣāla), ບາງຄົນ ອັສມະກຸດຕາ (aśmakutṭa), ແລະບາງຄົນ ດັນໂຕລູຄະລິກາ (dantolūkhalika). ພຳນັກໃກ້ເທວະດາທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ຜູ້ດື່ມໂສມາ’ ແລະ ‘ຜູ້ດື່ມຄວາມຮ້ອນ’, ພວກເຂົາດຳລົງຊີວິດໂດຍບໍ່ມີພັນລະຍາ, ຄວບຄຸມອິນຊີ, ແລະສືບຕໍ່ວິຖີຕະປະສະຍາດ້ວຍຂອງເຫຼືອ ຕາມທຳມະ.”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The passage praises disciplined ascetic livelihoods that follow śāstric rules: living on what is left over (ujjhavṛtti), remaining celibate, and practicing strict sense-restraint. Ethical purity (śuddhacitta), compassion (dayā), and steadfastness in dharma are presented as the defining virtues of such renunciants.
Maheśvara enumerates different classes of austere sages and where they dwell (near Pitṛloka or in Somaloka), describing their distinctive modes of subsistence (samprakṣāla, aśmakutṭa, dantolūkhalika) and their proximity to certain deities (Somapa and Uṣṇapa), emphasizing their regulated, renunciant way of life.