Shloka 1
Adhyāya 142: Cyavana, the Devas’ Arrogance, and Vāyu’s Counsel on Protecting Brāhmaṇas
2: बछ। अकाल - कुछ लोग 'ग्रहसूतकयो:” का अर्थ करते हैं "कारागारस्थाशौचवतो” इसके अनुसार जो जेलमें रह आया हो तथा जो जनन-मरण-सम्बन्धी अशौचसे युक्त हो ऐसे लोगोंका दिया हुआ क्षेत्रदान स्वीकार करनेपर तीन रात उपवास करनेसे प्रतिग्रह-दोषसे छुटकारा मिलता है। सप्तत्रिशर्दाधिकशततमोब< ध्याय: दानसे स्वर्गलोकमें जानेवाले राजाओंका वर्णन युधिछिर उवाच दानेन वर्ततेत्याह तपसा चैव भारत । तदेतन्मे मनोदु:खं व्यपोह त्वं पितामह । किंस्वित् पृथिव्यां होतन्मे भवान् शंसितुमरहति
yudhiṣṭhira uvāca | dānena vartate ity āha tapasā caiva bhārata | tad etan me mano-duḥkhaṁ vyapoh tvaṁ pitāmaha | kiṁ svit pṛthivyāṁ hotan me bhavān śaṁsitum arhati ||
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ! ທ່ານໄດ້ປະກາດວ່າ ມະນຸດບັນລຸໂລກສະຫວັນໄດ້ດ້ວຍການໃຫ້ທານ ແລະດ້ວຍຕະປະ (ການບຳເນັດພະຍາຍາມ) ເຊັ່ນກັນ. ແຕ່ຄວາມໂສກທີ່ເກີດຈາກຄວາມສົງໄສກຳລັງຮົບກວນໃຈຂ້າ—ຂໍໃຫ້ທ່ານລົບລ້າງມັນເຖີດ ໂອ ປິຕາມະຫະ. ໃນໂລກນີ້ ສຳລັບຂ້າ ສິ່ງໃດສູງສຸດກວ່າ: ທານ ຫຼື ຕະປະ? ຂໍທ່ານກະລຸນາບອກ»។
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic dilemma: both charity (dāna) and austerity (tapas) are praised as means to higher worlds, yet one must discern their relative excellence and proper application. It sets up Bhīṣma’s ethical clarification on how giving and self-discipline function as spiritual means.
In the Anuśāsana Parva’s instructional setting, Yudhiṣṭhira questions Bhīṣma. Troubled by doubt, he asks Bhīṣma to decide which is superior on earth—charity or austerity—since Bhīṣma has spoken of both as leading to heaven.