Shloka 19
उपवासविधि-प्रश्नः
Inquiry into the Discipline of Fasting
आचार्यशास्ता या जाति: सा सत्या साजरामरा | भारत! पिता और माता केवल शरीरकी सृष्टि करते हैं, किंतु आचार्यके उपदेशसे जो ज्ञानरूप नवीन जीवन प्राप्त होता है, वह सत्य, अजर और अमर है ।।
ācāryaśāstā yā jātiḥ sā satyā sājarāmarā | bhārata! pitā ca mātā ca kevalaṁ śarīrasṛṣṭiṁ kurutaḥ, kintu ācāryopadeśena yo jñānarūpaḥ navīnaḥ jīvanaḥ prāpyate sa satyaḥ ajaraḥ amaraś ca || jyeṣṭhā mātusamā cāpi bhaginī bharatarṣabha ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ, ການເກີດທີ່ເກີດຈາກການຊີ້ນໍາຂອງອາຈານ ແມ່ນການເກີດທີ່ແທ້—ບໍ່ແກ່ ແລະບໍ່ຕາຍ. ພໍ່ແລະແມ່ສ້າງໄດ້ແຕ່ຮ່າງກາຍ; ແຕ່ດ້ວຍຄໍາສອນຂອງຄູບາອາຈານ ຄົນເຮົາໄດ້ຮັບຊີວິດໃໝ່ໃນຮູບແບບຂອງປັນຍາ, ຊີວິດນັ້ນແມ່ນຄວາມຈິງ ພົ້ນຈາກຄວາມເສື່ອມ ແລະພົ້ນຈາກຄວາມຕາຍ. ແລະພີ່ສາວຄົນໃຫຍ່ກໍຄວນຖືວ່າເທົ່າແມ່, ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພາຣະຕະ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that parents generate the physical body, but the teacher (ācārya) grants a higher ‘birth’ through instruction—awakening a life of knowledge that is called true, unaging, and deathless. He also reinforces family ethics by stating that an elder sister deserves the same reverence as one’s mother.
In the Anushasana Parva, Bhishma is instructing Yudhishthira on dharma—especially duties of respect and proper conduct. Here he contrasts bodily birth with spiritual-intellectual rebirth through a guru’s teaching, and then adds a rule of reverence within the household: treat the elder sister as mother.