Shloka 27
आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः
Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition
भूमौ भूमिपति: क्षेष्ठो देवाधिप इति स्मृतः । शरभो नाम यस्तेषां दैतेयानां महासुर:
vaiśampāyana uvāca |
bhūmau bhūmipatiḥ śreṣṭho devādhipa iti smṛtaḥ |
śarabho nāma yas teṣāṃ daiteyānāṃ mahāsuraḥ ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ໃນແຜ່ນດິນ ຜູ້ເປັນກະສັດທີ່ຍິ່ງທີ່ສຸດ ຖືກຈື່ຈໍາດ້ວຍສະຫຼຸບນາມ ‘ເທວາທິປະ’ (ຈອມເທວະ). ໃນບັນດາໄດຕະຍະເຫຼົ່ານັ້ນ ມີອະສຸຣະໃຫຍ່ນາມ ສະຣະພະ.” ໃນຕອນນີ້ ນິທານໄດ້ວາງກອບວ່າ ອໍານາດກະສັດໃນໂລກມະນຸດ ແມ່ນການປາກົດຂອງສາຍພັນຄອສມິກແຕ່ກ່ອນ: ອໍານາດໄດຕະຍະ–ອະສຸຣະ ຖືກເວົ້າວ່າມາເກີດເປັນກະສັດມະນຸດຜູ້ມີຊື່ສຽງ. ນັຍທາງຈັນຍາຄື: ອໍານາດໃນໂລກບໍ່ແມ່ນເກີດຂຶ້ນໂດຍບັງເອີນ—ມັນຜູກພັນກັບສະພາວະ (svabhāva) ແລະກຳເກົ່າ; ດັ່ງນັ້ນ ກະສັດຕ້ອງລະວັງ: ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ອາດພາເງົາແຫ່ງການທໍາລາຍມາດ້ວຍ ຖ້າບໍ່ຖືກຄວບຄຸມໂດຍທຳ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse introduces a theme common in the Adi Parva: worldly sovereignty is intertwined with cosmic lineages. Great power (kingship) must be governed by dharma, because the same force that elevates a ruler can also carry Asuric tendencies—pride, aggression, and domination—unless disciplined by ethical restraint.
Vaiśampāyana begins a catalog-like account linking prominent human kings to earlier Daitya/Asura beings. This verse specifically notes that the foremost king is known by the title ‘Devādhipa’ and introduces Śarabha as a great Daitya/Asura, setting up identifications that follow in the surrounding passage.