Shloka 143
कृपकृपी-जननम्
The Birth of Kṛpa and Kṛpī; Kṛpa’s Attainment of Astras
न सीदेतामदुःखाहें मा गमो भरतर्षभ । “इस मार्गपर केवल वायु चल सकती है तथा सिद्ध महर्षि भी जा सकते हैं। इस पर्वतराजपर चलती हुई ये दोनों राजकुमारियाँ कैसे कष्ट न पायेंगी? भरतवंशशिरोमणे! ये दोनों रानियाँ दुःख सहन करनेके योग्य नहीं हैं; अतः आप न चलिये'
na sīdetām aduḥkhāhe mā gamo bharatarṣabha
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຂໍໃຫ້ສອງນາງນີ້ ຜູ້ບໍ່ຄຸ້ນກັບຄວາມລຳບາກ ຢ່າໄດ້ຖືກທຸກທໍລະມານ. ຢ່າໄປຕໍ່ເລີຍ ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ປະເສີດໃນວົງພາຣະຕະ. ທາງນີ້ມີແຕ່ລົມເທົ່ານັ້ນທີ່ເຄື່ອນໄປໄດ້ ແລະແມ່ນແຕ່ລະສີຜູ້ສຳເລັດກໍຈຶ່ງຜ່ານໄດ້; ສອງເຈົ້າຍິງນີ້ຈະເດີນເທິງພູພະຣາຊານີ້ໂດຍບໍ່ທົນທຸກໄດ້ແນວໃດ? ໂອ ເພັດຍອດແຫ່ງວົງພາຣະຕະ! ສອງພຣະມະເຫສີນີ້ບໍ່ເໝາະຈະອົດທົນຄວາມເຈັບປວດເຊັ່ນນັ້ນ—ດັ່ງນັ້ນ ຂໍພຣະອົງຢ່າໄປຕໍ່».
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler should temper resolve with compassion and practical judgment: those unfit for severe hardship should be protected rather than pushed into suffering, even when the journey seems necessary.
Vaiśampāyana reports a warning addressed to a Bharata noble: the route ahead is so perilous that only the wind or perfected sages can traverse it, so the two royal women would inevitably suffer; therefore the addressee is urged not to proceed with them.