Adhyaya 58
ग्रहाद्यधिपत्याभिषेकः (Cosmic Consecrations of Lords of Planets and Domains)
ພວກລິສີຖາມສູຕະວ່າ ໃນຍາມສ້າງໂລກ ພຣະພຣະຫມາ-ປຣະຊາປະຕິ ໄດ້ອະພິເສກແຕ່ງຕັ້ງ “ອະທິປະຕີ” ໃຫ້ເທວະ ແລະ ໄທຕະ ຢ່າງໃດ. ສູຕະຕອບໂດຍລຽງລາຍນາມຜູ້ຄອງອໍານາດແຫ່ງຂອບເຂດຕ່າງໆ: ພຣະອາທິດເປັນອະທິປະຕີແຫ່ງດາວເຄາະ, ພຣະຈັນເປັນອະທິປະຕີນັກສັດ ແລະ ພືດຢາ, ວະຣຸນະເປັນອະທິປະຕີນໍ້າ, ຍັກສະເລີດເປັນອະທິປະຕີຊັບສິນ, ວິສນຸເປັນອະທິປະຕີອາທິຕະ, ອັກນິເປັນອະທິປະຕີວະສຸ, ທັກສະເປັນອະທິປະຕີປຣະຊາປະຕິ, ອິນທຣະເປັນອະທິປະຕີມະຣຸດ, ປຣະຫລາດເປັນອະທິປະຕີໄທຕະ-ດານະວະ, ທັມມະເປັນອະທິປະຕີປິຕຣຶ, ນິຣຶຕິເປັນອະທິປະຕີຜູ້ກິນເນື້ອ, ຣຸທຣະເປັນອະທິປະຕີສັດ ແລະ ພູດ, ນັນທີເປັນຫົວໜ້າຄະນະ, ວີຣະພັດຣະເປັນອະທິປະຕີນັກຮົບ, ຈາມຸນດາເປັນອະທິປະຕີມາຕຣຶ, ນີລະໂລຫິຕະເປັນອະທິປະຕີຣຸທຣະທັງຫຼາຍ, ວິນາຍະກະເປັນອະທິປະຕີອຸປະສັກ, ອຸມາເປັນອະທິປະຕີແມ່ຍິງ, ສະຣັສວະຕີເປັນອະທິປະຕີວາຈາ, ຫິມະວານເປັນອະທິປະຕີພູເຂົາ, ຊາຫນະວີເປັນອະທິປະຕີແມ່ນໍ້າ, ສະມຸດເປັນຄັງນໍ້າ, ອັດສະວັດຖະ-ປລັກສະເປັນເລີດໃນບັນດາຕົ້ນໄມ້, ຈິດຣະຣະຖະເປັນອະທິປະຕີຄັນທັຣວະ, ວາສຸກິ-ຕັກສະກະເປັນອະທິປະຕີນາກ-ງູ, ໄອຣາວະຕະເປັນອະທິປະຕີຊ້າງທິດ, ຄະຣຸດະເປັນອະທິປະຕີນົກ, ອຸຈໄຈສຣະວາເປັນລາຊາມ້າ, ສິງຫະເປັນອະທິປະຕີສັດປ່າ, ວຶສະພະເປັນອະທິປະຕີງົວ, ສະຣະພະເປັນອະທິປະຕີເຫນືອຜູ້ເປັນຈ້າວແຫ່ງສັດ, ກຸຫະເປັນຈອມທັບ, ລະກຸລີສະເປັນອະທິປະຕີສຣຸຕິ-ສມຣຶຕິ. ທ້າຍສຸດ ຍົກຍ້ອງພຣະມະເຫສວະຣະ ສັງກະຣະ ຜູ້ມີທຸງວຶສະພະ ເປັນສັບພັນຍູໃນຈະຕຸຣະມູຣຕິ ເປັນອະທິສຖານຂອງທຸກການອະພິເສກ ແລະທຸກຢ່າງອາໄສພຣະປຣະສາດຂອງພຣະສິວະ.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे ज्योतिश्चक्रे ग्रहचारकथनं नाम सप्तपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः अभ्यषिञ्चत्कथं ब्रह्मा चाधिपत्ये प्रजापतिः देवदैत्यमुखान् सर्वान् सर्वात्मा वद सांप्रतम्
ດັ່ງນີ້ໃນ «ສີລິງຄະມະຫາປຸຣານະ» ພາກຕົ້ນ ໃນພາກວ່າດ້ວຍຈັກກະວົງແຫ່ງດວງດາວ ແມ່ນບົດທີ່ຊື່ «ການກ່າວເຖິງການເຄື່ອນໄຫວຂອງກຣາຫະ» ບົດທີ 57. ບັນດາຣິຊິກ່າວວ່າ: «ພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ເປັນປຣະຊາປະຕິ ໄດ້ອະພິເສກສັດທັງປວງ—ເລີ່ມຈາກເທວະ ແລະ ໄດຕະ—ໃຫ້ຄອງອຳນາດຂອງຕົນແນວໃດ? ໂອ ອາດຕະມັນຜູ້ແຜ່ຊຶມທົ່ວທຸກສິ່ງ ຂໍຈົ່ງກ່າວໃຫ້ພວກເຮົາຟັງໃນບັດນີ້»।
Verse 2
सूत उवाच ग्रहाधिपत्ये भगवान् अभ्यषिञ्चद्दिवाकरम् ऋक्षाणामोषधीनां च सोमं ब्रह्मा प्रजापतिः
ສູຕະກ່າວວ່າ: ພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ເປັນປຣະຊາປະຕິ ໄດ້ອະພິເສກ ດິວາກະຣະ (ພຣະອາທິດ) ໃຫ້ເປັນເຈົ້າເຫນືອກຣາຫະ; ແລະໄດ້ອະພິເສກ ໂສມະ (ພຣະຈັນ) ໃຫ້ເປັນເຈົ້າເຫນືອກຸ່ມດາວນັກສັດ ແລະ ພືດຢາທັງຫຼາຍ।
Verse 3
अपां च वरुणं देवं धनानां यक्षपुङ्गवम् आदित्यानां तथा विष्णुं वसूनां पावकं तथा
ສໍາລັບນ້ໍາ ພຣະອົງໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງພຣະວຣຸນະເທວະ; ສໍາລັບຊັບສິນ ແມ່ນຍັກສະຜູ້ເປັນເລີດ; ສໍາລັບອາທິຕະຍະ ແມ່ນພຣະວິສະນຸ; ແລະສໍາລັບວະສຸ ກໍແມ່ນພາວະກະ (ອັກນິ) ເຊັ່ນດຽວກັນ।
Verse 4
प्रजापतीनां दक्षं च मरुतां शक्रमेव च दैत्यानां दानवानां च प्रह्लादं दैत्यपुङ्गवम्
ໃນຫມູ່ພຣະປຣະຊາປະຕິ (ຂ້າພະເຈົ້ານອບນ້ອມເຊີນ) ທັກສະ; ໃນຫມູ່ມະຣຸດ ແມ່ນອິນທຣະ; ແລະໃນຫມູ່ໄດຕະຍະ ແລະດານະວະ (ຂ້າພະເຈົ້ານອບນ້ອມເຊີນ) ພຣະປຣະຫລາດ—ຜູ້ເປັນເລີດໃນໄດຕະຍະ।
Verse 5
धर्मं पितॄणाम् अधिपं निरृतिं पिशिताशिनाम् रुद्रं पशूनां भूतानां नन्दिनं गणनायकम्
ໃນຫມູ່ປິຕຣະ ພຣະອົງເປັນທັມມະ ເປັນອະທິປະຕິ; ໃນຫມູ່ຜູ້ກິນເນື້ອ ພຣະອົງເປັນນິຣຣະຕິ; ໃນຫມູ່ປະຊຸ (ວິນຍານຜູ້ຖືກຜູກມັດ ແລະສັດທັງຫລາຍ) ພຣະອົງເປັນຣຸທຣະ; ໃນຫມູ່ພູຕະ ພຣະອົງເປັນນັນດິນ ຜູ້ນໍາແຫ່ງຄະນະ।
Verse 6
वीराणां वीरभद्रं च पिशाचानां भयंकरम् मातॄणां चैव चामुण्डां सर्वदेवनमस्कृताम्
ໃນຫມູ່ວີຣະທັງຫລາຍ (ຂ້າພະເຈົ້ານອບນ້ອມເຊີນ) ວີຣະພັດຣະ; ສໍາລັບປິສາຈະ ແມ່ນຜູ້ນ່າຢ້ານກົວ ຜູ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຫວາດຫວັນ; ແລະໃນຫມູ່ມາຕຣະ (ຂ້າພະເຈົ້ານອບນ້ອມເຊີນ) ຈາມຸນດາ—ຜູ້ທີ່ເທວະທັງປວງນອບນ້ອມນະມັດສະການ।
Verse 7
रुद्राणां देवदेवेशं नीललोहितमीश्वरम् विघ्नानां व्योमजं देवं गजास्यं तु विनायकम्
ຂ້າພະເຈົ້ານະມັດສະການພຣະເຈົ້າແຫ່ງຣຸທຣະທັງປວງ, ເທວະເຫນືອເທວະ—ອີສະວະຣະ, ນີລະໂລຫິຕະ; ແລະຂ້າພະເຈົ້ານະມັດສະການວິນາຍະກະ, ເທວະຜູ້ເກີດແຕ່ຟ້າ, ໜ້າຊ້າງ, ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງອຸປະສັກ ແລະຜູ້ຂັບໄລ່ອຸປະສັກທັງຫລາຍ।
Verse 8
स्त्रीणां देवीमुमां देवीं वचसां च सरस्वतीम् विष्णुं मायाविनां चैव स्वात्मानं जगतां तथा
ໃນບັນດາແມ່ຍິງ ພຣະອົງຖືກນັບຖືຜ່ານພຣະເທວີ ອຸມາ; ໃນບັນດາວາຈາ ຜ່ານພຣະເທວີ ສະຣັສວະຕີ; ໃນບັນດາຜູ້ຖືມາຍາ ເປັນວິສນຸ; ແລະສໍາລັບສັດທັງປວງໃນໂລກ ເປັນອາດຕະພາຍໃນຂອງຕົນ—ດັ່ງນັ້ນພຣະອົງຖືກລະລຶກວ່າ ຄວາມຈິງອັນດຽວ ປາກົດເປັນຫຼາຍຮູບ.
Verse 9
हिमवन्तं गिरीणां तु नदीनां चैव जाह्नवीम् समुद्राणां च सर्वेषाम् अधिपं पयसां निधिम्
ໃນບັນດາພູເຂົາ ຍົກຍ້ອງພູຫິມະວານ; ໃນບັນດາແມ່ນ້ໍາ ແມ່ນ້ໍາຈາຫນະວີ (ຄື ຄົງຄາ); ແລະໃນບັນດາມະຫາສະໝຸດທັງປວງ ອົງອະທິປະໄຕ—ຄັງສົມບັດແຫ່ງນ້ໍາ.
Verse 10
वृक्षाणां चैव चाश्वत्थं प्लक्षं च प्रपितामहः
ໃນບັນດາຕົ້ນໄມ້ ອັດສະວັດຖະ (Aśvattha) ແລະ ປະລັກສະ (Plakṣa) ຖືກປະກາດວ່າເປັນຍອດ; ແລະ ປຣາປິຕາມະຫາ—ພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ເປັນປູ່ດັ້ງເດີມ—ເປັນແບບອະທິປະໄຕຂອງພວກມັນໃນລະບຽບໂລກະຈັກ.
Verse 11
गन्धर्वविद्याधरकिन्नराणाम् ईशं पुनश् चित्ररथं चकार नागाधिपं वासुकिमुग्रवीर्यं सर्पाधिपं तक्षकमुग्रवीर्यम्
ພຣະອົງໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງ ຈິດຕະຣະຖະ (Citraratha) ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຄັນທະວະ, ວິດຍາທະຣະ ແລະ ກິນນະຣະ; ພຣະອົງໄດ້ໃຫ້ ວາສຸກິ (Vāsuki) ຜູ້ມີລິດດຸຮ້າຍ ເປັນອະທິປະໄຕແຫ່ງນາກ; ແລະໃຫ້ ຕັກສະກະ (Takṣaka) ຜູ້ມີລິດດຸຮ້າຍ ເປັນອະທິປະໄຕແຫ່ງງູ.
Verse 12
दिग्वारणानामधिपं चकार गजेन्द्रम् ऐरावतम् उग्रवीर्यम् /* सुपर्णमीशं पततामथाश्वराजानमुच्चैःश्रवसं चकार
ພຣະອົງໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງ ໄອຣາວະຕະ (Airāvata) ຜູ້ມີລິດດຸຮ້າຍ ເປັນອະທິປະໄຕເໜືອຊ້າງແຫ່ງທິດທັງປວງ; ແລະໃຫ້ ສຸປັນນະ (Suparṇa/ກະຣຸດ) ເປັນເຈົ້າແຫ່ງນົກ; ອີກທັງສະຖາປະນາ ອຸຈໄຈຫສຣະວັສ (Uccaiḥśravas) ເປັນກະສັດແຫ່ງມ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະປະຕິ (Pati) ໂດຍພຣະບັນຊາ ຈັດສັນຕໍາແໜ່ງແລະອໍານາດໃນການສ້າງ, ຜູກມັດສັດທັງປວງ (paśu) ໃຫ້ຢູ່ໃນໜ້າທີ່ທີ່ກໍານົດ ດ້ວຍກຳ ແລະ ກົດແຫ່ງຈັກກະວານ (pāśa).
Verse 13
सिंहं मृगाणां वृषभं गवां च मृगाधिपानां शरभं चकार सेनाधिपानां गुहमप्रमेयं श्रुतिस्मृतीनां लकुलीशमीशम्
ພຣະອົງໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງສິງໂຕເປັນເຈົ້າແຫ່ງສັດປ່າ ແລະແຕ່ງຕັ້ງວົວຜູ້ (Vṛṣabha) ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຝູງງົວ; ໃນບັນດາຜູ້ປົກຄອງສັດ ພຣະອົງໄດ້ສ້າງ Śarabha; ໃນບັນດາແມ່ທັບ ພຣະອົງໄດ້ສະຖາປະນາ Guha ຜູ້ຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້; ແລະເທິງ Śruti ແລະ Smṛti ພຣະອົງໄດ້ຕັ້ງ Lakulīśa—ພຣະອິສະ (Īśa) ຜູ້ເປັນຈອມເຈົ້າເອງ—ເປັນຜູ້ປົກຄອງ។
Verse 14
अभ्यषिञ्चत्सुधर्माणं तथा शङ्खपदं दिशाम् केतुमन्तं क्रमेणैव हेमरोमाणमेव च
ຕໍ່ມາ ພຣະອົງໄດ້ອະພິເສກ ສຸທັມມາ (Sudharmā) ແລະອະພິເສກ ສັງຂະປະດະ (Śaṅkhapada) ໃຫ້ເປັນຜູ້ພິທັກຮັກສາທິດທັງຫຼາຍ; ຕາມລຳດັບອັນຖືກຕ້ອງ ພຣະອົງຍັງໄດ້ສະຖາປະນາ ເກຕຸມານ (Ketumān) ແລະ ເຮມະໂຣມາ (Hemaromā) ອີກດ້ວຍ. ດັ່ງນີ້ ພຣະປະຕິ (Pati) ຜູ້ສ້າງລະບຽບຈັກກະວານ ໄດ້ຜູກໂລກໄວ້ໃນທຳມະ ເພື່ອໃຫ້ສັດວິນຍານຜູ້ມີກາຍ (paśu) ດຳເນີນຕາມທາງທີ່ກຳນົດ ໄປສູ່ມຸກຕິ.
Verse 15
पृथिव्यां पृथुमीशानं सर्वेषां तु महेश्वरम् चतुर्मूर्तिषु सर्वज्ञं शङ्करं वृषभध्वजम्
ໃນໂລກດິນ (ຫຼັກພື້ນດິນ) ພຣະອົງແມ່ນ ອີສານະ (Īśāna) ຜູ້ໃຫຍ່ກວ້າງ—ມະຫາເທວະ (Mahādeva) ຈອມອະທິປະໄຕແຫ່ງທຸກສິ່ງ. ໃນສີ່ປາງປະການ ພຣະອົງເປັນຜູ້ຮູ້ທັງປວງ; ພຣະອົງແມ່ນ ສັງກະຣະ (Śaṅkara) ຜູ້ຊູທຸງທີ່ມີຮູບວົວຜູ້ (Vṛṣabha) ເປັນເຄື່ອງໝາຍ.
Verse 16
प्रसादाद्भगवाञ्छम्भोश् चाभ्यषिञ्चद्यथाक्रमम् पुराभिषिच्य पुण्यात्मा रराज भुवनेश्वरः
ດ້ວຍພຣະກະລຸນາແຫ່ງພຣະພະຄະວານ ຊັມພູ (Śambhu) ເຂົາໄດ້ຮັບການອະພິເສກຕາມລຳດັບ; ແລະເມື່ອໄດ້ຖືກອະພິເສກມາແຕ່ກ່ອນ ຜູ້ມີຈິດບຸນນັ້ນກໍ່ສ່ອງສະຫວ່າງເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງໂລກ.
Verse 17
एतद्वो विस्तरेणैव कथितं मुनिपुङ्गवाः अभिषिक्तास्ततस्त्वेते विशिष्टा विश्वयोनिना
ໂອ ບັນດາມຸນີຜູ້ປະເສີດ, ນີ້ແມ່ນສິ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ທ່ານຢ່າງລະອຽດ. ຕໍ່ມາ ບັນດາຜູ້ນີ້ໄດ້ຮັບການອະພິເສກ, ແລະໂດຍ ວິສະວະໂຢນິ (Viśvayoni) — ພຣະປະຕິ (Pati) ຜູ້ເປັນບໍ່ເກີດແຫ່ງສັບພະສິ່ງ — ພວກເຂົາຈຶ່ງໄດ້ຮັບກຽດສະຫງ່າພິເສດ.
Frequently Asked Questions
Divākara (Sun) is consecrated as grahādhipati, while Soma (Moon) is appointed over ṛkṣas (constellations) and oṣadhīs (herbs), indicating a cosmological linkage between luminaries and life-sustaining rhythms.
Prahlāda represents the ideal of devotion and dharma even within asuric lineages; his appointment signals that governance is anchored in merit and divine order, not merely birth or power.
It culminates by affirming Śaṅkara (Maheshvara, Vṛṣabhadhvaja) as the supreme Lord over all, implying that all delegated authorities function under Shiva’s overarching sovereignty and grace.