Adhyaya 3

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते उत्तरभागे चतुर्थ उपसंहारपादे शिवपुरवर्णनं नाम द्वितीयो ऽध्यायः सूत उवाच प्रत्याहारं प्रवक्ष्यामि परस्यान्ते स्वयंभुवः / ब्रह्मणः स्थितिकाले तु क्षीणे तस्मिंस्तदा प्रभोः

ດັ່ງນັ້ນ ໃນສຣີພຣະຫມານະດະ ມະຫາປຸຣານະ ພາກອຸດຕະຣະທີ່ພຣະວາຍຸໄດ້ກ່າວ ໃນອຸປະສັງຫາຣະປາດທີ່ 4 ບົດທີ 2 ຊື່ ‘ການພັນນາຊິວະປຸຣະ’ ສູຕະກ່າວວ່າ—ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍ ‘ປຣັດຍາຫາຣະ’ ໃນປາຍສູງສຸດຂອງສະວະຍັມພູ ພຣະພຣະຫມາ ເມື່ອການດຳຣົງຢູ່ຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຮ່ອຍຫຼົງແລ້ວ

Verse 2

यथेदं कुरुते व्यक्तं सुसूक्ष्मं विश्वमीश्वरः / अव्यक्तं ग्रसते व्यक्तं प्रत्याहारे च कृत्स्नशः

ດັ່ງທີ່ພຣະອີສະວະຣະເຮັດໃຫ້ຈັກກະວານອັນລະອຽດຍິ່ງນີ້ປາກົດເປັນຮູບທີ່ເຫັນໄດ້ ຉັນໃດ ໃນປຣັດຍາຫາຣະ ອະວິຍັກຕະກໍກືນວິຍັກຕະໝົດສິ້ນຉັນນັ້ນ

Verse 3

पुरान्तद्व्यणुकाद्यानां संपूर्णे कल्पसंक्षये / उपस्थिते महाघोरे ह्यप्रत्यक्षे तु कस्यचित्

ເມື່ອກັລປະສິ້ນສຸດຢ່າງສົມບູນ ແລະ ປຣະລະຍະອັນນ່າຢ້ານກົວເກີດຂຶ້ນ ທັງດວຽນຸກະແລະຕັດຕະວະລະອຽດກໍລະລາຍ; ບໍ່ປາກົດແກ່ໃຜເລີຍ.

Verse 4

अन्ते द्रुमस्य संप्राप्ते पश्चिमास्य मनोस्तदा / अन्ते कलियुगे तस्मिन्क्षीणे संहार उच्यते

ໃນຊ່ວງ ‘ຕາເວັນຕົກ’ (ຊ່ວງສຸດທ້າຍ) ຂອງມະນຸ ເມື່ອຈຸດສິ້ນສຸດຂອງ ‘ດຣຸມະ’ ມາຮອດ ແລະ ໃນປາຍກະລິຍຸກທີ່ເສື່ອມສິ້ນ—ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ສັງຫາຣ (ການຍຸບສະລາຍ).

Verse 5

संप्रक्षाले तदा वृ-त्ते प्रत्याहारे ह्युपस्थिते / प्रत्याहारे तदा तस्मिन्भूततन्मात्रसंक्षये

ເມື່ອ ‘ສັມປຣັກຊານ’ (ການຊຳລະລ້າງຢ່າງສົມບູນ) ເກີດຂຶ້ນ ແລະ ປຣັດຍາຫາຣາ ມາຮອດ ໃນປຣັດຍາຫາຣານັ້ນ ຕັນມາຕຣະຂອງພູດທັງຫຼາຍກໍສູນສະລາຍໄປດ້ວຍ.

Verse 6

महदादिविकारस्य विशेषान्तस्य संक्षये / स्वभावकारिते तस्मिन्प्रवृत्ते प्रतिसंचरे

ເມື່ອວິການຕັ້ງແຕ່ ມະຫັດ ເຖິງຂັ້ນ ວິເສສະ (ຫຍາບ) ສູນສະລາຍ ການປະຕິສັນຈາຣະ—ການໄຫຼກັບຕາມສະພາວະ—ກໍເກີດຂຶ້ນ.

Verse 7

आपो ग्रसंति वै पूर्वं भूमेर्गन्धात्मकं गुमम् / आत्तगन्धा ततो भूमिः प्रलयत्वाय कल्पते

ກ່ອນອື່ນ ນ້ຳຍ່ອມກືນຄຸນລັກສະນະຂອງດິນທີ່ເປັນກິ່ນ (ຄັນທະ) ເມື່ອກິ່ນຖືກພາໄປແລ້ວ ດິນຈຶ່ງເໝາະສົມສຳລັບສະພາວະປຣະລະຍະ.

Verse 8

प्रणष्टे गन्धतन्मात्रे तोयावस्था धरा भवेत् / आपस्तदा प्रविष्टास्तु वेगवत्यो महास्वनाः

ເມື່ອຕັນມາດຣາແຫ່ງກິ່ນສູນຫາຍ ແຜ່ນດິນກາຍເປັນສະພາບນ້ຳ. ໃນຄາວນັ້ນ ທາດນ້ຳເຂົ້າມາດ້ວຍຄວາມໄວ ແລະສຽງກັງວານໃຫຍ່.

Verse 9

सर्वमापूरयित्वेदं तिष्ठन्ति विचरन्ति च / अपामपि गणो यस्तु ज्योतिःष्वालीयते रसः

ເມື່ອນ້ຳເຕັມເຕັມໂລກນີ້ແລ້ວ ບາງສ່ວນຢືນຢູ່ ບາງສ່ວນເຄື່ອນໄຫວ. ຣະສະອັນເປັນຫມູ່ແຫ່ງນ້ຳ ກໍລະລາຍເຂົ້າໃນແສງສະຫວ່າງ.

Verse 10

नश्यन्त्यापस्तदा तत्र रसतन्मात्रसंक्षयात् / तीव्रतेजोहृतरसाज्योतिष्ट्वं प्राप्नुवन्त्युत

ທີ່ນັ້ນ ເມື່ອຕັນມາດຣາແຫ່ງຣະສະສູນສິ້ນ ທາດນ້ຳກໍດັບຫາຍ. ເມື່ອຖືກຕະເຈໂສອັນແຮງກ້າຊິງເອົາຣະສະ ກໍເຖິງພາວະແຫ່ງແສງ.

Verse 11

ग्रस्ते च सलिले तेजः सर्वतोमुखमीक्षते / अथाग्निः सर्वतो व्याप्त आदत्ते तज्जलं तदा

ເມື່ອນ້ຳຖືກກືນກິນ ຕະເຈໂສກໍຫັນໜ້າໄປທຸກທິດ. ແລ້ວໄຟທີ່ແຜ່ຊານທົ່ວທຸກແຫ່ງ ກໍຮັບເອົານ້ຳນັ້ນໃນຄາວນັ້ນ.

Verse 12

सर्वमापूर्यते ऽर्चिर्भिस्तदा जगदिदं शनैः / अर्चिर्भिः संतते तस्मिंस्तर्यगूर्ध्वमधस्ततः

ໃນຄາວນັ້ນ ໂລກນີ້ຖືກເຕີມເຕັມດ້ວຍເປວໄຟຢ່າງຊ້າໆ. ໃນກະແສເປວໄຟທີ່ຕໍ່ເນື່ອງນັ້ນ ມັນແຜ່ໄປທັງແນວຂວາງ ເບື້ອງເທິງ ແລະເບື້ອງລຸ່ມ.

Verse 13

ज्योतिषो ऽपि गुणं रूपं वायुरत्ति प्रकाशकम् / प्रलीयते तदा तस्मिन्दीपार्चिरिव मारुते

ແມ່ນແຕ່ຄຸນແລະຮູບຂອງແສງອັນໃຫ້ຄວາມສະຫວ່າງ ກໍຖືກວາຍຸກືນກິນ; ແລ້ວມັນກໍລະລາຍໃນນັ້ນ ດັ່ງໄຟປະທີບໃນລົມ

Verse 14

प्रनष्टे रूपतन्मात्रे हृतरूपो विभावसुः / उपशाम्यति तेजो हिवायुराधूयते महान्

ເມື່ອຮູບ-ຕັນມາຕຣາສູນຫາຍ ວິພາວະສຸ (ໄຟ) ກໍໄຮ້ຮູບ; ເທຊະສະສົງບ ແລະມະຫາວາຍຸພັດແຮງ

Verse 15

निरालोके तदा लोके वायुभूते च तेजसि / ततस्तु मूलमासाद्य वायुः संबन्धमात्मनः

ໃນເວລານັ້ນ ໂລກໄຮ້ແສງ ແລະເທຊະກໍກາຍເປັນວາຍຸ; ຈາກນັ້ນວາຍຸເຂົ້າຮອດມູນຮາກຂອງຕົນ ແລະສ້າງສາຍສຳພັນແຫ່ງຕົນ

Verse 16

ऊर्ध्वञ्चाधश्च तिर्यक्च दोधवीति दिशो दश / वायोरपि गुणं स्पर्शमाकाशं ग्रसते च तत्

ທັງເທິງ ທັງລຸ່ມ ແລະທາງຂວາງ—ທິດທັງສິບສັ່ນໄຫວ; ອາກາດທາດກໍກືນຄຸນຂອງວາຍຸ ຄື “ການສຳຜັດ” ດ້ວຍ

Verse 17

प्रशाम्यति तदा वायुः खन्तु तिष्ठत्यनावृतम् / अरूपमरसस्पर्शमगन्धं न च मूर्तिमत्

ເມື່ອນັ້ນວາຍຸສົງບ; ແຕ່ຄັມ (ອາກາດ) ຍັງຄົງຢູ່ໂດຍບໍ່ຖືກປົກຄຸມ—ໄຮ້ຮູບ ໄຮ້ລົດ ໄຮ້ການສຳຜັດ ໄຮ້ກິ່ນ ແລະບໍ່ເປັນຮູບທາດ

Verse 18

सर्वमापूरयच्छब्दैः सुमहत्तत्प्रकाशते / तस्मिंल्लीने तदा शिष्टमाकाशं शब्दलक्षणम्

ເມື່ອສຽງອັນສັກສິດເຕີມເຕັມທຸກສິ່ງ ມະຫັດຕັດຕະວະອັນໃຫຍ່ກໍປາກົດສະຫວ່າງ. ເມື່ອລະລາຍໃນນັ້ນແລ້ວ ເຫຼືອແຕ່ອາກາດທີ່ມີລັກສະນະແມ່ນສຽງ.

Verse 19

शब्दमात्रं तदाकाशं सर्वमावृत्य तिष्ठति / तत्र शब्दं गुमं तस्य भूतदिर्ग्रसते पुनः

ອາກາດນັ້ນດຳລົງຢູ່ຄອບຄຸມທຸກສິ່ງໃນສະພາບເປັນສຽງລ້ວນໆ. ທີ່ນັ້ນ ສຽງອັນເລິກລັບຂອງມັນຖືກພູຕາດິຝ່າຍຕະມັສກືນກິນອີກຄັ້ງ.

Verse 20

भूतेन्द्रियेषु युगपद्भूतादौ संस्थितेषु वै / अभिमानात्मको ह्येष भूतादिस्तामसः स्मृतः

ເມື່ອທາດທັງຫຼາຍແລະອິນທຣີຍະທັງປວງຕັ້ງຢູ່ພ້ອມກັນໃນພູຕາດິ ພູຕາດິທີ່ມີສະພາບເປັນຄວາມຍຶດວ່າ ‘ຂ້ອຍ’ ນີ້ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນຝ່າຍຕະມັສ.

Verse 21

भूतादिर्ग्रसते चापि महान्वै बुद्धिलक्षणः / महानात्मा तु विज्ञेयः संकल्पो व्यवसायकः

ພູຕາດິຍັງກືນ ‘ມະຫານ’ ຜູ້ມີລັກສະນະແມ່ນພຸດທິອີກດ້ວຍ. ມະຫານາຕະມັນນັ້ນພຶງຮູ້ວ່າເປັນສັງກັນປະ ແລະພະລັງແຫ່ງການຕັດສິນໃຈອັນແນ່ວແນ່.

Verse 22

बुद्धिर्मनश्च लिङ्गं च महानक्षर एव च / पर्यायवाचकैः शब्दैस्तमाहुस्तत्त्व चिन्तकाः

ພຸດທິ, ມະນັສ, ລິງຄະ, ມະຫານ ແລະ ອັກສະຣະ—ດ້ວຍຄຳທີ່ເປັນນາມພ້ອມເຫຼົ່ານີ້ ນັກພິຈາລະນາຕັດຕະວະເອີ້ນສິ່ງນັ້ນ.

Verse 23

संप्रलीनेषु भूतेषु गुणसाम्ये ततो महान् / लीयन्ते गुणसाम्यं तु स्वात्मन्येवावतिष्ठते

ເມື່ອສັດທັງປວງລະລາຍໃນປະລະຍະ ແລະເຂົ້າສູ່ຄວາມເສມພາກຂອງຄຸນທັງສາມ ມະຫັດຕັດຕະວະກໍລະລາຍ; ແຕ່ຄວາມເສມພາກແຫ່ງຄຸນຍັງຕັ້ງມັ່ນໃນອາດມັນເອງ

Verse 24

लीयन्ते सर्वभूतानां कारणानि प्रसंगमे / इत्येष संयमश्चैव तत्त्वानां कारणैः सह

ເຫດປັດໃຈຂອງສັດທັງປວງກໍລະລາຍໄປຕາມລຳດັບ; ນີ້ແຫຼະແມ່ນ ‘ສັງຍະມະ’ ຄືການຄວບຄຸມຕັດຕະວະທັງຫມົດພ້ອມດ້ວຍເຫດຂອງມັນ

Verse 25

तत्त्वप्रसंयमो ह्येष स्मृतो ह्यावर्तको द्विजाः / धर्माधर्मौं तपो ज्ञानं शुभं सत्यानृते तथा

ໂອ ດວິຊະທັງຫຼາຍ! ການສັງຍະມະແຫ່ງຕັດຕະວະນີ້ ຖືກຈື່ຈຳວ່າ ‘ອາວັດຕະກະ’ ຜູ້ໃຫ້ທຸກສິ່ງຫວນກັບ: ທຳ-ອະທຳ, ຕະປະ, ຍານ, ຄວາມມົງຄຸນ, ແລະ ຈິງ-ເທັດ

Verse 26

ऊर्ध्वभावो ह्यधोभावः सुखदुःखे प्रियाप्रिये / सर्वमेतत्प्रपञ्चस्थं गुणमात्रात्मकं स्मृतम्

ສະພາບສູງແລະສະພາບຕ່ຳ, ສຸກ-ທຸກ, ຮັກ-ຊັງ—ທັງໝົດນີ້ຢູ່ໃນໂລກປະກົດ ແລະຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນສະພາບແຕ່ຄຸນເທົ່ານັ້ນ

Verse 27

निरिन्द्रियाणां च तदा ज्ञानिनां यच्छुभाशुभम् / प्रकृत्यां चैव तत्सर्वं पुण्यं पापं प्रतिष्ठति

ໃນເວລານັ້ນ ສິ່ງໃດທີ່ເປັນມົງຄຸນຫຼືອັບມົງຄຸນສຳລັບຜູ້ຮູ້ທີ່ພົ້ນຈາກອິນຊີ ທັງໝົດນັ້ນ—ທັງບຸນແລະບາບ—ຕັ້ງຢູ່ໃນປະກຣິຕິເທົ່ານັ້ນ

Verse 28

यात्यवस्था तु साचैव देहिनां तु निरुच्यते / जन्तूनां पापपुण्यं तु प्रकृतौ यत्प्रतिष्ठितम्

ສະພາບ ‘ຢາຕະຍະອະວັດສະຖາ’ ຂອງຜູ້ມີກາຍ ຖືກກ່າວໄວ້ນີ້; ບາບ‑ບຸນຂອງສັດທັງຫຼາຍ ຕັ້ງຢູ່ໃນປະກຣິຕິ.

Verse 29

अवस्थास्थानि तान्येव पुण्यपापानि जन्तवः / योजयन्ते पुनर्देहान्परत्वेन तथैव च

ບຸນ‑ບາບເຫຼົ່ານັ້ນເອງ ຕັ້ງຢູ່ຕາມສະພາບ ແລ້ວຜູກສັດໃຫ້ໄດ້ຮັບກາຍໃໝ່ຊ້ຳໆ; ແລະໃຫ້ຜົນໃນປະໂລກດ້ວຍ.

Verse 30

धर्माधर्मौं तु जन्तूनां गुणमात्रात्मकावुभौ / कारणैः स्वैः प्रचीयेते कायत्वेनेह जन्तुभिः

ທຳມະ ແລະ ອະທຳມະ ຂອງສັດທັງຫຼາຍ ເປັນແຕ່ຮູບແຫ່ງຄຸນະ; ດ້ວຍເຫດຂອງຕົນ ສັດໃນໂລກນີ້ສະສົມມັນເປັນຄວາມເປັນກາຍ.

Verse 31

सचेतनाः प्रलीयन्ते क्षेत्रज्ञाधिष्ठिता गुणाः / सर्गे च प्रतिसर्गे च संसारे चैव जन्तवः

ຄຸນະທີ່ມີຈິດຮູ້ ແລະອາໄສກະເສດຣະຍະ ຍ່ອມລະລາຍໃນຄາວປະລັຍ; ແລະສັດທັງຫຼາຍຍັງເວັນວຽນໃນການສ້າງ ແລະການສ້າງຄືນ ພ້ອມທັງສັງສາຣ.

Verse 32

संयुज्यन्ते वियुज्यन्ते कारणैः संचरन्ति च / राजसी तामसी चैव सात्त्विकी चैव वृत्तयः

ໂດຍເຫດປັດໃຈ ພວກເຂົາຈຶ່ງປະສານ; ໂດຍເຫດປັດໃຈຈຶ່ງແຍກ; ແລະໂດຍເຫດປັດໃຈຈຶ່ງສັນຈອນ—ວັດຕິແບບຣາຊະສີ, ຕາມະສີ, ແລະສາຕະວິກີ.

Verse 33

गुणमात्राः प्रवर्तन्ते पुरुषाधिष्ठता स्त्रिधा / उर्द्ध्वदेशात्मकं सत्त्वमधोभागात्मकं तमः

ມີແຕ່ຄຸນະເທົ່ານັ້ນທີ່ເຄື່ອນໄຫວ; ອຳນາດອະທິດຖານຂອງປຸຣຸສະມີສາມປະການ. ສັດຕະວະເປັນທາງຂຶ້ນ, ຕະມະສະເປັນທາງລົງ.

Verse 34

तयोः प्रवर्त्तकं मध्ये इहैवावर्त्तकं रजः / इत्येवं परिवर्तन्तेत्रयश्चेतोगुणात्मकाः

ລະຫວ່າງສອງນັ້ນ ຣະຈັສເປັນຜູ້ກະຕຸ້ນ ແລະເຮັດໃຫ້ຫມຸນວຽນຢູ່ນີ້. ດັ່ງນັ້ນຄຸນະທັງສາມແຫ່ງຈິດຈຶ່ງຜັນແປສລັບກັນ.

Verse 35

लोकेषु सर्वभूतानां तन्न कार्यं विजानता / अविद्याप्रत्ययारंभा आरभ्यन्ते हि मानवैः

ໃນໂລກທັງຫຼາຍ ແມ່ນແຕ່ຮູ້ຄວາມຈິງແຫ່ງການກະທຳຂອງສັດທັງປວງ ມະນຸດກໍຍັງເລີ່ມການງານຈາກຄວາມເຊື່ອທີ່ເກີດຈາກອະວິທະຍາ.

Verse 36

एतास्तु गतयस्तिस्रः शुभात्पापात्मिकाः स्मृताः / तमसो ऽभिभवाज्जन्तुर्याथातथ्यं न विन्दति

ຄະຕິສາມປະການນີ້ ຖືກຈື່ຈຳວ່າ ຈາກຄວາມດີງາມໄປຫາຄວາມບາບ. ເມື່ອຕະມະສະຄອບງຳ ສັດຈຶ່ງບໍ່ພົບຄວາມຈິງຕາມທີ່ເປັນ.

Verse 37

अतत्त्वदर्शनात्सो ऽथ विविधं वध्यते ततः / प्राकृतेन च बन्धेन तथ्यावैकारिकेण च

ເນື່ອງຈາກບໍ່ເຫັນຕັດຕະວະ (ສະພາວະຈິງ) ເຂົາຈຶ່ງຖືກຜູກມັດຫຼາຍຢ່າງ: ດ້ວຍພັນທະແຫ່ງປຣະກຣິຕິ ແລະດ້ວຍພັນທະແຫ່ງຄວາມແປປ່ຽນທີ່ຄ້າຍຄວາມຈິງ.

Verse 38

दक्षिणाभिस्ततीयेन बद्धो ऽत्यन्तं विवर्त्तते / इत्येते वै त्रयः प्रोक्ता बन्धा ह्यज्ञानहेतुकाः

ຜູ້ຖືກຜູກດ້ວຍພັນທະທີ່ສາມ ຄືຄວາມຍຶດຕິດໃນທັກສິນາ (ທານບູຊາ) ຈະເວັນວຽນຢ່າງຫນັກ. ພັນທະທັງສາມນີ້ມີອະວິຊາເປັນເຫດ.

Verse 39

अनित्ये नित्यसंज्ञा च दुःखे च सुखदर्शनम् / अस्वे स्वमिति च ज्ञानमशुचौ शुचिनिश्चयः

ເຫັນສິ່ງບໍ່ທ່ຽງວ່າທ່ຽງ ເຫັນສຸກໃນທຸກຂ໌; ຮູ້ສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນຂອງຕົນວ່າ ‘ຂອງຂ້ອຍ’ ແລະຕັດສິນອະສຸຈິວ່າ ‘ສຸຈິ’—ນີ້ແມ່ນຄວາມຫຼົງຜິດ.

Verse 40

येषामेते मनोदोषा ज्ञानदोषा विपर्ययात् / रागद्वेषनिवृत्तिश्च तज्ज्ञानं समुदाहृतम्

ຜູ້ໃດມີຄວາມບົກພ່ອງແຫ່ງໃຈ ແລະຄວາມບົກພ່ອງແຫ່ງປັນຍາເນື່ອງຈາກຄວາມເຫັນຜິດ; ແລະເມື່ອຣາກ-ໂທສະດັບລົງ—ນັ້ນແມ່ນ ‘ຍານ’ ຕາມທີ່ກ່າວໄວ້.

Verse 41

अज्ञानं तमसो मूरं कर्मद्वयफलं रजः / कर्म जस्तु पुनर्देहो महादुःखं प्रवर्त्तते

ອະວິຊາແມ່ນຮາກແຫ່ງຕະມັສ; ຣະຊັສແມ່ນຜົນສອງປະການຂອງກຳ. ຈາກກຳຈຶ່ງເກີດກາຍໃໝ່ອີກ ແລະທຸກຂ໌ໃຫຍ່ກໍດຳເນີນຕໍ່ໄປ.

Verse 42

श्रोत्रजा नेत्रजा चैव त्वग्जिह्वाघ्राणजा तथा / पुनर्भवकरी दुःखात्कर्मणा जायते तृषा

ຕັນຫາຕໍ່ອາຣົມທີ່ເກີດຈາກຫູ ຕາ ຜິວ ລີ້ນ ແລະດັງ ເກີດຈາກທຸກຂ໌ເນື່ອງຈາກກຳ ແລະເປັນເຫດໃຫ້ເກີດພົບໃໝ່.

Verse 43

सतृष्णो ऽभिहितो बालः स्वकृतैः कर्मणः फलैः / तैलवीडकवज्जीवस्तत्रैव परिवर्त्तते

ເດັກນ້ອຍຜູ້ເຕັມໄປດ້ວຍຕັນຫາ ຖືກຜູກມັດດ້ວຍຜົນແຫ່ງກຳທີ່ຕົນເຮັດ; ດຸດເຄື່ອງບີບນ້ຳມັນ ຊີວິດກໍຫມຸນຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ।

Verse 44

तस्मान्मूलमनर्थानामज्ञान मुपदिश्यते / तं शत्रुमवधार्यैकं ज्ञाने यत्नं समाचरेत्

ດັ່ງນັ້ນ ຮາກແຫ່ງຄວາມວິບັດທັງປວງຖືກສອນວ່າແມ່ນອະວິຊາ; ຈົ່ງຮູ້ຊັດສັດຕູອັນດຽວນັ້ນ ແລ້ວພາກເພຍໃນຍານ।

Verse 45

ज्ञानाद्धि त्यजते सर्वं त्यागाद्बुद्धिर्विरज्यते / वैराग्याच्छुध्यते चापि शुद्धः सत्त्वेन मुच्यते

ດ້ວຍຍານ ຜູ້ປະພຶດຍ່ອມລະທຸກສິ່ງ; ດ້ວຍການລະ ປັນຍາຍ່ອມໄຮ້ລາຄະ; ດ້ວຍວິຣາຄະຍ່ອມບໍລິສຸດ ແລະເມື່ອບໍລິສຸດແລ້ວ ຍ່ອມພົ້ນດ້ວຍສັດຕະວະ।

Verse 46

अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि रागं भूतापहारिणम् / अभिष्वङ्गाय योगः स्याद्विषयेष्ववशात्मनः

ຕໍ່ໄປນີ້ ຂ້ອຍຈະກ່າວເຖິງຣາຄະອັນພາຊີວິດຂອງສັດທັງຫຼາຍໄປ; ສໍາລັບຈິດທີ່ອ່ອນແອຕໍ່ອາຣົມ ຄວາມຕິດພັນນັ້ນເອງກາຍເປັນ “ໂຍຄະ”.

Verse 47

अनिष्टमिष्टमप्रीतिप्रीतितापविषादनम् / दुःखलाभे न तापश्च सुखानुस्मरणं तथा

ຕໍ່ສິ່ງທີ່ບໍ່ພໍໃຈ ແລະສິ່ງທີ່ພໍໃຈ ມີຄວາມບໍ່ຊອບ ແລະຄວາມຊອບ ກ່ອນໃຫ້ເກີດຄວາມຮ້ອນຮົນແລະຄວາມເສົ້າ; ໄດ້ທຸກຂ໌ກໍບໍ່ຮ້ອນໃຈ ແລະຍັງລະລຶກສຸກເຊັ່ນນັ້ນ—(ເປັນອາການ)

Verse 48

इत्येष वैषयो रागः संभूत्याः कारणं स्मृतः / ब्रह्मादौ स्थावरान्ते वै संसारेह्यादिभौतिके

ດັ່ງນີ້ ຄວາມຫຼົງຕິດໃນອາລົມວິສັຍ (ໄວສະຍະ-ຣາກະ) ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນເຫດແຫ່ງການເກີດ; ຈາກພຣະພຣົມາເຖິງສັດຢືນນິ່ງ ໃນສັງສາຣະອາດິພາວຕິກນີ້

Verse 49

अज्ञानपूर्वकं तस्मादज्ञानं तु विवर्जयेत् / यस्य चार्षे न प्रमाणं शिष्टाचारं तथैव च

ດັ່ງນັ້ນ ຄວນລະອະວິຊາທີ່ເກີດຈາກອະວິຊາ; ສິ່ງໃດບໍ່ມີຫຼັກຖານຈາກລຶສີ (ອາຣສະ-ປຣະມານ) ແລະບໍ່ຕາມຈາຣີດຂອງຜູ້ດີ (ຊິສະຕາຈາຣ)

Verse 50

वर्णाश्रमविरुद्धो यः शिष्टशास्त्रविरोधकः / एष मार्गो हि निरये तिर्य्यग्योनौ च कारणम्

ຜູ້ໃດຂັດກັບວັນນາສະຣະມ ແລະຕໍ່ຕ້ານຄຳສອນຂອງຜູ້ດີ—ເສັ້ນທາງນັ້ນແຫຼະເປັນເຫດໃຫ້ຕົກນະຣົກ ແລະໄປສູ່ກຳເນີດເປັນສັດ (ຕິຣະຍັກ-ໂຢນິ)

Verse 51

तिर्य्यग्यो निगतं चैव कारणं तत्त्ररुच्यते / त्रिविधो यातनास्थाने तिर्य्यग्योनौ च षड्विधे

ເຫດໃຫ້ໄປສູ່ຕິຣະຍັກ-ໂຢນິ ກໍຖືກກ່າວໄວ້ທີ່ນັ້ນ; ໃນສະຖານແຫ່ງການທໍລະມານມີ 3 ປະການ ແລະໃນຕິຣະຍັກ-ໂຢນິມີ 6 ປະການ

Verse 52

कारणे विषये चैव प्रतिघातस्तु सर्वशः / अनैश्वर्यं तु तत्सर्वं प्रतिघातात्मकं स्मृतम्

ທັງໃນເຫດ ແລະໃນອາລົມວິສັຍ ມີການຂັດຂວາງ (ປະຕິຆາດ) ທົ່ວໄປ; ຄວາມບໍ່ມີອຳນາດ (ອະໄນສະວັຣຍະ) ທັງໝົດນັ້ນ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນສະພາບແຫ່ງການຂັດຂວາງ

Verse 53

इत्येषा तामसी वृत्तिर्भूतादीनां चतुर्विधा / सत्त्वस्थमात्रकं चित्तं यथासत्त्वं प्रदर्शनात्

ດັ່ງນີ້ ຄວາມເຄື່ອນໄຫວແຫ່ງຕະມັດຂອງພູດທັງຫຼາຍມີ 4 ປະການ. ຈິດທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນສັດຕະວະ ຍ່ອມສະແດງຕາມສັດຕະວະ.

Verse 54

तत्त्वानां च यथातत्त्वं दृष्ट्वा वै तत्त्वदर्शनात् / सत्त्वक्षेत्रज्ञनानात्वमेतन्नानार्थदर्शनम्

ເມື່ອເຫັນຕັດຕະວະທັງຫຼາຍຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍຕັດຕະວະດັດສະນະ ຈຶ່ງຮູ້ນານາຕະວະລະຫວ່າງສັດຕະວະແລະເຂດຕະຣະຊະຍະ; ນີ້ແມ່ນນານາອັດຖະດັດສະນະ.

Verse 55

नानात्वदर्शनं ज्ञानं ज्ञानाद्वै योग उच्यते / तेन बद्धस्य वै बन्धो मोक्षो मुक्तस्य तेन च

ການເຫັນນານາຕະວະແມ່ນຍານ; ຈາກຍານນັ້ນເອີ້ນວ່າໂຍຄະ. ດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ຜູ້ຖືກຜູກຍ່ອມມີພັນທະ ແລະຜູ້ຫຼຸດພົ້ນຍ່ອມໄດ້ໂມກສະ.

Verse 56

संसारे विनिवृत्ते तु मुक्तो लिङ्गेन मुच्यते / निःसंबन्धो ह्यचैतन्यः स्वात्मन्येवावतिष्ठते

ເມື່ອຖອນອອກຈາກສັງສາຣະແລ້ວ ຜູ້ຫຼຸດພົ້ນຍ່ອມພົ້ນຈາກລິງຄະ (ກາຍລະອຽດ) ດ້ວຍ. ລາວໄຮ້ຄວາມກ່ຽວພັນ ປານດັ່ງອະໄຈຕະນະ ແລະຕັ້ງຢູ່ໃນອາດມັນຂອງຕົນເອງ.

Verse 57

स्वात्मन्यवस्थितश्चापि विरूपाख्येन लिख्यते / इत्येतल्लक्षणं प्रोक्तं समासाज्ज्ञान मोक्षयोः

ແມ່ນແຕ່ຕັ້ງຢູ່ໃນອາດມັນຂອງຕົນ ກໍຖືກເອີ້ນວ່າ “ວິຣູປະ”. ດັ່ງນີ້ ລັກສະນະຂອງຍານ ແລະ ໂມກສະ ໄດ້ກ່າວໂດຍສັງຂະເສບ.

Verse 58

स चापि त्रिविधः प्रोक्तो मोक्षो वै तत्त्वदर्शिभिः / पूर्वं वियोगो ज्ञानेन द्वितीये रागसंक्षयात्

ຜູ້ເຫັນສັດທຳໄດ້ກ່າວວ່າ ໂມກສະມີ 3 ປະການ: ປະການທຳອິດແມ່ນການຫຼຸດອອກດ້ວຍປັນຍາ, ປະການທີສອງເກີດຈາກການສິ້ນໄປຂອງຄວາມຕິດພັນ (ຣາກ).

Verse 59

तृष्णाक्ष यात्तृतीयस्तु व्याख्यातं मोक्षकारणम् / लिङ्गाभावात्तु कैवल्यं कैवल्यात्तु निरञ्जनम्

ເຫດແຫ່ງໂມກສະປະການທີສາມ ແມ່ນການສິ້ນໄປຂອງຕັນຫາ. ເມື່ອບໍ່ມີລິງຄະ (ເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງອັດຕາ) ຈຶ່ງເຖິງໄກວັນຍະ; ແລະຈາກໄກວັນຍະ ຈຶ່ງເຖິງນິຣັນຈະນະ ອັນບໍ່ມີມົນທິນ.

Verse 60

निरञ्जनत्वाच्छुद्धस्तु नितान्यो नैव विद्यते / अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि वैराग्यं दोषदर्शनात्

ເນື່ອງຈາກເປັນນິຣັນຈະນະ ຈຶ່ງບໍລິສຸດ; ບໍ່ມີສິ່ງນິດທີ່ອື່ນໃດເທົ່າທຽມ. ຈາກນີ້ໄປ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວເຖິງໄວຣາກຍະ ທີ່ເກີດຈາກການເຫັນໂທດ.

Verse 61

दिव्ये च मानुषे चैव विषये पञ्चलक्षणे / अप्रद्वेषो ऽनभिष्वङ्गः कर्त्तव्यो दोषदर्शनात्

ໃນອາຣົມທີ່ເປັນທິບ ແລະເປັນມະນຸດ ອັນມີລັກສະນະ 5 ປະການ ເມື່ອເຫັນໂທດແລ້ວ ພຶງບໍ່ເກີດຄວາມຊັງ ແລະບໍ່ຍຶດຕິດ; ນີ້ແມ່ນໜ້າທີ່.

Verse 62

तपप्रीतिविषादानां कार्यं तु परिवर्जनम् / एवं वैराग्यमास्थाय शरीरी निर्ममो भवेत्

ຄວນລະທັງຕະປະ, ຄວາມປິຕິຍິນດີ, ແລະຄວາມເສົ້າໝອງ. ເມື່ອອາໄສໄວຣາກຍະແບບນີ້ ຜູ້ມີກາຍຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຍຶດຖືວ່າເປັນຂອງຕົນ.

Verse 63

अनित्यमशिवं दुःखमिति वुद्ध्यानुचिन्त्य च / विशुद्धं कार्यकरणं सत्त्वस्यातिनिषैवया

ເມື່ອພິຈາລະນາດ້ວຍປັນຍາວ່າ ‘ບໍ່ຖາວອນ, ບໍ່ເປັນມງຄົນ, ແລະເປັນທຸກຂ໌’ ແລ້ວ ດ້ວຍການປະພຶດປະຕິບັດຢ່າງເຂັ້ມຂັ້ນ ການກະທຳຂອງສັດຕະວະຍ່ອມບໍລິສຸດ।

Verse 64

परिपक्वकषायो हि कृत्स्नान्दोषान्प्रपश्यति / ततः प्रयाणकाले हि दोषैर्नैमित्तिकैस्तथा

ຜູ້ທີ່ກະສາຍະສຸກງອມແລ້ວ ຍ່ອມເຫັນໂທດທັງປວງຢ່າງຊັດ; ແລ້ວເມື່ອເຖິງເວລາຈາກໄປ ກໍເຫັນໂທດຊົ່ວຄາວຕາມເຫດປັດໃຈເຊັ່ນນັ້ນດ້ວຍ।

Verse 65

ऊष्मा प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः / स शरीरमुपाश्रित्य कृत्स्नान्दोषान्रुणद्धि वै

ຄວາມຮ້ອນທີ່ກຳເລີບໃນກາຍ ຖືກກະຕຸ້ນໂດຍລົມອັນແຮງ; ມັນອາໄສກາຍນັ້ນເອງ ແລະກັ້ນຂວາງໂທດທັງປວງໄວ້।

Verse 66

प्राणक्थानानि भिन्दन्हि छिन्दन्मर्माण्यतीत्य च / शैत्यात्प्रकुपितो वायुरूर्द्ध्वं तूत्क्रमते ततः

ມັນເຈາະທີ່ຕັ້ງແຫ່ງປຣານ ຕັດຜ່ານຈຸດສຳຄັນ (ມະຣະມະ) ແລ້ວລ່ວງໄປ; ເນື່ອງຈາກຄວາມໜາວ ວາຍຸທີ່ກຳເລີບຈຶ່ງອອກໄປທາງເທິງ।

Verse 67

स चायं सर्वभूतानां प्राणस्थानेष्ववस्थितः / समासात्संवृते ज्ञाने संचृत्तेषु च कर्मसु

ແລະວາຍຸນີ້ສະຖິດຢູ່ໃນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງປຣານຂອງສັດທັງປວງ; ເມື່ອຄວາມຮູ້ຖືກປິດບັງຢ່າງໄວ ແລະກຳກັບກຳກຳກະທຳຫົດຕົວລົງ।

Verse 68

स जीवो नाभ्यधिष्ठानः कर्मभिः स्वैः पुराकृतैः / अष्टाङ्गप्रणवृत्तिं वै स विच्यावयते पुनः

ຊີວະນັ້ນສະຖິດຢູ່ທີ່ຖານສະດື ໂດຍກຳທີ່ເຄີຍກະທຳໄວ້ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ການເຄື່ອນໄຫວຂອງປຣານະແປດອົງປະກອບສັ່ນຄືນອີກຄັ້ງ

Verse 69

शरीरं प्रजहन्सोंऽते निरुच्छ्वासस्ततो भवेत् / एवं प्राणैः परित्यक्तो मृत इत्यभिधीयते

ໃນທ້າຍທີ່ສຸດ ເມື່ອລະທິ້ງຮ່າງກາຍ ລົມຫາຍໃຈກໍດັບ; ຜູ້ທີ່ຖືກປຣານະລະທິ້ງແບບນີ້ ຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ຕາຍ’

Verse 70

यथेह लोके स्वप्ने तं नीयमानमितस्ततः / रञ्जनं तद्विधेयस्य ते तान्यो न च विद्यते

ເຫມືອນໃນໂລກນີ້ ໃນຄວາມຝັນ ລາວຖືກນຳໄປມາຈາກນີ້ໄປນັ້ນ; ສຳລັບຜູ້ຢູ່ໃຕ້ອຳນາດກຳ ນັ້ນແຫຼະແມ່ນຄວາມລື່ນລົມແຫ່ງການເສວຍ; ບໍ່ມີອື່ນ

Verse 71

नृष्णाक्षयस्तृतीयस्तु व्याख्यातं मोक्षलक्षणम् / शब्दाद्ये विषये दोषदृष्टिर्वै पञ्चलक्षणे

ປະການທີສາມແມ່ນ ‘ການສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາ’ ອັນໄດ້ອະທິບາຍວ່າເປັນລັກສະນະຂອງໂມກສະ; ແລະການເຫັນໂທດໃນອາລົມເຊັ່ນສຽງເປັນຕົ້ນ ຢູ່ໃນລັກສະນະຫ້າ

Verse 72

अप्रद्वेषो ऽनभिष्वङ्गः प्रीतितापविवर्जनम् / वैराग्यकारणं ह्येते प्रकृतीनां लयस्य च

ການບໍ່ມີຄວາມຊັງ, ການບໍ່ຍຶດຕິດ, ແລະການຫຼີກພົ້ນຈາກຄວາມພໍໃຈກັບຄວາມເຜົາຮ້ອນ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນເຫດແຫ່ງໄວຣາກະຍະ ແລະເຫດແຫ່ງການລະລາຍຂອງປຣະກຣິຕິທັງຫຼາຍ

Verse 73

अष्टौ प्रकृतयो ज्ञेयाः पूर्वोक्ता वै यथाक्रमम् / अव्यक्ताद्यास्तु विज्ञेया भूतान्ताः प्रकृतेर्भवाः

ຕາມລຳດັບທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ກ່ອນ ມີປຣະກຣິຕິ 8 ປະການພຶງຮູ້; ເລີ່ມຈາກອະວະຍັກຕະ ໄປຈົນເຖິງພູຕະ ລ້ວນເກີດຈາກປຣະກຣິຕິ.

Verse 74

वर्णाश्रमाचारयुक्तः शिष्टः शास्त्राविरोधनः / वर्णाश्रमाणां धर्मो ऽयं देवस्थानेषु कारणम्

ການປະພຶດຕາມຈາຣີດວັນນະ–ອາສຣົມ ເປັນຜູ້ສຸພາບ ແລະບໍ່ຂັດກັບຄຳສອນແຫ່ງສາສະຕຣາ—ນີ້ແມ່ນທຳຂອງວັນນະ–ອາສຣົມ ອັນເປັນເຫດແລະຖານໃນເທວະສະຖານ.

Verse 75

ब्रह्मादीनि पिशाचान्तान्यष्टौ स्थानानि देवता / ऐश्वर्यमाणिमाद्यं हि कारणं ह्यष्टलक्षणम्

ຈາກພຣະພຣະຫມາ ຫາປິສາດ ມີສະຖານະຂອງເທວະ 8 ຊັ້ນ. ອິດສະວະຣະຍະ, ອະນິມາ ແລະອື່ນໆ—ເປັນເຫດທີ່ມີລັກສະນະ 8 ປະການ.

Verse 76

निमित्तमप्रतीघाते दृष्टे शब्दादिलक्षणे / अष्टावेतानि रूपाणि प्राकृतानि यथाक्रमम्

ໃນຄວາມບໍ່ຖືກຂັດຂວາງ ມີນິມິດເປັນເຫດ; ໃນລັກສະນະເຊັ່ນສຽງເປັນຕົ້ນ ມີສິ່ງທີ່ປະຈັກ. ຮູບ 8 ປະການນີ້ເປັນຂອງປຣະກຣິຕິ ຕາມລຳດັບ.

Verse 77

क्षेत्रज्ञेष्वनुसज्जन्ते गुणमात्रत्मकानि तु / प्रावृट्काले पृथग्मेघं पश्यन्तीव सचक्षुषः

ສິ່ງທີ່ເປັນແຕ່ສະພາວະຂອງກຸນະ ຍ່ອມເກາະກ່ຽວໃນເຂດຣະຊະຍະ; ດຸດດັ່ງໃນລະດູຝົນ ຜູ້ມີຕາເຫັນເມກແຍກເປັນກ້ອນໆ.

Verse 78

पश्यन्त्येवं विधाः सिद्धा जीवं दिव्येन चक्षुषा / खादतश्चान्नपानानि योनीः प्रविशतस्तथा

ສິດທະຜູ້ເປັນແນວນີ້ ເຫັນຊີວະດ້ວຍຕາທິບ; ເຫັນລາວກິນອາຫານແລະນ້ຳ ແລ້ວເຂົ້າສູ່ຍົນີ (ກຳເນີດ) ຕ່າງໆ.

Verse 79

तिर्यगूर्ध्वमधस्ताच्च धावतो ऽपि यथाक्रमम् / जीवः प्राणस्तथा लिङ्गं करणं च चतुष्टयम्

ແມ່ນແຕ່ລາວເຄື່ອນໄຫວໄປທາງຂວາງ ຂຶ້ນເທິງ ແລະລົງລຸ່ມຕາມລຳດັບ ກໍຖືກເອີ້ນດ້ວຍສີ່ນາມ: ຊີວະ, ປຣານະ, ລິງຄະ, ແລະ ກະຣະນະ.

Verse 80

पर्यायवाचकैः शब्दैरेकार्थैः सो ऽभिलष्यते / व्यक्ताव्यक्तप्रमाणो ऽयं स वै भुङ्क्ते तु कृत्स्नशः

ດ້ວຍຄຳພ້ອມຄວາມໝາຍອັນມີຄວາມໝາຍດຽວ ກໍໝາຍເຖິງລາວນັ້ນເອງ; ຊີວະນີ້ມີຂອບເຂດທັງປາກົດແລະບໍ່ປາກົດ ແລະຍ່ອມເສວຍຜົນທັງປວງໂດຍຄົບຖ້ວນ.

Verse 81

अव्यक्तानुग्रहान्तं च क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं च यत् / एवं ज्ञात्वा शुचिर्भूत्वा ज्ञानाद्वै विप्रमुच्यते

ສິ່ງໃດທີ່ໄປຮອດຂອບເຂດແຫ່ງພຣະກະຣຸນາຂອງອະວະຍັກຕະ ແລະຢູ່ໃຕ້ການຄຸ້ມຄອງຂອງກະເສດຣະຊະຍະ—ເມື່ອຮູ້ດັ່ງນີ້ ແລະເຮັດໃຈໃຫ້ບໍລິສຸດ ຍ່ອມພົ້ນໄດ້ດ້ວຍຍານ.

Verse 82

नष्टं चैव यथा तत्त्वं तत्त्वानां तत्त्वदर्शने / यथेष्टं परिनिर्याति भिन्ने देहे सुनिर्वृते

ເມື່ອເຫັນຕັດຕະວະທັງຫຼາຍຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຕັດຕະວະກໍດັບສູນໄປດັ່ງນັ້ນ; ເມື່ອກາຍແຕກດັບ ໃນຄວາມສະຫງົບແຫ່ງນິຣະວຶຕິ ລາວຍ່ອມຈາກໄປຕາມປາຖະໜາ.

Verse 83

भिद्यते करणं चापि ह्यव्यक्तज्ञानिनस्ततः / मुक्तो गुणशरीरेण प्रणाद्येन तु सर्वशः

ເມື່ອນັ້ນ ອະວະຍະພາຍໃນຂອງຜູ້ຮູ້ “ອະວະຍັກຕະ” ກໍຖືກແຍກທຳລາຍ; ລາວພົ້ນຈາກກາຍແຫ່ງຄຸນ ແລະລະລາຍທົ່ວໄປໃນປຣະນາດ (ສຽງປຣານ).

Verse 84

नान्यच्छरीरमादत्ते दग्धे वीजे यथाङ्कुरः / ज्ञानी च सर्वसंसाराविज्ञशारीरमानसः

ເຫມືອນເມັດທີ່ໄໝ້ແລ້ວບໍ່ງອກໜໍ່, ຜູ້ມີຍານກໍບໍ່ຮັບກາຍໃໝ່; ກາຍແລະໃຈຂອງລາວພົ້ນຈາກອະວິຊາແຫ່ງສັງສານ.

Verse 85

ज्ञानाच्चतुर्द्दशाबुद्धः प्रकृतिस्थो निवर्तते / प्रकृतिं सत्यमित्याहुर्विकारो ऽनृतमुच्यते

ໂດຍຍານຮູ້ເຖິງສິບສີ່ຂັ້ນ, ຜູ້ຢູ່ໃນປຣະກຣິຕິກໍຫັນກັບ (ນິວັດ); ປຣະກຣິຕິເອີ້ນວ່າ “ສັດ” ແລະວິການຂອງນາງເອີ້ນວ່າ “ອັນຣຶຕະ”.

Verse 86

असद्भावो ऽनृतं ज्ञेयं सद्भावः सत्य मुच्यते / अनामरूपं क्षेत्रज्ञनामरूपं प्रचक्षते

ພາວະທີ່ບໍ່ແທ້ພຶງຮູ້ວ່າ “ອັນຣຶຕະ”, ພາວະທີ່ແທ້ເອີ້ນວ່າ “ສັດ”; ກເສດຣະຊະຍະ ຖືກກ່າວວ່າໄຮ້ນາມແລະຮູບ, ແຕ່ (ກເສດຣະ) ມີນາມແລະຮູບ.

Verse 87

यस्मात्क्षेत्रं विजानाति तत्मात्क्षेत्रज्ञ उच्यते / क्षेत्रं प्रत्ययते यस्मात्क्षेत्रज्ञः शुभ उच्यते

ເພາະລາວຮູ້ຈັກ “ເຂດຣະ” ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “ເຂດຣະຊະຍະ”; ແລະເພາະໂດຍລາວເກີດປຣະຕະຍະ (ການຮູ້ແຈ້ງ) ແຫ່ງເຂດຣະ, ເຂດຣະຊະຍະນັ້ນຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “ສຸພະ” ຜູ້ເປັນມົງຄຸນ.

Verse 88

क्षेत्रज्ञः स्मर्यते तस्मात्क्षेत्रं तज्ज्ञैर्विभाष्यते / क्षेत्रं त्वत्प्रत्ययं दृष्टं क्षेत्रज्ञः प्रत्ययः सदा

ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງລະລຶກຖືກຮຽກວ່າ ‘ເຂດຕຣະຍະ’ ແລະນັກຮູ້ອະທິບາຍ ‘ເຂດຕຣະ’। ໂອ ຜູ້ເປັນພະຍານ! ເຂດຕຣະປາກົດວ່າອາໄສການຮັບຮູ້ຂອງທ່ານ; ແຕ່ເຂດຕຣະຍະແມ່ນການຮັບຮູ້ນັ້ນເສມອ.

Verse 89

क्षपणात्कारणाच्चैव क्षतत्राणात्तथैव च / भोज्यत्वविषयत्वाच्च क्षेत्रं क्षेत्रविदो विदुः

ເນື່ອງຈາກມັນເຮັດໃຫ້ເສື່ອມສະລາຍ, ເປັນເຫດ, ແລະປົກປ້ອງຈາກຄວາມເຈັບຊ້ຳ; ອີກທັງເປັນສິ່ງໃຫ້ເສວຍແລະເປັນອາລົມ—ຜູ້ຮູ້ກ່ຽວກັບເຂດຕຣະຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ເຂດຕຣະ’।

Verse 90

महदाद्यं विशेषान्तं सर्वैरूप्यं विलक्षणम् / विकारलक्षणं तद्वै सो ऽक्षरः क्षरमेति च

ຈາກ ‘ມະຫັດ’ ຫາສຸດທ້າຍແຫ່ງ ‘ວິເສດ’ (ທາດຫຍາບ) ສິ່ງທີ່ຄອບຄຸມທຸກຮູບແຕ່ປາກົດແຕກຕ່າງນັ້ນ ມີລັກສະນະແຫ່ງການແປປ່ຽນ; ແມ່ນແຕ່ສິ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ອັກສະຣະ’ ກໍໄປສູ່ຄວາມເສື່ອມ (ກະສະຣະ) ໄດ້.

Verse 91

तमेवानुविकारं तु यस्माद्वै क्षरते पुनः / तस्माच्च कारणाच्चैव ज्ञरमित्यभिधीयते

ແລະສິ່ງນັ້ນເອງ ເນື່ອງຈາກຕາມຫຼັງການແປປ່ຽນ ຈຶ່ງເສື່ອມສະລາຍຊ້ຳໆ; ດ້ວຍເຫດນີ້ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ຍະຣະ (jñara)’.

Verse 92

संसारे नरकेभ्यश्च त्रायते पुरुषं च यत् / दुःखत्राणात्पुनश्चापि क्षेत्रमित्यभिधीयते

ສິ່ງໃດທີ່ປົກປ້ອງມະນຸດຈາກສັງສາຣະ ແລະຈາກນະຣົກທັງຫຼາຍ ພ້ອມທັງໃຫ້ຄວາມພົ້ນທຸກ—ສິ່ງນັ້ນກໍເອີ້ນວ່າ ‘ເຂດຕຣະ’ ເຊັ່ນກັນ.

Verse 93

सुखदुःखमहंभावाद्भोज्यमित्यभिधीयते / अचेतनत्वाद्विषयस्तद्विधर्मा विभुः स्मृतः

ເນື່ອງຈາກກ່ຽວພັນກັບສຸກ–ທຸກ ແລະອະຫັງພາວະ ‘ຂ້ອຍ’ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “ສິ່ງທີ່ຖືກເສວຍ”(bhogya). ເພາະບໍ່ມີຈິດຮູ້ ມັນເປັນອາລົມ/ວັດຖຸ; ສ່ວນວິພຸ ຖືກຈື່ຈຳວ່າມີທຳຕ່າງຈາກນັ້ນ.

Verse 94

न क्षीयते न क्षरति विकारप्रसृतं तु तत् / अक्षरं तेन वाप्युक्तम क्षीणत्वात्तथैव च

ມັນບໍ່ຫຼຸດລົງ ແລະບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ; ແມ່ນແຕ່ດູເຫັນຄືຈະແຜ່ໄປໃນຄວາມແປປ່ຽນ. ເພາະນັ້ນຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “ອັກສະຣະ” ເນື່ອງຈາກມັນບໍ່ພອງຫາຍ.

Verse 95

यस्मात्पूर्यनुशेते च तस्मात्पुरुष उच्यते / पुरप्रत्ययिको यस्मात्पुरुषेत्यभिधीयते

ເນື່ອງຈາກທ່ານສະຖິດຢູ່ໃນ ‘ປຸຣີ’ ຄືເມືອງແຫ່ງກາຍ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “ປຸຣຸສະ”. ແລະເນື່ອງຈາກເປັນຖານແຫ່ງແນວຄິດ ‘ປຸຣ’ (ນະຄອນ) ຈຶ່ງໄດ້ນາມ “ປຸຣຸສະ” ອີກດ້ວຍ.

Verse 96

पुरुषं कथयस्वाथ कथितो ऽज्ञैर्विभाष्यते / शुद्धो निरञ्जनाभासो ज्ञाता ज्ञानविवर्जितः

ເມື່ອຖືກຂໍວ່າ “ຈົ່ງກ່າວເຖິງປຸຣຸສະ” ຄົນບໍ່ຮູ້ຍ່ອມເວົ້າຫຼາຍແນວ. ທ່ານບໍລິສຸດ ເປັນແສງໄຮ້ມົນທິນ; ເປັນຜູ້ຮູ້ ແຕ່ພົ້ນຈາກຄວາມຮູ້ທີ່ເປັນອາລົມວັດຖຸ.

Verse 97

अस्तिनास्तीति सो ऽन्यो वा बद्धो मुक्तो गतःस्थितः / नैर्हेतुकात्त्वनिर्देश्यादहस्तस्मिन्न विद्यते

ຄຳວ່າ ‘ມີ’ ຫຼື ‘ບໍ່ມີ’, ‘ເປັນອື່ນ’; ‘ຖືກຜູກ’ ຫຼື ‘ຫຼຸດພົ້ນ’, ‘ໄປ’ ຫຼື ‘ຕັ້ງຢູ່’—ບໍ່ອາດນຳໄປໃຊ້ກັບມັນໄດ້. ເພາະມັນໄຮ້ເຫດ ແລະບໍ່ອາດຊີ້ບອກ; ບໍ່ມີ ‘ມືຈັບ’ (ທີ່ຍຶດເກາະ) ໃນນັ້ນ.

Verse 98

शुद्धत्वान्न तु दृश्यो वै द्रष्टृत्वात्समदर्शनः / आत्मप्रत्ययकारित्वादन्यूनं वाप्यहेतुकम्

ເນື່ອງຈາກຄວາມບໍລິສຸດ ພຣະອົງຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຫັນໄດ້; ເພາະເປັນຜູ້ເຫັນ ຈຶ່ງເຫັນສະເໝີ. ເພາະເປັນເຫດໃຫ້ເກີດຄວາມຮູ້ອາດມັນ ຈຶ່ງບໍ່ຂາດ ແລະບໍ່ໄຮ້ເຫດ.

Verse 99

भावग्राह्यमनुमानाच्चिन्तयन्न प्रमुह्यते / यदा पश्यति ज्ञातारं शान्तार्थं दर्शनात्मकम्

ຜູ້ທີ່ພິຈາລະນາສະພາວະທີ່ຮັບຮູ້ໄດ້ດ້ວຍອະນຸມານ ຈະບໍ່ຫຼົງ. ເມື່ອເຂົາເຫັນຜູ້ຮູ້ ຜູ້ມີຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມສະງົບ ແລະເປັນສະພາບແຫ່ງການເຫັນພາຍໃນ.

Verse 100

दृश्यादृश्येषु निर्देश्यं तदा तद्दुर्द्धरं वरम् / विज्ञाता न च दृश्येत वृथक्त्वेनेह सर्वशः

ເມື່ອຊີ້ບອກພຣະອົງໃນສິ່ງທີ່ເຫັນແລະບໍ່ເຫັນ ຄວາມຈິງອັນສູງສຸດນັ້ນຍິ່ງຈັບຍາກ. ຜູ້ຮູ້ບໍ່ປາກົດໃນນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ແຍກຂາດໂດຍສິ້ນເຊີງ.

Verse 101

स्वेनात्मना तथात्मानं कारणात्मा नियच्छति / प्रकृतौ कारणे तत्र स्वात्मन्येवोपतिष्ठति

ອາດມັນຜູ້ເປັນເຫດ ຄວບຄຸມອາດມັນດ້ວຍອາດມັນຂອງຕົນເອງ. ໃນນັ້ນ ໃນປຣະກຣິຕິອັນເປັນເຫດ ພຣະອົງດຳລົງຢູ່ໃນສະພາບຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ.

Verse 102

अस्तिनास्तीति सो ऽन्यो वा इहामुत्रेति वा पुनः / एकत्वं वा पृथक्वं वा क्षेत्रज्ञः पुरुषो ऽपि वा

“ມີ” ຫຼື “ບໍ່ມີ”, “ເປັນອື່ນ”, “ຢູ່ນີ້ຫຼືຢູ່ນັ້ນ”—ແລ້ວ “ເປັນໜຶ່ງຫຼືແຍກກັນ”—ໃນທາງເລືອກເຊັ່ນນີ້ ແມ່ນແຕ່ປຸຣຸສະຜູ້ຮູ້ແຫ່ງເຂດ (ເຂດຣະຊະ) ກໍຖືກພິຈາລະນາ.

Verse 103

आत्मा वा स निरात्मा वा चेतनो ऽचेतनो ऽपि वा / कर्त्ता वा सो ऽप्यकर्त्ता वा भोक्ता वा भोज्यमेव च

ພຣະອົງເປັນໄດ້ທັງອາດມັນ ຫຼືບໍ່ແມ່ນອາດມັນ; ທັງມີສະຕິຮູ້ ຫຼືບໍ່ມີ. ເປັນໄດ້ທັງຜູ້ກະທຳ ຫຼືບໍ່ກະທຳ; ທັງຜູ້ເສວຍ ແລະສິ່ງທີ່ຄວນເສວຍ.

Verse 104

यद्गत्वा न निवर्त्तन्ते क्षेत्रज्ञं तु निरञ्जनम् / अवाच्यं तदनाख्यानादग्राह्यं वादहेतुभिः

ຜູ້ໃດບັນລຸແລ້ວບໍ່ຫວນກັບ—ນັ້ນແມ່ນກະເສດຣະຊະຍະຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ. ພຣະອົງເວົ້າບໍ່ໄດ້ ເນື່ອງຈາກບໍ່ອາດອະທິບາຍ; ແລະບໍ່ອາດຈັບໄດ້ດ້ວຍເຫດຜົນແຫ່ງການໂຕ້ຖຽງ.

Verse 105

अप्रतर्क्यमचिन्त्यत्वादवा येत्वाच्च सर्वशः / नालप्य वचसा तत्त्वमप्राप्य मनसा सह

ຕັດຕະວະນັ້ນເກີນການໂຕ້ຕອບເຫດຜົນ, ເກີນການຄິດ, ແລະບໍ່ອາດຮູ້ໄດ້ໂດຍສິ້ນເຊີງ. ບໍ່ອາດເວົ້າດ້ວຍວາຈາ; ແລະບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງໄດ້ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍໃຈ.

Verse 106

क्षेत्रज्ञे निर्गुणे शुद्धे शान्ते क्षीणे निरञ्जने / व्यपेतसुखदुःखे च निरुद्धे शान्तिमागते

ເມື່ອກະເສດຣະຊະຍະເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄຸນລັກສະນະ, ບໍລິສຸດ, ສະຫງົບ, ສິ້ນອັດຕາ ແລະບໍ່ມີມົນທິນ; ພົ້ນຈາກສຸກທຸກ, ຖືກສຳລວມ ແລະເຖິງສັນຕິ—

Verse 107

निरात्मके पुनस्तस्मिन्वाच्यावाच्यं न विद्यते / एतौ संहारविस्तारौ व्यक्ताव्यक्तौ ततः पुनः

ແຕ່ໃນພາວະບໍ່ມີອັດຕານັ້ນ ບໍ່ມີຄວາມແບ່ງວ່າເວົ້າໄດ້ຫຼືເວົ້າບໍ່ໄດ້. ຈາກນັ້ນເອງຈຶ່ງເກີດທັງການຍຸບສະລາຍແລະການແຜ່ຂະຫຍາຍ—ທັງທີ່ປາກົດແລະບໍ່ປາກົດ—ທັງສອງ.

Verse 108

सृज्यते ग्रसते चैव व्यक्तौ पर्यवतिष्ठते / क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं सर्वं पुनः सर्गे प्रवर्त्तते

ຈັກກະວານທັງປວງຖືກສ້າງ ແລະຖືກກືນໃນການລະລາຍ; ໃນພາວະປາກົດຍັງຕັ້ງຢູ່. ທຸກສິ່ງຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງ ກະເສດຣະຊະຍະ ຈຶ່ງເຄື່ອນໄຫວໃນສັກໃໝ່ອີກຄັ້ງ.

Verse 109

अधिष्ठानं प्रपद्येत तस्यान्ते बुद्धिपूर्वकम् / साधर्म्यवैधर्म्यकृतः संयोगो विदितस्तयोः / अनादिमांश्च संयोगो महापुरुषजः स्मृतः

ໃນທ້າຍສຸດ ດ້ວຍປັນຍາອັນຮູ້ເທົ່າທັນ ຈຶ່ງເຂົ້າອາໄສອະທິດຖານ. ການປະສົມຂອງທັງສອງ ອັນເກີດຈາກຄວາມຄ້າຍແລະຄວາມຕ່າງ ເປັນທີ່ຮູ້ກັນ. ສຳພັນນັ້ນໄຮ້ຈຸດເລີ່ມ ແລະຖືກຈື່ຈຳວ່າເກີດຈາກມະຫາປຸຣຸສະ.

Verse 110

यावच्च सर्गप्रति सर्गकालस्तावज्जगत्तिष्ठति संनिरुध्य / पूर्वं हि तस्यैव च बुद्धिपूर्वं प्रवर्त्तते तत्पुरुषार्थंमेव

ຕາມທີ່ການເວລາແຫ່ງສັກແລະປະຕິສັກຍັງດຳລົງ ຈັກກະວານກໍຖືກຄວບຄຸມໃຫ້ຕັ້ງຢູ່. ເພາະແຕ່ເດີມ ດ້ວຍປັນຍາອັນຮູ້ເທົ່າທັນ ມີແຕ່ປຸຣຸສາຣະຖະນັ້ນເອງທີ່ດຳເນີນ.

Verse 111

एषा निसर्गप्रतिसर्गपूर्वा प्राधानिकी चेश्वरकारिता वा / अनाद्यनन्ता ह्यभिमानपूर्वकं वित्रासयन्ती जगदभ्युपैति

ນີ້ແມ່ນພະລັງທີ່ມາກ່ອນນິສັກແລະປະຕິສັກ—ຈະເປັນຝ່າຍປະທານະ ຫຼືເປັນການກະທຳຂອງອີສະວະຣະກໍຕາມ. ມັນໄຮ້ຕົ້ນໄຮ້ປາຍ; ດ້ວຍອະຫັງການ ມັນເຮັດໃຫ້ໂລກຫວາດຫວັນແລ້ວປາກົດຂຶ້ນ.

Verse 112

इत्येष प्राकृतः सर्गस्तृतीयो हेतुलक्षणः / उक्तो ह्यस्मिंस्तदात्यन्तं कालं ज्ञात्वा प्रमुच्यते

ດັ່ງນັ້ນ ສັກຕາມທຳມະຊາດ (ປຣາກຣິຕະ) ອັນເປັນລຳດັບທີສາມ ແລະມີລັກສະນະເປັນເຫດ ໄດ້ຖືກກ່າວແລ້ວ. ໃນນີ້ ເມື່ອຮູ້ການເວລາອັນສູງສຸດນັ້ນ ຍ່ອມພົ້ນທຸກໄດ້.

Verse 113

इत्येष प्रतिसर्गो वस्त्रिविदः कीर्त्तितो मया / विस्तरेणानुपूर्व्याच भूयः किं वर्त्तयाम्यहम्

ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໂອ ສູຕາ ຂ້າໄດ້ກ່າວເຖິງ “ປະຕິສັກຄະ” ແລ້ວ; ບັດນີ້ຈະເລົ່າອີກໂດຍລະອຽດແລະຕາມລຳດັບ ຂ້າຈະກ່າວຫຍັງອີກ?