Shloka 45
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
का स्वामिनी महाराज्ञी का वासौ दण्डनायिका / का वा सा मन्त्रिणी श्यामा भृत्यत्वं नो ऽथ कीदृशम्
Transliteration
kā svāminī mahārājñī kā vāsau daṇḍanāyikā / kā vā sā mantriṇī śyāmā bhṛtyatvaṃ no 'tha kīdṛśam
Translation
ນາງເຈົ້ານາຍ ມະຫາຣາຊະນີນັ້ນແມ່ນໃຜ? ນາງວາໂສ ຜູ້ລົງທັນ (ດັນດະນາຍິກາ) ແມ່ນໃຜ? ນາງມົນຕຣິນີ ຊຽມາ ແມ່ນໃຜ? ແລ້ວຄວາມເປັນຂ້າຮັບໃຊ້ຂອງພວກເຮົາຈະເປັນແນວໃດ?
Word by Word
kāwho? (which woman?)
kā:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नार्थक
svāminīmistress; lady
svāminī:
Karta (कर्ता; predicate nominative)
TypeNoun
Rootsvāminī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mahā-rājñīgreat queen
mahā-rājñī:
Karta (कर्ता; predicate nominative)
TypeNoun
Rootmahā (अव्यय/उपसर्गवत्) + rājñī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: 'great queen'
kāwho?
kā:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नार्थक
vāor
vā:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक
asauthat (woman)
asau:
Karta (कर्ता; subject/predicate)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परोक्ष-निर्देशक (that yonder)
daṇḍa-nāyikāpunisher; executrix of punishment
daṇḍa-nāyikā:
Karta (कर्ता; predicate nominative)
TypeNoun
Rootdaṇḍa (प्रातिपदिक) + nāyikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: 'leader/executor of punishment'
kāwho?
kā:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नार्थक
vāor
vā:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक
sāshe
sā:
Karta (कर्ता; subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देशार्थक
mantriṇīfemale minister/counsellor
mantriṇī:
Karta (कर्ता; predicate nominative)
TypeNoun
Rootmantriṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
śyāmādark-complexioned; Śyāmā
śyāmā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśyāmā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
bhṛtyatvamservitude
bhṛtyatvam:
Karta (कर्ता; subject with implied 'is')
TypeNoun
Rootbhṛtyatva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक (state/condition)
naḥour / for us
naḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (6th/4th), बहुवचन; एन्क्लिटिक रूप
athathen/now
atha:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर/प्रश्न-प्रवर्तनार्थक (then/now)
kīdṛśamof what kind?
kīdṛśam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkīdṛśa (प्रातिपदिक; interrogative adjective)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक विशेषण (agreeing with bhṛtyatvam)