Adhyaya 32

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे चतुर्युगाख्यानं नामैकत्रिंशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच युगेषु यास्तु जायन्ते प्रजास्ता मे निबोधत / आसुरी सर्पगान्धर्वा पैशाची यक्षराक्षसी

ດັ່ງນີ້ໃນ ສີພຣະພຣະມານຑະ ມະຫາປຸຣານ ທີ່ພຣະວາຍຸໄດ້ກ່າວ ພາກຕົ້ນ ອະນຸສັງກະປາດທີ 2 ບົດທີ 31 ຊື່ ‘ຈະຕຸຣະຍຸກາຂະຍານ’. ສູຕະກ່າວວ່າ—ຈົ່ງຟັງຈາກເຮົາ ປະຊາທີ່ເກີດໃນແຕ່ລະຍຸກ: ອາສຸຣີ, ນາກ/ງູ, ຄັນທັຣວະ, ໄພສາຈີ, ແລະ ຢັກສ-ຣາກສະສີ.

Verse 2

यस्मिन्युगे च संभूति स्तासां यावच्च जीवितम् / पिशाचासुरगन्धर्वां यक्षराक्षसपन्नगाः

ເຂົາເກີດໃນຍຸກໃດ ແລະມີອາຍຸຍືນເທົ່າໃດ—ເຮົາຈະກ່າວ. ໄພສາຈ, ອາສຸຣ, ຄັນທັຣວະ, ຢັກ, ຣາກສະສ ແລະ ພັນນະກະ (ນາກ) ເປັນຕົ້ນ।

Verse 3

परिणाहोच्छ्रयैस्तुल्या जायन्ते ह कृते युगे / षण्णवत्यङ्गुलो त्सेधो ह्यष्टानां देवजन्मनाम्

ໃນກຣິຕະຍຸກ ພວກເຂົາເກີດມີສັດສ່ວນຮອບກາຍແລະຄວາມສູງເທົ່າກັນ; ກຳເນີດເທວະ 8 ປະເພດມີຄວາມສູງ 96 ອັງກຸນ

Verse 4

स्वेनाङ्गुलप्रमाणेन निष्पन्नेन च पौष्टिकात् / एतत्स्वाभाविकं तेषां प्रमाणमिति कुर्वते

ໂດຍໃຊ້ມາດຕາອັງກຸນຂອງຕົນ ທີ່ສຳເລັດດ້ວຍການຫຼໍ່ລ້ຽງ ພວກເຂົາກຳນົດຂະໜາດ; ນັ້ນແມ່ນມາດຕາທຳມະຊາດຂອງເຂົາ

Verse 5

मनुष्या वर्तमानास्तु युगं संध्याशकेष्विह / देवासुरप्रमाणं तु सप्तसप्तङ्गुलादसत्

ສ່ວນມະນຸດທີ່ດຳລົງຢູ່ໃນຍຸກຊ່ວງສັນທະຍາ (sandhya) ທີ່ນີ້ ມີຂະໜາດດັ່ງນີ້; ມາດຕາຂອງເທວະແລະອາສຸຣ ຫຼຸດລົງທີລະ 7 ອັງກຸນ

Verse 6

अङ्गुलानां शतं पूर्णमष्टपञ्चाशदुत्तरम् / देवासुरप्रमाणं तु उच्छ्रयात्कलिजैः स्मृतम्

ນິ້ວມືເຕັມໜຶ່ງຮ້ອຍ ແລະເພີ່ມອີກຫ້າສິບແປດ—ນີ້ແມ່ນມາດຕາຄວາມສູງຂອງເທວະແລະອະສຸຣ ທີ່ຊາວກະລິຍຸກຈື່ຈຳໄວ້

Verse 7

चत्वारश्चाप्यशीतिश्च कलिजैरङ्गुलैः स्मृतः / स्वेनाङ्गुलिप्रमाणेन ऊर्द्ध्वमापादमस्तकात्

ຕາມມາດຕານິ້ວມືໃນກະລິຍຸກ ກ່າວວ່າເປັນ ສີ່ກັບແປດສິບ (84); ໃຊ້ນິ້ວມືຂອງຕົນ ວັດຂຶ້ນຈາກຝ່າຕີນເຖິງສີສະ

Verse 8

इत्येष मानुषोत्सेधो ह्रसतीह युगांशके / सर्वेषु युगकालेषु अतीतानागतेष्विह

ດັ່ງນີ້ ຄວາມສູງຂອງມະນຸດໃນນີ້ ຈະຫຼຸດລົງຕາມສ່ວນຂອງຍຸກ—ໃນການເວລາຂອງຍຸກທັງປວງ ທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ

Verse 9

स्वेनाङ्गुलिप्रमाणेन अष्टतालः स्मृतो नरः / आपादतलमस्तिष्को नवतालो भवेत्तु यः

ດ້ວຍມາດຕານິ້ວມືຂອງຕົນ ມະນຸດຖືກກ່າວວ່າເປັນ ແປດຕາລະ; ແລະຜູ້ທີ່ວັດຈາກຝ່າຕີນເຖິງກະຫມ່ອມ ຈະເປັນ ເກົ້າຕາລະ

Verse 10

संहता जानुबाहुस्तु स सुरैरपि पूज्यते / गवाश्वहस्तिनां चैव महिष स्यावरात्मनाम्

ຜູ້ທີ່ແຂນແນ່ນຫນາ ແລະຍາວເຖິງຫົວເຂົ່າ ຍ່ອມເປັນທີ່ບູຊາແມ່ນແຕ່ໃນຫມູ່ເທວະ; ແລະລັກສະນະນີ້ກໍຖືວ່າດີເລີດໃນງົວ ມ້າ ຊ້າງ ແລະຄວາຍ ພ້ອມທັງສັດທີ່ມີສະພາບຄົງທີ່ອື່ນໆ

Verse 11

कर्मणैतेन विज्ञेये ह्रासवृद्धी युगे युगे / षट्सप्तत्यङ्गुलोत्सेधः पशूनां ककुदस्तु वै

ດ້ວຍມາດຕາກຳນີ້ ຈຶ່ງຮູ້ການຫຼຸດລົງແລະການເພີ່ມຂຶ້ນໃນແຕ່ລະຍຸກ; ກະກຸດ (ໂຄກ/ຫຼັງນູນ) ຂອງສັດ ກ່າວວ່າສູງ 76 ອັງກຸລາ

Verse 12

अङ्गुलाष्टशतं पूर्णमुत्सेधः करिणां स्मृतः / अङ्गुलानां सहस्रं तु चत्वारिंशाङ्गुलैर्विना

ຄວາມສູງຂອງຊ້າງ ຖືກຈື່ຈຳວ່າ 800 ອັງກຸລາເຕັມ; ແລະ (ອີກມາດຕາ) 1000 ອັງກຸລາ ແຕ່ຫັກອອກ 40 ອັງກຸລາ

Verse 13

पञ्चाशता यवानां च उत्सेधः शाखिनां स्मृतः / मानुषस्य शरीरस्य सन्निवेशस्तु यादृशः

ຄວາມສູງຂອງຕົ້ນໄມ້ມີກິ່ງກ້ານ ຈື່ຈຳວ່າ 50 ຢະວະ; ແລະການຈັດວາງຮ່າງກາຍມະນຸດ (ສັນນິເວດ) ເປັນແນວໃດ ກໍ (ຈະ) ກ່າວຕໍ່ໄປ

Verse 14

तल्लक्षणस्तु देवानां दृश्येत तत्त्वदर्शनात् / बुद्ध्यातिशययुक्तश्च देवानां काय उच्यते

ດ້ວຍການເຫັນຕາມສັດທຳ (ຕັດຕະວະທັດສະນະ) ຈຶ່ງເຫັນລັກສະນະຂອງເທວະ; ແລະກາຍທີ່ປະກອບດ້ວຍຄວາມເລີດລ້ຳແຫ່ງປັນຍາ ນັ້ນເອີ້ນວ່າກາຍຂອງເທວະ

Verse 15

तथा सातिशयस्छैव मानुषः काय उच्यते / इत्येते वै परिक्रान्ता भावा ये दिव्यमानुषाः

ດັ່ງນັ້ນ ກາຍຂອງມະນຸດຜູ້ມີຄຸນວິເສດ (ສາຕິຊະຍະ) ກໍເອີ້ນວ່າ ‘ກາຍ’; ດັ່ງນີ້ພາວະອັນເປັນທິບ-ມະນຸດ ໄດ້ຖືກກ່າວຄົບແລ້ວ

Verse 16

पशूनां पक्षिणां चैव स्थावराणां च सर्वशः / गावो ह्यजावयो ऽश्वाश्च हस्तिनः पक्षिणो नगाः

ໃນຫມູ່ສັດ ນົກ ແລະສິ່ງຢູ່ນິ່ງທັງປວງ—ງົວ ແບ້-ແກະ ມ້າ ຊ້າງ ນົກ ແລະພູເຂົາ ລ້ວນມີຢູ່

Verse 17

उपयुक्ताः क्रियास्वेते यज्ञियास्विह सर्वशः / देवस्थानेषु जायन्ते तद्रूपा एव ते पुनः

ຜູ້ທີ່ຖືກນຳໃຊ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນໃນກິດຈະກຳແຫ່ງຍັດນະ ຢູ່ນີ້ ຈະເກີດໃໝ່ໃນສະຖານທີ່ແຫ່ງເທວະ ດ້ວຍຮູບເດີມນັ້ນ

Verse 18

यथाशयोपभोगास्तु देवानां शुभमूर्त्तयः / तेषां रूपानुरूपैस्तु प्रमाणैः स्थाणुजङ्गमैः

ດັ່ງທີ່ຮູບອັນເປັນມົງຄຸນຂອງເທວະທັງຫຼາຍ ເປັນໄປຕາມຄວາມປາດຖະໜາແລະການເສວຍສຸກ ສັດທັງຢູ່ນິ່ງແລະເຄື່ອນໄຫວກໍມີຂະໜາດສອດຄ່ອງກັບຮູບນັ້ນ

Verse 19

मनोज्ञैस्तत्र भावैस्ते सुखिनो ह्युपपेदिरे / अतः शिष्टान्प्रवक्ष्यामि सतः साधूंस्तथैव च

ທີ່ນັ້ນ ດ້ວຍພາວະອັນນ່າພໍໃຈ ພວກເຂົາຈຶ່ງເປັນສຸກແລະໄດ້ບັນລຸ; ດັ່ງນັ້ນບັດນີ້ ຂ້ອຍຈະກ່າວເຖິງຜູ້ປະພຶດດີ ສັດບຸລຸດ ແລະສາທຸຊົນ

Verse 20

सदिति ब्रह्मणः शब्दस्तद्वन्तो ये भवन्त्युत / साजात्याद्ब्रह्मणस्त्वेते तेन सन्तः प्रचक्षते

ຄຳວ່າ ‘ສັດ’ ແມ່ນຖ້ອຍຄຳແຫ່ງພຣະພຣົມມັນ; ຜູ້ໃດມີ ‘ສັດ’ ນັ້ນຢູ່ ເນື່ອງຈາກມີສະພາວະຮ່ວມກັບພຣະພຣົມມັນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ສັນຕ’

Verse 21

दशात्मके ये विषये कारणे चाष्टलक्षणे / न क्रुध्यन्ति न त्दृष्यन्ति जितात्मानस्तु ते स्मृताः

ຜູ້ໃດຢູ່ໃນອາລົມສິບປະການ ແລະເຫດທີ່ມີລັກສະນະແປດ ແຕ່ບໍ່ໂກດ ບໍ່ຫິວຕັນຫາ—ຜູ້ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ຜູ້ຊະນະຕົນ (ຈິຕາຕະມາ)

Verse 22

सामान्येषु तु धर्मेषु तथा वैशेषिकेषु च / ब्रह्मक्षत्रविशो यस्माद्युक्तास्तस्मा द्द्विजातयः

ໃນທັງທຳທົ່ວໄປ ແລະທຳພິເສດ ເນື່ອງຈາກ ພຣາຫມັນ ກະສັດຕຣິຍ ແລະ ໄວສະຍະ ຍຶດຖື—ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “ທະວິຊາຕິ”

Verse 23

वर्णाश्रमेषु युक्तस्य स्वर्गतौ सुखचारिमः / श्रौतस्मार्तस्य धर्मस्य ज्ञानाद्धर्मज्ञ उच्यते

ຜູ້ທີ່ສອດຄ່ອງກັບວັນນະ-ອາສຣົມ ແລະເດີນສູ່ສະຫວັນຢ່າງສຸກສະບາຍ ໂດຍຄວາມຮູ້ໃນທຳສຣຸຕະ-ສະມາຣຕະ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “ຜູ້ຮູ້ທຳ”

Verse 24

विद्यायाः साधनात्साधुर्ब्रह्मचारी गुरोर्हितः / गृहाणां साधनाच्चैव गृहस्थः साधुरुच्यते

ດ້ວຍການບຳເພັນວິທະຍາ ພຣະຫມະຈາຣີຜູ້ມຸ່ງປະໂຫຍດແກ່ຄູ ເອີ້ນວ່າ “ສາທຸ”; ແລະດ້ວຍການບຳເພັນຫນ້າທີ່ເຮືອນ ຄະຫັດຖະກໍເອີ້ນວ່າ “ສາທຸ”

Verse 25

साधनात्तपसो ऽरण्ये साधुर्वैखानसः स्मृतः / यतमानो यतिः साधुः स्मृतो योगस्य साधनात्

ດ້ວຍການບຳເພັນຕະປະໃນປ່າ ໄວຄານະສະ ຖືກຈື່ຈຳວ່າ “ສາທຸ”; ແລະດ້ວຍການບຳເພັນໂຍຄະ ຍະຕິຜູ້ພາກເພັນກໍຖືກຈື່ຈຳວ່າ “ສາທຸ”

Verse 26

एवमाश्रमधर्माणां साधनात्साधवः स्मृताः / गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थो यतिस्तथा

ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍການປະພຶດທຳແຫ່ງອາສຣົມ ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການຈື່ຈຳວ່າເປັນສາທຸ: ຄະຫັດ, ພຣະຫມະຈາຣີ, ວານະປຣັສຖ ແລະ ຍະຕິ.

Verse 27

अथ देवा न पितरो मुनयो न च मानुषाः / अयं धर्मो ह्ययं नेति विन्दते भिन्नदर्शनाः

ແລ້ວບໍ່ແມ່ນເທວະ ບໍ່ແມ່ນປິຕຣະ ບໍ່ແມ່ນມຸນີ ແລະບໍ່ແມ່ນມະນຸດ; ຜູ້ມີທັດສະນະຕ່າງກັນກ່າວວ່າ “ນີ້ແມ່ນທຳ, ນີ້ບໍ່ແມ່ນ” ແລ້ວຈຶ່ງຕັດສິນ.

Verse 28

धर्माधर्माविहप्रोक्तौ शब्दावेतौ क्रियात्मकौ / कुशलाकुशलं कर्म धर्माधर्माविह स्मृताम्

ໃນນີ້ ‘ທຳ’ ແລະ ‘ອະທຳ’ ເປັນຄຳທີ່ມີລັກສະນະເປັນການກະທຳ; ກຳອັນກຸສົນ ແລະ ອະກຸສົນ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນທຳ-ອະທຳ.

Verse 29

धारणर्थो धृतिश्चैव धातुः शब्दे प्रकीर्त्तितः / अधारणामहत्त्वे च अधर्म इति चोच्यते

ຮາກຄຳ ‘dhṛ’ ຖືກກ່າວວ່າໝາຍເຖິງການທົນຮັບແລະຄວາມໝັ້ນຄົງ; ສິ່ງທີ່ບໍ່ທົນຮັບ ແລະບໍ່ມີຄວາມຍິ່ງ ເອີ້ນວ່າ ‘ອະທຳ’.

Verse 30

अथेष्टप्रापको धर्म आचार्यैरुपदिश्यते / अधर्मश्चानिष्टफलोह्याचार्यैरुपदिश्यते

ອາຈານທັງຫຼາຍສອນວ່າ ທຳນຳໃຫ້ໄດ້ຜົນທີ່ປາຖະໜາ; ອະທຳໃຫ້ຜົນທີ່ບໍ່ປາຖະໜາ—ນີ້ແມ່ນອຸປະເທດຂອງອາຈານ.

Verse 31

वृद्धाश्चालोलुपाश्चैव त्वात्मवन्तो ह्यदांभिकाः / सम्यग्विनीता ऋजवस्तानाचार्यान्प्रजक्षते

ຜູ້ໃດເປັນຜູ້ເຖົ້າ ບໍ່ໂລບ ມີການສຳລວມຕົນ ບໍ່ເສແສ້ງ ແລະຝຶກຝົນດີ ຊື່ສັດຕົງ—ຜູ້ນັ້ນຖືກປະກາດວ່າເປັນອາຈານ

Verse 32

स्वयमाचरते यस्मादाचारं स्थापयत्यपि / आचिनोति च शास्त्राणि आचार्यस्तेन चोच्यते

ເພາະຜູ້ໃດປະພຶດອາຈານະດ້ວຍຕົນເອງ ຕັ້ງອາຈານະໃຫ້ໝັ້ນ ແລະສະສົມສຶກສາຄຳພີຊາສະຕຣ—ຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ອາຈານ

Verse 33

धर्मज्ञैर्विहितो धर्मः श्रौतः स्मार्त्तो द्विधा द्विजैः / दाराग्निहोत्रसम्बन्धाद्द्विधा श्रौतस्य लक्षणम्

ທຳມະທີ່ນັກຮູ້ທຳມະກຳນົດໄວ້ສຳລັບທະວິຊະມີສອງຢ່າງ: ສຣເຣົາຕະ ແລະ ສະມາຣຕະ; ແລະລັກສະນະຂອງສຣເຣົາຕະກໍກ່າວວ່າມີສອງປະການ ໂດຍກ່ຽວກັບດາຣາ (ພັນລະຍາ) ແລະ ອັກນິໂຫຕຣ

Verse 34

स्मार्त्तो वर्णाश्रमाचारैर्यमैः सनियमैः स्मृतः / पूर्वेभ्यो वेदयित्वेह श्रौतं सप्तर्ष यो ऽब्रुवन्

ສະມາຣຕະທຳມະຖືກຈື່ຈຳເປັນຈາຣີດວັນນະ-ອາສຣົມ ພ້ອມດ້ວຍຍາມະ ແລະ ນິຍາມະ; ສ່ວນສຣເຣົາຕະທຳມະນັ້ນ ສັບຕະຣິຊິໄດ້ປະກາດໄວ້ທີ່ນີ້ ຫຼັງຈາກແຈ້ງແກ່ຜູ້ກ່ອນແລ້ວ

Verse 35

ऋचो यजूंसामानि ब्रह्मणो ऽङ्गानि च श्रुतिः / मन्वन्तरस्यातीतस्य स्मृत्वाचारान्मनुर्जगौ

ຣິກ ຢະຈຸສ ແລະ ສາມະ—ນີ້ແມ່ນຊຣຸຕິ ເປັນອະໄວຍະວະແຫ່ງພຣະພຣະຫມັນ; ເມື່ອລະລຶກຈາຣີດແຫ່ງມັນວັນຕຣະທີ່ຜ່ານໄປ ມະນູຈຶ່ງໄດ້ກ່າວອອກມາ

Verse 36

तस्मा त्स्मार्त्तः धर्मो वर्णाश्रमविभाजकः / स एष विविधो धर्मः शिष्टाचार इहोच्यते

ດັ່ງນັ້ນ ທຳມະຕາມສະມຣິຕິ ແມ່ນຜູ້ແບ່ງວັນນະ ແລະ ອາສຣົມ; ທຳມະອັນຫຼາກຫຼາຍນີ້ ທີ່ນີ້ເອີ້ນວ່າ “ຊິດຕາຈາຣ” ຄືຈາຣີດຂອງຜູ້ດີ।

Verse 37

शेषशब्दः शिष्ट इति शेषं शिष्टं प्रचक्षते / मन्वन्तरेषु ये शिष्टा इह तिष्ठन्ति धार्मिकाः

ຄຳວ່າ “ເສສະ” ໝາຍເຖິງ “ຊິດຕະ”; ຜູ້ທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ຊິດຕະ. ໃນມັນວັນຕະຕ່າງໆ ຜູ້ຊິດຕະຜູ້ຖືທຳ ຍັງດຳລົງຢູ່ທີ່ນີ້

Verse 38

मनुः सप्तर्षयश्चैव लोकसंतानकारमात् / धर्मार्थं ये च तिष्ठन्ति ताञ्छिष्टान्वै प्रचक्षते

ມະນຸ ແລະ ສັບຕະຣິສີ—ເພື່ອສືບຕໍ່ສາຍໂລກ—ຜູ້ໃດຢືນຢັນເພື່ອທຳມະ ຜູ້ນັ້ນແຫຼະເອີ້ນວ່າ ຊິດຕະ

Verse 39

मन्वादयश्च ये ऽशिष्टा ये मया प्रागुदीरिताः / तैः शिष्टैश्चरितो धर्मः सम्यगेव युगे युगे

ມະນຸແລະອື່ນໆຜູ້ເປັນຊິດຕະ ທີ່ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວໄວ້ກ່ອນ—ທຳມະທີ່ພວກເຂົາປະພຶດ ດຳລົງຢ່າງຖືກຕ້ອງທຸກຍຸກ

Verse 40

त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिरिज्या वर्णाश्रमास्तथा / शिष्टैराचर्यते यस्मान्मनुना च पुनः पुनः

ໄຕຣີ (ເວດ), ວາຣຕາ, ດັນຑະນີຕິ, ອິຊະຍາ ແລະ ວັນນະ-ອາສຣົມ—ທັງໝົດນີ້ ຖືປະພຶດໂດຍຜູ້ຊິດຕະ ແລະໂດຍມະນຸ ຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ

Verse 41

पूर्वैः पूर्वगतत्वाच्च शिष्टाचारः स सात्वतः / दानं सत्यं तपो ज्ञानं विद्येज्या व्रजनं दया

ເນື່ອງຈາກສືບຕາມປະເພນີຂອງບັນພະບຸລຸດ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ຊິດຖາຈາຣ ອັນສາດຕະວະ: ທານ, ຄວາມສັດ, ຕະປະ, ຍານ, ວິທະຍາ, ອິຊະຍາ(ບູຊາ), ການໄປທີ່ຕີຣຖະ, ແລະ ເມດຕາ।

Verse 42

अष्टौ तानि चरित्राणि शिष्टाचारस्य लक्षणम् / शिष्टा यस्माच्चरन्त्येनं मनुः सप्तर्षयस्तु वै

ຈັນຍາ 8 ປະການນີ້ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍຂອງ ຊິດຖາຈາຣ; ເພາະຜູ້ດີງາມປະພຶດຕາມນີ້—ທັງ ມະນຸ ແລະ ສັບຕະຣິຊິ ຢ່າງແທ້ຈິງ।

Verse 43

मन्वन्तरेषु सर्वेषु शिष्टाचारस्ततः स्मृतः / विज्ञेयः श्रवणाच्छ्रौतः स्मरणात्स्मार्त्त उच्यते

ໃນທຸກມັນວັນຕະ ຊິດຖາຈາຣ ຖືກຈື່ຈຳແບບນີ້: ສິ່ງທີ່ຮູ້ໂດຍການຟັງ (śruti) ເອີ້ນ ‘śrauta’; ສິ່ງທີ່ຮູ້ໂດຍການລະລຶກ (smṛti) ເອີ້ນ ‘smārta’.

Verse 44

इज्यावेदात्मकः श्रौतः स्मार्त्तो वर्णाश्रमात्मकः / प्रत्यङ्गानि च वक्ष्यामि धर्मस्येह तु लक्षणम्

ທຳມະແບບ śrauta ມີແກ່ນເປັນ ອິຊະຍາ ແລະ ເວທ; ທຳມະແບບ smārta ມີແກ່ນເປັນ ວັນນະ–ອາສຣົມ. ບັດນີ້ຂ້ອຍຈະກ່າວເຖິງອົງປະກອບຍ່ອຍໆ ອັນເປັນລັກສະນະຂອງທຳມະດ້ວຍ।

Verse 45

दृष्ट्वा तु भूतमर्थं यः पृष्टो वै न निगू हति / यथा भूतप्रवादस्तु इत्येतत्सत्यलक्षणम्

ຜູ້ໃດເຫັນຄວາມຈິງແລ້ວ ເມື່ອຖືກຖາມກໍບໍ່ປິດບັງ ແລະເວົ້າຕາມທີ່ເກີດຂຶ້ນຈິງ—ນີ້ແມ່ນລັກສະນະຂອງຄວາມສັດ।

Verse 46

ब्रह्मचर्यं जपो मौनं निराहारत्वमेव च / इत्येतत्तपसो रूपं सुघोरं सुदुरा सदम्

ພຣະຫມະຈັນ, ການສວດມົນ (ຈະປະ), ຄວາມສງົບງຽບ ແລະ ການອົດອາຫານ—ນີ້ແມ່ນຮູບແຫ່ງຕະປະ ທີ່ເຂັ້ມງວດ ແລະ ຍາກຢິ່ງເສມອ

Verse 47

पशूनां द्रव्यहविषामृक्सामयजुषां तथा / ऋत्विजां दक्षिणानां च संयोगो यज्ञ उच्यते

ການປະສົມປະສານຂອງສັດບູຊາ, ເຄື່ອງບູຊາ (ຮະວິດ), ມົນຕຣາ ຣິກ-ສາມ-ຢະຈຸ, ພຣາຫມັນຜູ້ປະກອບພິທີ (ຣິດວິດ) ແລະ ທັກຊິນາ ເອີ້ນວ່າ ‘ຢັດຍະ’

Verse 48

आत्मवत्सर्वभूतेषु या हितायाहिताय च / प्रवर्त्तन्ते समा दृष्टिः कृत्स्नाप्येषा दया स्मृता

ການເບິ່ງສັດທັງປວງເຫມືອນຕົນເອງ ແລະ ປະພຶດດ້ວຍສາຍຕາເສມພາກ ທັງໃນສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແລະບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ—ນີ້ແມ່ນ ‘ດະຍາ’ (ເມດຕາ) ຢ່າງຄົບຖ້ວນ

Verse 49

आक्रुष्टो निहतो वापि नाक्रोशेद्यो न हन्ति च / वाङ्मनःकर्मभिर्वेत्ति तितिक्षैषा क्षमा स्मृता

ແມ່ນຖືກດ່າ ຫຼື ຖືກທຳຮ້າຍ ກໍບໍ່ດ່າຕອບ ບໍ່ທຳຮ້າຍຕອບ; ອົດທົນດ້ວຍວາຈາ ໃຈ ແລະ ກາຍ—ຄວາມອົດກັ້ນນີ້ເອີ້ນວ່າ ‘ກະສະມາ’ (ການໃຫ້ອະໄພ)

Verse 50

स्वामिना रक्ष्यमाणानामुत्सृष्टानां च संभ्रमे / परस्वानामनादानमलोभ इति कीर्त्यते

ບໍ່ວ່າຊັບນັ້ນຈະຖືກເຈົ້າຂອງປົກປ້ອງ ຫຼື ຖືກປະຖິ້ມໃນຄວາມວຸ້ນວາຍ—ການບໍ່ເອົາຊັບຂອງຜູ້ອື່ນ ເອີ້ນວ່າ ‘ອະໂລພະ’ (ບໍ່ໂລບ)

Verse 51

मैथुनस्यासमाचारो न चिन्ता नानुजल्पनम् / निवृत्तिर्ब्रह्मचर्यं तदच्छिद्रं तप उच्यते

ບໍ່ປະພຶດເມຖຸນ, ບໍ່ກັງວົນ, ບໍ່ເວົ້າຈາໄຮ້ສາລະ—ການສະຫງົບຖອນອິນທຣີຍ໌ນັ້ນແມ່ນພຣະຫມະຈັນ; ນັ້ນແຫຼະເອີ້ນວ່າຕະປະອັນບໍ່ມີຮອຍຮົ່ວ.

Verse 52

आत्मार्थं वा परार्थं वा चेन्द्रियाणीह यस्य वै / मिथ्या न संप्रवर्त्तन्ते शामस्यैतत्तु लक्षमम्

ຜູ້ໃດໃນໂລກນີ້ ບໍ່ວ່າເພື່ອຕົນເອງຫຼືເພື່ອຜູ້ອື່ນ ກໍບໍ່ປ່ອຍໃຫ້ອິນທຣີຍ໌ໄປສູ່ການກະທຳອັນບໍ່ຈິງ—ນີ້ແມ່ນລັກສະນະຂອງສະມະ (ຄວາມສະຫງົບ).

Verse 53

दशात्मके यो विषये कारणे चाष्टलक्षणे / न क्रुद्ध्येत प्रतिहतः स जितात्मा विभाव्यते

ຜູ້ໃດໃນອາລົມສິບປະການ ແລະເຫດທີ່ມີລັກສະນະແປດ ເມື່ອຖືກຂັດຂວາງແລ້ວບໍ່ໂກດ—ຜູ້ນັ້ນເອີ້ນວ່າຜູ້ຊະນະຕົນ (ຈິຕາດມາ).

Verse 54

यद्यदिष्टतमं द्रव्यं न्यायेनैवागतं च यत् / तत्तद्गुणवते देयमित्येतद्दानलक्षणम्

ຊັບສິນອັນຮັກຍິ່ງໃດໆ ທີ່ໄດ້ມາໂດຍຄວາມຍຸດຕິທຳ ພຶງມອບໃຫ້ແກ່ຜູ້ມີຄຸນຄ່າທີ່ສົມຄວນ—ນີ້ແມ່ນລັກສະນະຂອງທານ (dāna).

Verse 55

दानं त्रिविधमित्येतत्कनिष्ठज्येष्ठमध्यमम् / तत्र नैश्रेयसं ज्येष्ठं कनिष्ठं स्वार्थसिद्धये

ທານມີສາມປະເພດ—ຕ່ຳ, ກາງ, ແລະສູງ. ໃນນັ້ນ ທານຊັ້ນສູງນຳໄປສູ່ໄນສເຣຍະສະ (ຄວາມເກີນກວ່າສຸດ) ແຕ່ທານຊັ້ນຕ່ຳເຮັດເພື່ອສຳເລັດປະໂຫຍດຕົນ.

Verse 56

कारुण्यात्सर्वभूतेषु संविभागस्तु मध्यमः / श्रुतिस्मृतिभ्यां विहितो धर्मो वर्माश्रमात्मकः

ການແບ່ງປັນຢ່າງຍຸດຕິທຳດ້ວຍຄວາມເມດຕາຕໍ່ສັດທັງປວງ ແມ່ນທາງສາຍກາງ; ທຳມະທີ່ສຣຸຕິ–ສມຣິຕິບັນຍັດ ມີຮູບແບບວັນນະ–ອາສຣົມ.

Verse 57

शिष्टाचाराविरुद्धश्च धर्मः सत्साधुसंमतः / अप्रद्वेषोह्यनि ष्टेषु तथेष्टस्याभिनन्दनम्

ທຳມະທີ່ບໍ່ຂັດກັບຈາຣີດຂອງຜູ້ດີ ແລະເປັນທີ່ຍອມຮັບຂອງສັດບຸລຸດ; ບໍ່ເກີດຄວາມຊັງຕໍ່ສິ່ງບໍ່ພຶງປາດ ແລະຊື່ນຊົມສິ່ງພຶງປາດ.

Verse 58

प्रीतितापविषादेभ्यो विनिवृत्तिर्विरक्तता / संन्यासः कर्मणां न्यासः कृतानामकृतैः सह

ການຫຼີກອອກຈາກຄວາມຍິນດີ ຄວາມຮ້ອນຮົ່ມ ແລະຄວາມເສົ້າ ແມ່ນວິຣາຄະ; ສັນຍາສແມ່ນການວາງລົງຊຶ່ງກຳມະ—ທັງທີ່ເຮັດແລ້ວ ແລະທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ເຮັດ.

Verse 59

कुशलाकुशलानां तु प्रहाणं न्यास उच्यते / व्यक्ता ये विशेषास्ते विकारे ऽस्मिन्नचेतने

ການລະທັງກຸສົນແລະອະກຸສົນ ເອີ້ນວ່າ ‘ນຍາສ’; ຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ປາກົດ ຢູ່ໃນຄວາມແປປ່ຽນອັນໄຮ້ສະຕິນີ້ເອງ.

Verse 60

चेतनाचेतनान्यत्वविज्ञानं ज्ञानमुच्यते / प्रत्यङ्गानां तु धर्मस्य त्वित्येतल्लक्षणं स्मृतम्

ຄວາມຮູ້ທີ່ເຫັນຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສິ່ງມີສະຕິ (ເຈຕະນາ) ແລະສິ່ງໄຮ້ສະຕິ (ອເຈຕະນາ) ເອີ້ນວ່າ ‘ຍານ’; ນີ້ແມ່ນລັກສະນະຂອງອົງປະກອບຍ່ອຍແຫ່ງທຳມະຕາມສມຣິຕິ.

Verse 61

ऋषिभिर्धर्मतत्त्वज्ञैः पूर्वं स्वायंभुवे ऽन्तरे / अत्र वो वर्णयिष्यामि विधिं मन्वन्तरस्य यः

ບັນດາລິສີຜູ້ຮູ້ແກ່ນທຳ ໄດ້ກ່າວໄວ້ແຕ່ກ່ອນໃນສະວາຍັມພູວະມັນວັນຕະ; ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະພັນນາວິທີແຫ່ງມັນວັນຕະນັ້ນໃຫ້ທ່ານທັງຫຼາຍ

Verse 62

तथैव चातुर्हेत्रस्य चातुर्विद्यस्य चैव हि / प्रतिमन्वन्तरे चैव श्रुतिरन्या विधीयते

ດັ່ງນັ້ນເລື່ອງຈາຕຸຣເຫດຣະ ແລະ ຈາຕຸຣວິທະຍາ ກໍເຊັ່ນກັນ; ໃນແຕ່ລະມັນວັນຕະ ສຣຸຕິ (ປະເພນີເວດ) ຖືກກຳນົດໃຫ້ແຕກຕ່າງກັນ

Verse 63

ऋचो यजूंषि समानि यथा च प्रतिदैवतम् / आभूतसंप्लवस्यापि वर्ज्यैकं शतरुद्रियम्

ຣຶກ, ຢະຈຸສ ແລະ ສາມະ—ພ້ອມທັງບົດສວດຕາມເທວະແຕ່ລະອົງ—ດຳລົງຢູ່ຈົນເຖິງພູຕະສັມປະລະວະ (ປະລັຍ); ເວັ້ນແຕ່ພຽງໜຶ່ງ ຄື «ສະຕະຣຸທຣີຍະ»

Verse 64

विधिर्हैत्रस्तथा स्तोत्रं पूर्ववत्संप्रवर्तते / द्रव्यस्तोत्रं गुणस्तोत्रं फलस्तोत्रं तथैव च

ພິທີໄຫຕຣະ ແລະ ບົດສະໂຕຕຣະ ດຳເນີນໄປເຫມືອນເກົ່າ—ທັງສະໂຕຕຣະແຫ່ງເຄື່ອງບູຊາ, ສະໂຕຕຣະແຫ່ງຄຸນ, ແລະ ສະໂຕຕຣະແຫ່ງຜົນກໍເຊັ່ນກັນ

Verse 65

चतुर्थमाभिजनकं स्तोत्रमेतच्चतुर्विधम् / मन्वन्तरेषु सर्वेषु यथा देवा भवन्ति ये

ນີ້ແມ່ນສະໂຕຕຣະທີ່ສີ່ ເອີ້ນວ່າ «ອາພິຊະນະກະ» ເປັນສະໂຕຕຣະສີ່ປະເພດ; ໃນທຸກມັນວັນຕະ ມັນດຳເນີນໄປຕາມເທວະທີ່ປະກົດໃນການນັ້ນ

Verse 66

प्रवर्तयति तेषां वै ब्रह्मा स्तोत्रं चतुर्विधम् / एवं मन्त्रगणानां तु समुत्पत्तिश्चतुर्विधा

ພຣະພຣະຫມາໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນສະໂຕດຣະ 4 ປະເພດໃຫ້ແກ່ພວກເຂົາ. ດັ່ງນັ້ນການເກີດຂອງຫມູ່ມົນຕຣະກໍມີ 4 ປະເພດ.

Verse 67

अथर्वगर्यजुषां साम्नां वेदेष्विह पृथक्पृथक् / ऋषीणां तप्यतामुग्रं तपः परमदुष्करम्

ໃນທີ່ນີ້ໃນພຣະເວດ ອະຖັຣວະ ຣິກ ຢະຊຸຣ ແລະ ສາມະ ແຍກກັນແຕ່ລະຢ່າງ. ຕະປະອັນແຮງກ້າຂອງລຶສີຜູ້ບຳເພັນຕະປະນັ້ນຍາກຢິ່ງ

Verse 68

मन्त्राः प्रादुर्बभूवुर्हि पूर्वमन्वन्तरेष्विह / असंतोषाद्भया द्दुःखात्सुखाच्छोकाच्च पञ्चधा

ມົນຕຣະທັງຫຼາຍໄດ້ປາກົດໃນມັນວັນຕະຣະກ່ອນໆ. ຈາກຄວາມບໍ່ພໍໃຈ ຄວາມຢ້ານ ຄວາມທຸກ ຄວາມສຸກ ແລະຄວາມໂສກ ຈຶ່ງເກີດເປັນຫ້າປະການ

Verse 69

ऋषीणां तारकाख्येन दर्शनेन यदृच्छया / ऋषीणां यदृषित्वं हि तद्वक्ष्यामीह लक्षणैः

ລຶສີທັງຫຼາຍໄດ້ຮັບດັດສະນະທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ຕາຣະກະ’ ໂດຍບັງເອີນ. ຄວາມເປັນລຶສີຂອງພວກທ່ານ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວໃນທີ່ນີ້ພ້ອມລັກສະນະ

Verse 70

अतीतानागतानां च पञ्चधा त्वृषिरुच्यते / अतस्त्वृषीणां वक्ष्यामि तत्र ह्यार्षसमुद्भवम्

ກ່ຽວກັບອະດີດແລະອະນາຄົດ ລຶສີຖືກກ່າວວ່າມີ 5 ປະເພດ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະພັນນາທີ່ນັ້ນເຖິງກຳເນີດແບບອາຣະສະຂອງລຶສີທັງຫຼາຍ

Verse 71

गुणसाम्ये वर्त्तमाने सर्वसंप्रलये तदा / अविभागे तु वेदानामनिर्देश्ये तमोमये

ເມື່ອຄຸນທັງສາມສະເໝີກັນ ແລະເກີດປຣະລະຍະທົ່ວສາກົນ ເວດາກໍຢູ່ແບບບໍ່ແບ່ງສ່ວນ—ສະພາບນັ້ນບອກບໍ່ໄດ້ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍຕະມັສ.

Verse 72

अबुद्धिबूर्वकं तद्वै चेतनार्थे प्रवर्त्तते / चेतनाबुद्धिपूर्वं तु चेतनेन प्रवर्त्तते

ຕັດຕະວະນັ້ນແຕ່ແຮກເຄື່ອນໄປສູ່ເປົ້າໝາຍແຫ່ງຈິດຮູ້ ໂດຍບໍ່ມີພຸດທິນຳໜ້າ; ແຕ່ເມື່ອມີຈິດຮູ້ແລະພຸດທິນຳໜ້າ ມັນຖືກຂັບເຄື່ອນໂດຍຈິດຮູ້ເອງ.

Verse 73

प्रवर्त्तते तथा द्वौ तु यथा मत्स्योदके उभे / चेतनाधिष्ठितं सत्त्वं प्रवर्त्तति गुणात्मकम्

ທັງສອງເຄື່ອນໄປຮ່ວມກັນເຫມືອນປາແລະນ້ຳໃນນ້ຳ; ສັດຕະວະທີ່ອາໄສຈິດຮູ້ ຍ່ອມດຳເນີນໃນຮູບແບບແຫ່ງຄຸນ.

Verse 74

कारणत्वात्तथा कार्यं तदा तस्य प्रवर्त्तते / विषयो विषयित्वाच्च अर्थेर्ऽथत्वात्तथैव च

ເນື່ອງຈາກຄວາມເປັນເຫດ ຜົນຂອງມັນກໍເລີ່ມດຳເນີນ; ວັດຖຸເພາະຄວາມເປັນວັດຖຸ ແລະຄວາມໝາຍເພາະຄວາມເປັນຄວາມໝາຍ ກໍເກີດຂຶ້ນເຊັ່ນດຽວກັນ.

Verse 75

कालेन प्रापणीयेन भेदास्तु करणात्मकाः / संसिध्यन्ति तदा व्यक्ताः क्रमेण महदादयः

ໂດຍການມາຮອດຂອງກາລະ ຄວາມແຕກຕ່າງອັນເປັນລັກສະນະແຫ່ງເຄື່ອງມື (ກະຣະນະ) ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ; ແລ້ວມະຫັດ ແລະຕັດຕະວະອື່ນໆ ກໍປາກົດຊັດ ແລະສຳເລັດເປັນລຳດັບ.

Verse 76

महतश्चाप्यहङ्कारस्तस्माद्भूतेद्रियाणि च / भूतभेदाश्च भूतेभ्यो जज्ञिरे स्म परस्परम्

ຈາກມະຫັດຕັດຕະວະ ອະຫັງກາຣະເກີດຂຶ້ນ; ຈາກນັ້ນທາດທັງຫຼາຍ ແລະ ອິນທຣີຍະກໍປາກົດ. ຈາກທາດນັ້ນເອງ ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງທາດເກີດຂຶ້ນສອດຄ່ອງກັນ.

Verse 77

संसिद्धकार्यकरणः सद्य एव व्यवर्त्तत / यथोल्मुकात्तु त्रुटयः एककालाद्भवन्ति हि

ຜູ້ທີ່ສົມບູນດ້ວຍກິດ ແລະ ເຄື່ອງມື ກໍເຄື່ອນໄຫວທັນທີ; ເຫມືອນປະກາຍໄຟທີ່ພຸ່ງອອກຈາກຖ່ານໄຟໃນຂະນະດຽວກັນ.

Verse 78

तथा विवृत्ताः क्षेत्रज्ञाः कालेनैकेन कारणात् / यथान्धकारे खद्योतः सहसा संप्रदृश्यते

ດັ່ງນັ້ນເອງ ບັນດາເຂດຕຣະຊະຍະ (kṣetrajña) ກໍປາກົດຈາກເຫດໃນເວລາດຽວ; ເຫມືອນຫິ່ງຫ້ອຍທີ່ເຫັນທັນທີໃນຄວາມມືດ.

Verse 79

तथा विवृत्तो ह्यव्यक्तात्खद्योत इव सञ्ज्वलन् / स माहन्सशरीरस्तु यत्रैवायमवर्त्तत

ດັ່ງນັ້ນເອງ ລາວປາກົດຈາກອະວະຍັກຕະ ສ່ອງສະຫວ່າງເຫມືອນຫິ່ງຫ້ອຍ; ແລະມະຫານນັ້ນພ້ອມກາຍ ກໍສະຖິດຢູ່ທີ່ເດີມ ທີ່ລາວເລີ່ມເຄື່ອນໄຫວ.

Verse 80

तत्रैव संस्थितो विद्वान्द्वारशालामुखे विभुः / महांस्तु तमसः पारे वैलक्षण्याद्विभाव्यते

ຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ ທີ່ປາກຫ້ອງປະຕູ ຜູ້ຮູ້ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ (ວິພູ) ກໍສະຖິດຢູ່. ແຕ່ມະຫັດຕັດຕະວະ ຖືກເຂົ້າໃຈວ່າຢູ່ພົ້ນຕະມັດ (ຄວາມມືດ) ໂດຍລັກສະນະພິເສດຂອງຕົນ.

Verse 81

तत्रैव संस्थिते विद्वांस्तमसोंऽत इति श्रुतिः / बुद्धिर्विवर्त्तमानस्य प्रादुर्भूता चतुर्विधा

ຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ ກ່ຽວກັບຜູ້ຮູ້ທີ່ຕັ້ງມັ່ນ ສຣຸຕິກ່າວວ່າ “ນີ້ແມ່ນທ້າຍສຸດແຫ່ງຄວາມມືດ”; ປັນຍາທີ່ກໍາລັງແປປ່ຽນປາກົດເປັນ 4 ປະການ.

Verse 82

ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं धर्मश्चेति चतुष्टयम् / सांसिद्धिकान्यथैतानि विज्ञेयानि नरस्य वै

ຍານ, ຄວາມຄາຍກຳໜັດ (vairāgya), ອິດທິອຳນາດ (aiśvarya) ແລະ ທຳມະ—ເປັນ 4 ປະການ; ພຶງຮູ້ວ່າເປັນຄວາມສຳເລັດຕາມທຳມະຊາດຂອງມະນຸດ.

Verse 83

स महात्मा शरीरस्य वैवर्त्तात्सिद्धिरुच्यते / अनुशेते यतः सर्वान्क्षेत्रज्ञानमथापि वा

ມະຫາອາດມານັ້ນ ຖືກເອີ້ນວ່າ “ສິດທິ” ເນື່ອງຈາກການແປປ່ຽນຂອງກາຍ; ເພາະທ່ານສະຖິດຢູ່ໃນທຸກສັດ—ທ່ານນັ້ນແມ່ນກະເສດຣະຊະຍະດ້ວຍ.

Verse 84

पुरिषत्वाच्च पुरुषः क्षत्रेज्ञानात्स उच्यते / यस्माद्वुद्ध्यानुशेते च तस्माद्वोधात्मकः स वै

ເນື່ອງຈາກສະຖິດໃນ “ປຸຣິ” (ເມືອງ-ກາຍ) ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ປຸຣຸຊະ; ເນື່ອງຈາກຮູ້ຈັກກະເສດຣະ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ກະເສດຣະຊະຍະ; ແລະເນື່ອງຈາກສະຖິດຮ່ວມກັບປັນຍາ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ມີສະພາບແຫ່ງໂພທະ.

Verse 85

संसिद्धये परिगतं व्यक्ताव्यक्तमचेतनम् / एवं विवृत्तः क्षेत्रज्ञः क्षेत्रज्ञानाभिसंहितः

ເພື່ອຄວາມສຳເລັດອັນສົມບູນ ທ່ານຄອບຄຸມທັງທີ່ປາກົດ ແລະ ບໍ່ປາກົດ ແມ່ນແຕ່ສິ່ງທີ່ບໍ່ຮູ້ສຶກ; ດັ່ງນັ້ນ ກະເສດຣະຊະຍະຜູ້ແຜ່ຂະຫຍາຍນີ້ ຈຶ່ງປະກອບພ້ອມດ້ວຍຄວາມຮູ້ແຫ່ງກະເສດຣະ.

Verse 86

विवृत्तिसमकालं तु बुद्ध्याव्यक्तमृषिः स्वयम् / परं ह्यर्षयते यस्मात्परमर्षित्वमस्य तत्

ໃນເວລາແຫ່ງວິວຣິດຕິ ຣິຊີນັ້ນໃຊ້ປັນຍາຂອງຕົນເຜີຍແຜ່ພຣະປະຣະມະອັນອະວະຍັກຕະ; ເພາະທ່ານເຮັດໃຫ້ປະຣະມະປາກົດ ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າປະຣະມະຣິຊີ.

Verse 87

गत्यर्थादृषतेर्धातोर्नाम निर्वृतिरादितः / यस्मादेव स्वयं भूतस्तस्माच्चाप्यृषिता स्मृता

ຈາກທາດ ‘ऋष्’ ທີ່ມີຄວາມໝາຍວ່າ “ການເຄື່ອນໄຫວ” ແຕ່ເດີມຈຶ່ງເອີ້ນນາມ ‘ນິຣວຣິຕິ’; ແລະເພາະທ່ານເກີດຂຶ້ນເອງ ຈຶ່ງຖືກຈື່ຈຳວ່າ ‘ຣິຊິຕາ’ ດ້ວຍ.

Verse 88

ईश्वरात्स्वयमुद्भूता मानसा ब्रह्मणः सुताः / यस्मादुत्पद्यमानैस्तैर्महान्परिगतः परः

ເຂົາເຈົ້າແມ່ນບຸດທາງມະໂນຂອງພຣະພຣະຫມາ ຜຸດຂຶ້ນເອງຈາກອີສະວະຣະ; ເມື່ອເຂົາເຈົ້າກໍາລັງເກີດ ພຣະບະຣະມະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນແຜ່ຄຸ້ມທົ່ວທຸກທິດ.

Verse 89

यस्माद-षन्ति ते धीरा महान्तं सर्वतो गुणैः / तस्मान्महर्षयः प्रोक्ता बुद्धेः परम दर्शिना

ເພາະບັນດາຜູ້ມັ່ນຄົງນັ້ນ ເຮັດໃຫ້ມະຫານປາກົດແລະສັນລະເສີນດ້ວຍຄຸນທັງປວງຮອບດ້ານ; ດັ່ງນັ້ນຜູ້ເຫັນສູງສຸດໂດຍປັນຍາ ຈຶ່ງເອີ້ນພວກເຂົາວ່າ ‘ມະຫາຣິຊີ’.

Verse 90

ईश्वराणां सुतास्तेषां मानसा औरसाश्च वै / अहङ्कारं तपश्चैव ऋषन्ति ऋषितां गताः

ພວກເຂົາແມ່ນບຸດຂອງອີສະວະຣະທັງຫຼາຍ ທັງທີ່ເກີດດ້ວຍມະໂນ ແລະເກີດໂດຍກົງ; ພວກເຂົາຍັງຂັບກົດແລະຊໍາລະອະຫັງການກັບຕະປະ ແລະໄດ້ບັນລຸພາວະແຫ່ງຣິຊີ.

Verse 91

तस्मात्सप्तर्षयस्ते वै भूतादौ तत्त्वदर्शनात् / ऋषिपुत्रा ऋषीकास्तु मैथुनाद्गर्भसंभवाः

ດັ່ງນັ້ນ ສັບຕະຣິສີເຫຼົ່ານັ້ນ ໂດຍການເຫັນຕັດຕະວະໃນຕົ້ນກຳເນີດແຫ່ງສັດທັງປວງ ຈຶ່ງໂດດເດັ່ນ. ສ່ວນຣິສີກະຜູ້ເອີ້ນວ່າ “ບຸດຣິສີ” ເກີດຈາກຄັນໂດຍເຫດແຫ່ງການຮ່ວມສັງວາດ.

Verse 92

तन्मात्राणि च सत्यं च ऋषन्ते ते महौजसः / सप्तषर्यस्त तस्ते च परसत्यस्य दर्शनाः

ຣິສີຜູ້ມີອານຸພາບຍິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ ພິຈາລະນາຕັນມາຕຣະ ແລະ ສັດຈະ. ສັບຕະຣິສີເຫຼົ່ານັ້ນເປັນຜູ້ເຫັນປະຈັກພຣະສັດຈະສູງສຸດ.

Verse 93

ऋषीकाणां सुतास्ते स्युर्विज्ञेया ऋषिपुत्रकाः / ऋषन्ति ते ऋतं यस्माद्विशेषांश्चैव तत्त्वतः

ບຸດຂອງຣິສີກະ ພຶງຮູ້ວ່າເປັນ “ຣິສີພຸດຕະຣະກະ”. ເພາະເຂົາທັງຫຼາຍສືບສວນ ຣິຕະ (ສັດຈະແຫ່ງທຳ) ແລະ ຄວາມແຕກຕ່າງທັງປວງຕາມຕັດຕະວະ.

Verse 94

तस्मात्सप्तर्षयस्तेपि श्रुतेः परमदर्शनात् / अव्यक्तात्मा महानात्माहङ्कारात्मा तथैव च

ດັ່ງນັ້ນ ສັບຕະຣິສີເຫຼົ່ານັ້ນກໍ ໂດຍທັດສະນະສູງສຸດແຫ່ງສຣຸຕິ ຍ່ອມເຫັນ: ອາດມັນອະວະຍັກຕະ (ບໍ່ປະກົດ), ມະຫານາດມັນ, ແລະ ອາດມັນແຫ່ງອະຫັງກາຣະ.

Verse 95

भूतात्मा चेन्द्रियात्मा च तेषां तज्ज्ञानमुच्यते / इत्येता ऋषिजातीस्ता नामभिः पञ्च वै शृणु

ພູຕາດມັນ ແລະ ອິນທຣິຍາດມັນ—ນີ້ແມ່ນຍານຂອງເຂົາທັງຫຼາຍທີ່ກ່າວໄວ້. ດັ່ງນັ້ນນີ້ແມ່ນຊາດແຫ່ງຣິສີ; ບັດນີ້ຈົ່ງຟັງນາມທັງຫ້າຂອງພວກເຂົາ.

Verse 96

भृगुर्मरीचिरत्रिश्च ह्यङ्गिराः पुलहः क्रतुः / मनुर्दक्षो वसिष्टश्च पुलस्त्यश्चेति ते दश

ພຣຶກຸ, ມະຣີຈິ, ອັດຣິ, ອັງຄິຣະ, ປຸລະຫະ, ກຣະຕຸ, ມະນຸ, ທັກສະ, ວະສິດຖະ ແລະ ປຸລັສຕະຍະ—ນີ້ແມ່ນລະດັບລິສິສິບອົງ

Verse 97

ब्रह्मणो मानसा ह्येते उद्भूताः स्वयमीश्वराः / परत्वेनर्षयो यस्मात्स्मृतास्तस्मान्महर्षयः

ພວກນີ້ເກີດຈາກມະໂນຂອງພຣະພຣະຫມາ ເປັນອິດສະວະຣະໂດຍຕົນເອງ; ເພາະຖືກລະລຶກວ່າເປັນລິສິຜູ້ສູງສຸດ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “ມະຫາລິສິ”

Verse 98

ईश्वराणां सुता ह्येते ऋषयस्तान्निबोधत / काव्यो बृहस्पतिश्चैव कश्यपश्व्यवनस्तथा

ລິສິເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນບຸດຂອງອິດສະວະຣະ—ຈົ່ງຮູ້: ກາວະຍະ (ສຸກຣະ), ພຶຫັດສະປະຕິ, ກັດຊະຍະປະ ແລະ ວະຍະວະນະ

Verse 99

उतथ्यो वामदेवश्च अपा स्यश्चोशिजस्तथा / कर्दमो विश्रवाः शक्तिर्वालखिल्यास्तथार्वतः

ອຸຕັດຖະຍະ, ວາມະເທວະ, ອະປາສະຍະ, ອຸຊິຊ; ກັດທະມະ, ວິດສະຣະວາ, ສັກຕິ; ແລະ ວາລະຂິລະຍະ ກັບ ອະຣະວະຕະ

Verse 100

इत्येते ऋषयः प्रोक्तास्तपसा चर्षितां गताः / ऋषिपुत्रानृ षीकांस्तु गर्भोत्पन्नान्निबोधत

ດັ່ງນີ້ໄດ້ກ່າວເຖິງລິສິເຫຼົ່ານີ້ ຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນລິສິດ້ວຍຕະປະ; ບັດນີ້ຈົ່ງຮູ້ດ້ວຍເຖິງບຸດຂອງລິສິ ແລະ ລິສິກາ ຜູ້ເກີດຈາກຄັນ

Verse 101

वत्सरो नगृहूश्चैव भरद्वाजस्तथैव च / ऋषिदीर्घतमाश्चैव बृहदुक्थः शरद्वतः

ວັດສະຣະ, ນະກຣຶຫູ, ພະຣະດວາຊ; ແລະ ຣິຊີ ດີຣຄະຕະມາ, ບຣຶຫະດຸກຖະ, ຊະຣະດວະຕະ—ຖືກກ່າວເຖິງເຊັ່ນກັນ.

Verse 102

वाजश्रवाः शुचिश्चैव वश्याश्वश्च पराशरः / दधीचः शंशपाश्चैव राजा वैश्रवणस्तथा

ວາຊະສະຣະວາ, ຊຸຈິ, ວັຊະຍາອັດສະວະ, ປະຣາຊະຣະ; ແລະ ດະທີຈິ, ຊັມຊະປະ, ພຣະຣາຊາ ໄວຊະຣະວະນະ—ກໍຖືກກ່າວນາມ.

Verse 103

इत्येते ऋषिकाः प्रोक्तास्ते सत्यादृषितां गताः / ईश्वरा ऋषयश्चैव ऋषिकाश्चैव ते स्मृताः

ດັ່ງນັ້ນ ບັນດາຣິຊິກະເຫຼົ່ານີ້ຖືກກ່າວ; ພວກເຂົາໄດ້ບັນລຸຄວາມເປັນຣິຊີໂດຍການເຫັນສັດຈະ. ພວກເຂົາຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນຣິຊີ ແລະ ຣິຊິກະຜູ້ມີພາວະເປັນອີສະວະຣະ.

Verse 104

एते मन्त्रकृतः सर्वे कृत्स्नशस्तान्निबोधत / भृगुः काव्यः प्रचेताश्च ऋचीको ह्यात्मवानपि

ພວກເຂົາທັງໝົດເປັນຜູ້ຮຽນຮູ້ແລະຮຽບຮຽງມົນຕຣາ—ຈົ່ງຮູ້ໃຫ້ຄົບຖ້ວນ ໂອ ຜູ້ຟັງທັງຫຼາຍ. ພຣຶກຸ, ກາວຍະ, ປຣະເຈຕັສ ແລະ ຣຶຈີກະຜູ້ມີຈິດແຂງກໍຢູ່ໃນນັ້ນ.

Verse 105

और्वाथ जमदग्निश्च विदः सारस्वतस्तथा / आर्ष्टिषेणो युधाजिच्च वीतहव्यसुवर्चसौ

ແລະ ອໍຣະວະ, ຊະມະດັກນິ, ວິດະ, ສາຣັສວະຕະ; ພ້ອມທັງ ອາຣຊະຕິເສນະ, ຢຸທາຊິ, ວີຕະຫະວະຍະ ແລະ ສຸວັຣຈະສະ—ກໍເປັນຜູ້ຮຽບຮຽງມົນຕຣາເຊັ່ນກັນ.

Verse 106

वैन्यः पृथुर्दिवोदासो बाध्यश्वो गृत्सशौनकौ / एकोनविशतिर्ह्येतेभृगवो मन्त्रवादितः

ໄວນະ ປຣຶຖຸ, ດິໂວດາສ, ບາດຫຍະອັສວະ, ກຣຶດສ ແລະ ເຊົານະກະ—ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນວົງສ໌ພຣຶກຸ ຜູ້ໂດດເດັ່ນໃນວິຊາມົນຕຣາ ຈຳນວນສິບເກົ້າທ່ານ

Verse 107

अङ्गिरा वैद्यगश्चैव भरद्वाजो ऽथ बाष्कलिः / ऋतवाकस्तथा गर्गः शिनिः संकृतिरेव च

ອັງຄິຣາ, ໄວດຍະກະ, ພະຣະດວາຊະ, ບາສກະລິ, ຣຶຕະວາກ, ກັຣຄະ, ຊິນິ ແລະ ສັງກຣຶຕິ—ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ກໍເປັນນາມທີ່ຄວນລະລຶກໃນສາຍທຳອັນສັກສິດ

Verse 108

पुरुकुत्सश्च मान्धाता ह्यंबरीषस्तथैव च / युवनाश्वः पौरकुत्सस्त्रसद्दस्युश्च दस्युमान्

ປຸຣຸກຸດສະ, ມານທາຕາ, ອັມບະຣີສະ, ຢຸວະນາສວະ, ເປົາຣະກຸດສະ, ຕຣະສັດດັສຢຸ ແລະ ດັສຢຸມານ—ລ້ວນເປັນນາມທີ່ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍກຽດແຫ່ງທຳ

Verse 109

आहार्यो ह्यजमीढश्च तुक्षयः कपिरेव च / वृषादर्भो विरूपाश्वः कण्वश्चैवाथ मुद्गलः

ອາຫາຣຍະ, ອະຊະມີຑະ, ຕຸກສະຢະ, ກະປິ, ວຣຶສາດັຣພະ, ວິຣູປາສວະ, ກັນວະ ແລະ ມຸດຄະລະ—ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ກໍຖືກນັບໃນລາຍນາມອັນເປັນບຸນ

Verse 110

उतथ्यश्च सनद्वाजस्तथा वाजश्रवा अपि / अयास्यश्चक्रवर्त्ती चवामदेवस्तथैव च

ອຸຕະຖະຍະ, ສະນະດວາຊະ, ວາຊະສຣະວາ, ອະຢາສຍະ, ຈັກກະວັດຕີ ແລະ ວາມະເທວະ—ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ກໍຖືກລະລຶກດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບໃນວົງສ໌ອັນສັກສິດ

Verse 111

असिजो बृहदुक्थश्च ऋषिर्दीर्घतमास्तथा / कक्षीवांश्च त्रयस्त्रिंशत्स्मृता ह्याङ्गिरसा वराः

ອະສິໂຈ, ບຶຫະດຸກຖະ, ຣິຊິ ດີຣຄະຕະມະ ແລະ ກັກຊີວານ—ທັງໝົດນີ້ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນຣິຊິອາງຄິຣະສະຜູ້ປະເສີດ 33 ອົງ

Verse 112

एते मन्त्रकृतः सर्वे काश्यपांस्तु निबोधत / काश्यपश्चैव वत्सारो नैध्रुवो रैभ्य एव च

ທັງໝົດນີ້ແມ່ນຜູ້ຮຽບຮຽງມົນຕຣາໃນສາຍກາຊະຍະປະ; ຈົ່ງຮູ້—ກາຊະຍະປະ, ວັດສາຣະ, ໄນທຣຸວະ, ແລະ ໄຣພະຍະ

Verse 113

असितो देव लश्चैव षडेते ब्रह्मवादिनः / अत्रिरर्वसनश्चैव श्यावाश्वश्च गविष्ठिरः

ອະສິຕະ ແລະ ເທວະລະ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນພຣະຫມະວາທິນ 6 ອົງ; ອີກທັງ ອະຕຣິ, ອະຣະວະສະນະ, ຊະຍາວາຊະວະ, ແລະ ກະວິດຖິຣະ

Verse 114

आविहोत्र ऋषिर्द्धीमांस्तथा पूर्वातिथिश्च सः / इत्येते चा त्रयः प्रोक्ता मन्त्रकारा महर्षयः

ຣິຊິອາວິໂຫຕຣະຜູ້ມີປັນຍາ ແລະ ປູຣວາຕິຖິ—ດັ່ງນີ້ມະຫາຣິຊິທັງສາມຖືກກ່າວວ່າເປັນຜູ້ຮຽບຮຽງມົນຕຣາ

Verse 115

वसिष्ठश्चैव शक्तिश्च तथैव च पराशरः / चतुर्थ इन्द्रप्रमतिः पञ्चमश्च भरद्वसुः

ວະສິດຖະ, ຊັກຕິ ແລະ ປະຣາຊະຣະ; ອົງທີ 4 ແມ່ນ ອິນທຣະປຣະມະຕິ ແລະ ອົງທີ 5 ແມ່ນ ພະຣະດະວະສຸ

Verse 116

षष्ठश्च मैत्रावरुणिः कुण्डिनः सप्तमस्तथा / इति सप्त वशिष्ठाश्च विज्ञेया ब्रह्मवादिनः

ອົງທີ່ຫົກແມ່ນ ໄມຕຣາວະຣຸນິ ແລະອົງທີ່ເຈັດແມ່ນ ກຸນດິນ. ດັ່ງນີ້ ວະສິດຖະທັງເຈັດ ພຶງຮູ້ວ່າເປັນຜູ້ກ່າວພຣະພຣະມັນ.

Verse 117

विश्वामित्रस्तु गाधेयो देवरातस्तथोद्गलः / तथा विद्वान्मधुच्छन्दा ऋषिश्चान्यो ऽघमर्षणः

ວິສະວາມິດຕະ (ກາເທຍ), ເທວະຣາຕ ແລະ ອຸດກະລ; ອີກທັງ ມະທຸຈັນທາ ຜູ້ຮູ້ທັນ ແລະ ຣິສິອື່ນຊື່ ອະຄະມະຣະຊະນະ ດ້ວຍ.

Verse 118

अष्टको लोहितश्चैव कतः कोलश्च तावुभौ / देवश्रवास्तथा रेणुः पूरणो ऽथ धनञ्जयः

ອັດຖະກະ ແລະ ໂລຫິຕ; ພ້ອມທັງ ກະຕະ ແລະ ໂກລ—ສອງອົງນັ້ນ; ຕໍ່ມາມີ ເທວະສະຣະວາ, ເຣນຸ, ປູຣະນ ແລະ ທະນັນຊະຍະ.

Verse 119

त्रयोदशैते धर्मिष्ठा विज्ञेयाः कुशिकावराः / अगस्त्यो ऽयो दृढायुश्च विध्मवाहस्तथैव च

ທັງສິບສາມນີ້ ພຶງຮູ້ວ່າເປັນກຸຊິກະຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ມັ່ນຄົງໃນທຳ; ແລະຍັງມີ ອະກັດສະຕະ, ອະຍະ, ດຣິຑາຍຸ ແລະ ວິດມະວາຫະ ດ້ວຍ.

Verse 120

ब्रह्मिष्ठागस्तपा ह्येते त्रयः परमकीर्त्तयः / मनुर्वैवस्वतश्चैव एलो राजा पुरूखाः

ທັງສາມນີ້ ເປັນຜູ້ມັ່ນຄົງໃນພຣະພຣະມັນ ແລະ ປະພຶດຕະບະ ມີກຽດສັກສີສູງສຸດ; ອີກທັງ ມະນຸ ໄວວັດສະວະຕະ, ກະສັດ ເອລ ແລະ ປຸຣູຄາ ກໍຖືກກ່າວເຖິງ.

Verse 121

क्षत्र्रियाणां चरावेतौ विज्ञेयौ मन्त्रवादिनौ / भलन्दनश्च वत्सश्च संकीलश्चैव ते त्रयः

ໃນຫມູ່ກະສັດຕຣິຍະ ຄວນຮູ້ວ່າ ‘ຈະຣ’ ສອງທ່ານນີ້ເປັນຜູ້ກ່າວມົນຕຣາ; ມີສາມນາມ ພະລັນດະນະ, ວັດສະ, ແລະ ສັງກີລະ.

Verse 122

एते मन्त्रकृतश्चैव वैश्यानां प्रवराः स्मृताः / इत्येषा नवतिः प्रोक्ता मन्त्रा यैरृषिभिः कृताः / ब्राह्यणाः क्षत्रिया वैश्या ऋषिपुत्रान्निबोधत

ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຜູ້ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນຜູ້ຮຽບຮຽງມົນຕຣາ ແລະເປັນປະວະຣະອັນສູງສຸດຂອງພວກໄວຊະຍະ. ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ ມົນຕຣາທີ່ລຶສີທັງຫຼາຍຮຽບຮຽງມີ 90. ໂອ ພຣາຫມະນ, ກະສັດຕຣິຍະ ແລະ ໄວຊະຍະ, ຈົ່ງຮູ້ບຸດລຶສີຕາມນາມເຖິດ.