Shloka 16
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
यश्चायं मण्डले शुक्लो निरूष्मा संप्रकाशकः / प्रभा सौरी तु पादेन ह्यस्तं याति देवाकरे
Transliteration
yaścāyaṃ maṇḍale śuklo nirūṣmā saṃprakāśakaḥ / prabhā saurī tu pādena hyastaṃ yāti devākare
Translation
ແລະແສງສີຂາວໃນມົນດົນນີ້ ບໍ່ມີຄວາມຮ້ອນແຕ່ໃຫ້ຄວາມສະຫວ່າງ—ນັ້ນແມ່ນປະພາແຫ່ງສຸຣິຍະ. ມັນລັບເຂົ້າສູ່ເທວາກະຣ (ພະອາທິດ) ດ້ວຍເພີງໜຶ່ງບາດ.
Word by Word
यःwho/which
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
मण्डलेin the orb/disk
मण्डले:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
शुक्लःwhite, bright
शुक्लः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुक्ल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
निरूष्माwithout heat
निरूष्मा:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनिर् + ऊष्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रादि-तत्पुरुष (निर्-ऊष्मा = without heat)
संप्रकाशकःilluminator, one that makes shine
संप्रकाशकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-काश् (धातु)
Formकृदन्त (ण्वुल्/agent noun -क), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृवाचक
प्रभाradiance, light
प्रभा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सौरीsolar
सौरी:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसौर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (प्रभायाः)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle)
पादेनby a quarter/part
पादेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
अस्तम्to setting (west), to disappearance
अस्तम्:
Karma (कर्म/Object/Goal)
TypeNoun
Rootअस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘setting (place/state)’
यातिgoes
याति:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
देवाकरेin the Devākara (abode/source of gods; name of a region/orb)
देवाकरे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootदेव + आकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् आकरः = abode/source of gods)